Вы тут

Валерый Малашка: «Мода на кнігі вяртаецца»


Сёлета да культурнага жыцця Магілёўскай вобласці прыцягнута ўвага ўсёй краіны. Магілёў атрымаў статус культурнай сталіцы Беларусі і СНД, Быхаў прымаў Дзень беларускага пісьменства, а цяпер вобласць рыхтуецца да фестывалю «Залаты шлягер». Карэспандэнт «Звязды» пагутарыў з намеснікам старшыні Магілёўскага аблвыканкама Валерыем Малашкам пра актуальныя з'явы ў сферы культуры рэгіёна.

1379626685915_20-15

Мост паміж пакаленнямі

— Валерый Анатольевіч, ці вытрымлівае Магілёўшчына своеасаблівы культурны экзамен?

— Мне здаецца, што недзе можна было б зрабіць крыху лепш і больш, але ўвогуле я задаволены і аб'ёмам мерапрыемстваў, іх палітрай, і вынікам. Магчыма, што са званнем культурнай сталіцы мы ў Магілёве ўзялі на сябе больш, чым былі гатовы. Але разам з тым гэты статус дазволіў нам мабілізаваць усе рэсурсы. І я адчуваю інтарэс да культурных падзей, якія адбываюцца ў рэгіёне. Хаця б па актыўным продажы квіткоў на канцэрты «Залатога шлягера».

— «Залаты шлягер» калісьці прыдумалі на хвалі настальгіі да старых часоў і музыкі, але цяпер, здаецца, настрой у грамадстве іншы. Як вы думаеце?

— Фестываль патрэбен, таму што ў кожнага пакалення ёсць свая музыка. Маладыя і старыя людзі жывуць сваімі песнямі, пад якія на выпускной вечарыне закахаліся першы раз. Ідэя «Залатога шлягера» — у яднанні пакаленняў. На фестывальны канцэрт можна пайсці разам са сваімі бацькамі. Гэта нібыта пляцоўка для абмену пачуццямі.

— Бачу і ў вас на стале квіткі... На які канцэрт пойдзеце?

— На Юрыя Антонава. І няхай моладзь кажа, што ад мяне тхне нафталінам, але я хачу Антонава пачуць — жыўцом. Ён гучаў на маім першым магнітафоне, які бацькі падарылі на дзень нараджэння. Гэта ўсё маё юнацтва, вячоркі на кватэры ў сяброў, настальгія...

— Настальгія каштуе не танна. Кошт квіткоў заяўлены ад 100 да 900 тысяч рублёў.

— Што ж, трэба адзначыць, што ўзровень «зорак» патрабуе пэўных выдаткаў. Бюджэт узяў на сябе іх частку, але мы таксама працуем і са спонсарамі. Будзем яшчэ сёлета развіваць валанцёрства сярод студэнцкай моладзі. У нас ёсць зацікаўленыя дзяўчаты і хлопцы, якія гатовы ў свой вольны час надзець майку з лагатыпам «Залатога шлягера» і працаваць. Гэта пэўная вучоба ў зносінах розных пакаленняў. Мне думаецца, што гэты фестываль — не проста сыход у сваё юнацтва, але мост для перадачы таго добрага, што было раней.

Тэатральны пазітыў

— Якія з сёлетніх культурных падзей вам асабіста бліжэйшыя і цікавейшыя?

— Ёсць такія мерапрыемствы, над якімі я працую з большым натхненнем. З-за таго, што падобнае ніхто не робіць, а мы абавязаны і будзем, каб рухаць культуру ў масы. Напрыклад, тэатральны форум «М.@рт.кантакт»

. Нам удалося наблізіцца да таго, што сапраўды цікава гледачу, бо любы спектакль на сцэне магілёўскага форуму заўсёды выклікае добрую дыскусію.

— Вы захоплены тэатрам, так?

— Не ўсім, але добрым наватарскім тэатрам. Вы памятаеце, як у дзяцінстве нас прывучалі да тэатра? Бацькі набывалі білет, прыводзілі на месца і на некалькі гадзін кідалі сам-насам з «Трыма сёстрамі». Шчыра кажучы, школьнікам такі спектакль быў не вельмі зразумелым — тым больш у класічным прачытанні.

Тэатр павінен мяняцца — разам з усім светам, які развіваецца. Вядома, «тры сястры» не павінны ператварыцца ў... ну скажам, вельмі экзатычных асоб, як гэта робяць некаторыя тэатры ў адчайных спробах прыцягнуць гледачоў у залы... Даруй нам, Чэхаў!

Але разам з тым, цяпер зусім іншая дынаміка жыцця і ўспрымання маладымі людзьмі навакольнага свету. Таму тэатру сёння выпадае знайсці новыя формы, можа нават і віртуальныя. І «М.@рт.кантакт» я люблю за тое, што пераважная большасць тэатраў, якія прывозяць свае спектаклі, не проста выкарыстоўваюць тэхнічныя навінкі, а выяўляюць пазітыўныя крэатыўныя ідэі, якія дазваляюць прыцягнуць маладых людзей да тэатральнага мастацтва.

Беларуская сага

— Дзень пісьменства ў Быхаве прайшоў, гэта было грандыёзнае свята. Але я памятаю, як вы казалі, што хацелі б пабачыць на ім новыя беларускія кнігі. Удалося?

— Шчыра кажучы, я тут трохі расчараваны. Так, я ўбачыў новыя вялікія альбомы. Добра, што мы выдалі Баркулабаўскі летапіс: гэта вялікая справа, якую ацэняць нашчадкі. Але я мала пабачыў свежай беларускай літаратуры, якая была б цікавая масаваму чытачу. І таму прарывам палічыў запрашэнне ў Быхаў Наталлі Батраковай. Да яе творчасці можна ставіцца па-рознаму, але факт у тым, што яна, беларускі празаік і паэтка, з'яўляецца адным з аўтараў, што найбольш прадаюцца за межамі Беларусі. (Інтэрв'ю з Наталляй Батраковай чытайце ў адным з наступных выпускаў «Звязды». — Аўт.)

— Вам самому падабаюцца яе творы?

— Ведаеце, я лічу, што нам сёння не хапае «Маскоўскай сагі» Аксёнава, толькі на свой беларускі лад. Каб у чарговы раз зразумець: хто мы і адкуль прыйшлі ў цяперашні час. У нас з вамі «белыя плямы» ў радаводах. Хто былі нашы папярэднікі?

Аднойчы майму сыну ў школе далі заданне намаляваць генеалагічнае дрэва. Вядома, ён сказаў пра гэта ў апошні вечар, і рабілі мы дрэва да 5 гадзін раніцы. Паднялі па тэлефоне бабуль і дзядуляў на тэрыторыі ўсяго былога СССР і нават за яго межамі. У нас быў стымул, і мы дакапаліся аж да ХVІІ стагоддзя.

Перш чым зразумець гісторыю краіны, трэба пазнаць гісторыю сваёй сям'і. Патрэбны такія літаратурныя творы, якія дапамагаюць гэта зрабіць. І каб у іх было усё: рамантыка, драма, патрыятызм.

— І Наталля Батракова, на ваш погляд, піша такія кнігі?

— Яна спрабуе не проста развязаць сюжэт пра каханне студэнтаў у беларускім горадзе... Хоць і гэта было б цікава. Мы неяк саромеемся, але пасля Івана Шамякіна я не бачу папулярных беларускіх пісьменнікаў, якія пісалі б пра каханне ды яшчэ і развівалі свае гісторыі ў Беларусі пры розных гістарычных эпохах, што ўплываюць на падзеі і людзей. Вось, думаю, у Батраковай якраз гэта і атрымліваецца.

Творчая правінцыя

— А калі яшчэ раз вярнуцца да Быхава, то ўсё ж ці атрымалася юбілейнае свята пісьменства?

— Што задумалі, тое атрымалася. Хоць і магло здацца, што святочная хваля пералілася праз асноўную тэму, але сур'ёзных мерапрыемстваў таксама хапала — напрыклад, вялікі літаратурны «круглы стол». Карацей, і пісьменнікі сустрэліся, і народ парадаваўся.

Спадзяюся, што кожны знайшоў на свяце сваё. Толькі нядаўна мне расказвалі, як вітала публіка ў Быхаве выступленне Краснапольскага народнага тэатра. Дарэчы, на сцэну ў гэтым аматарскім калектыве калісьці выходзіла і мая маці. Так што любоў да тэатра — усё ж сямейная рыса.

І яшчэ я вельмі рады, што нам удалося падцягнуць сацыяльную базу Быхава і аб'екты сферы культуры, лічу гэта вялікай перамогай.

— Матэрыяльнае добраўпарадкаванне ў Быхаве перарасце ў духоўныя здабыткі?

— Абавязкова. У мяне вялікія надзеі, што раённы цэнтр вернецца на глебу інтэлектуальную і інтэлігентную, калі можна так сказаць. Быхаўчанам трэба глядзець наперад, у старыя сцены ўдыхнуць новыя тэхналогіі. Так, напрыклад, атрымалася з кінатэатрам «Радзіма» і з раённым цэнтрам культуры. Цяпер там такія залы, святло і акустыка, што туды можна везці і канцэрты «Залатога шлягера», і спектаклі «М.@рт.кантакта», ды што хочаце. І ад гэтага людзі зажывуць па-іншаму, атрымаюць другое дыханне.

— Які плён будзе ад гэтага?

— Большасць творчых талентаў выхоўваюцца ў глыбінцы, а ўжо потым шліфуюцца ў Магілёве і Мінску. Нездарма кіраўнік нашага аркестра народных інструментаў Мікалай Алданаў час ад часу ездзіць у глыбінку шукаць новых «зорак» і прывозіць з раёнаў не менш за дзясятак дзяўчат і хлопчыкаў, якія маюць выдатную творчую перспектыву.

Простая ветлівасць

— Нездарма кажуць, што культурная сталіца — гэта не толькі мерапрыемствы, але аблічча горада і паводзіны яго жыхароў. Як вы лічыце, наколькі мы, жыхары сёлетняй культурнай сталіцы, самі з'яўляемся культурнымі людзьмі?

— Я найперш скажу, што мы саромеемся паказаць сябе культурнымі і інтэлігентнымі людзьмі. Таму што ў нашым грамадстве знікла звычка казаць ветлівыя словы: дзякуй, калі ласка, удзячны вам, дазвольце, прабачце і гэтак далей. Такое маё назіранне: зварот на «вы» сыходзіць у нябыт, на вялікі жаль.

— У лепшым выпадку «жанчынкай» у краме ласкава назавуць... Так, ветлівасць стала нібыта нямоднай і нават недарэчнай.

— На нядаўняй сустрэчы Васіля Ланавога з магілёўцамі я атрымаў не толькі асалоду ад чытання ім вершаў і фрагментаў спектакляў, колькі заслухаўся той мовай, гутаркай, якая лілася са сцэны, калі ён расказваў пра сябе, калег і жыццё. На жаль, такую гутарку мы і губляем. І нават не важна, на якой мове — рускай альбо беларускай.
Справа ў тым, што за нашым маўленнем фарміруюцца паводзіны. Простыя ветлівыя словы могуць паўплываць на наша жыццё. Здаецца, што калі б вярнуўся такі стыль зносінаў, то зніклі б недакуркі і смецце на прыпынках, а людзі перасталі б лаяцца нецэнзурна і, прабачце, плявацца. Хаця вакол мяне, дзякуй Богу, яшчэ шмат сапраўдных культурных людзей. Значыць, яшчэ не ўсё страчана, праўда? Мы павінны не прыстасоўвацца да навакольнага асяроддзя, а мадэрнізаваць саміх сябе ў культурным сэнсе.

Розныя светапогляды

— Вы ўрач па адукацыі і прафесіі, чыноўнік па пасадзе, але вам даводзіцца цесна кантактаваць з творчымі людзьмі ў сферы культуры. Чаму вас гэта навучыла?

— Урачэбная спецыяльнасць таксама дастаткова творчая, і мастацтва лячэння мае на ўвазе актыўную прысутнасць у культуры. Яшчэ студэнтам я актыўна наведваў і тэатры, і рокавыя канцэрты. Я таксама люблю эстраду і жывапіс, прычым не толькі рэалістычны. Мне падабаюцца мастацкія эксперыменты. Пакуль толькі да інсталяцый стаўлюся «з падазрэннем»: калі са смецця ствараецца штосьці, ёсць у гэтым нешта містычнае, але я пакуль не ўспрымаю гэта як уласна мастацтва.

Праца ў сферы культуры навучыла мяне ўспрымаць усё, але прымаць не ўсё. Тут ёсць розніца. Цяпер я разумею, што, перш чым зрабіць выснову і сказаць пра яе ўголас, трэба памаўчаць, добра памеркаваць і асэнсаваць. Як прыклад — арт-праект «Zаbоr», дзе шмат спрэчнага, але людзі яго ўбачылі і ўспрынялі...

— Хаця некаторыя карціны замалявалі хуліганы, а нядаўна яшчэ і скінулі на зямлю?

— Гэта, безумоўна, вельмі дрэнна. Але праект усё ж адбыўся, нягледзячы на крытыку. І мне падабаецца, што мы пачынаем асцярожна ўводзіць у жыццё гэтую, так бы мовіць, рознасць. Свет сёння сапраўды вельмі розны. І няхай людзі разумеюць гэта і імкнуцца паважаць іншы светапогляд.

Кавярня ў электроннай бібліятэцы

— Чаму, на ваш погляд, сёння культура ўспрымаецца часцей як народныя песні пад чарку і скварку? Бо менавіта так у асноўным выглядаюць сёння святы.

— Ну так, атрымліваецца, што гэта імкненне задзейнічаць усе рэфлексы — і харчовы, і моўны, і прытупнуць з выканаўцам песні. Зразумела, што мы імкнёмся паказваць наш фальклор — гэта побач і прасцей.

Я пагаджуся, што ў нас усё ж такі мала камерных культурных мерапрыемстваў. Любое з іх патрабуе глыбокай сур'ёзнай прапрацоўкі, і не заўсёды яно знаходзіць разуменне шырокіх мас. Ёсць масавае мастацтва і масавы інтарэс, а ёсць іншае, і кожны выбірае сам.

— Куды ж рухаецца наша культура?

— Культура развіваецца. Што дасталася нашай дзяржаве пасля развалу Савецкага Саюза? Музеі меў нават не кожны раённы цэнтр, а фонды былі запоўнены тым, што аддалі з Масквы і Ленінграда, ды выпадковымі знаходкамі. Цяпер жа з'явіліся парасткі культуры, якія будуць каштоўныя для наступных пакаленняў. У нас фарміруюцца культурныя цэнтры з музеямі і бібліятэкамі. І дарэчы, сёння ўжо бібліятэкі як сховішчы кніг не цікавыя. Час ідзе і патрабуе новых ідэяў.

— Цікава, якія ідэі вам падаюцца слушнымі для развіцця бібліятэк?

— Яны павінны стаць іншымі. Аматары чытання паступова пераходзяць да электронных кніжак, таму што з імі проста і даступна. Нават людзі старэйшага пакалення прызнаюць, што калі ўнук спампаваў тэкст, то ў электроннай кніжцы можна выбраць прыдатны шрыфт і фармат. Таму бібліятэкі павінны станавіцца цэнтрамі культуры і інфармацыі. Ад кавярняў для зносін пажылых людзей да гуртка для аматараў вышывання і агароднай справы.

Моднае чытанне

— Мы летась шмат размаўлялі пра кнігі, у тым ліку і з вамі. Валерый Анатольевіч, скажыце шчыра, вы верыце, што мода на кнігі і чытанне вернецца?

— Яна ўжо вяртаецца. Няма сумненняў.

— А ў мяне сумненні ёсць. Дзеці, моладзь мала чытаюць.

— Я калісьці казаў, што я ўдзячны Гары Потэру, што ён пасадзіў майго сына за кнігу. А цяпер яму 22 гады, і ён шмат чытае — ужо ў электроннай кніжцы. Сюжэты мінулых стагоддзяў не старэюць, Шэкспір актуальны і ў наш час.

— А што вы прачыталі апошнім часам такое, што зрабіла на вас уражанне?

— У вялікім кніжным «кактэйлі» падчас апошняга водпуску я вылучыў «Дзяўчыну з татуіроўкай дракона». Я «прайшоў» усю трылогію Сціга Ларсана, і гэта было добрае чытанне.

Я хачу таксама адзначыць цыкл тэлеперадач з пісьменніцай Вікторыяй Токаравай. Была размова пра ўсё: пра яе, пра творчасць, пра людзей побач. Я не адыходзіў ад тэлевізара, так было цікава. Таму, думаю, пісьменнікам трэба сапраўды болей сустракацца са сваімі чытачамі. І не толькі з экрана.

— Хутка распачнецца новая вялікая падпісная кампанія на 2014 год. Якія вашы прагнозы на гэты конт?

— Узровень гэтага года павінен захавацца. Беларускамоўная «Звязда» заняла сваю нішу шчыльна: газета захавала твар, калектыў, творчае ядро. Хоць мне хочацца, каб «Звязда» адышла ад, умоўна кажучы, праблематыкі заводаў і фабрык. Я больш чакаю культурнага каларыту — нацыянальнага, гістарычнага, духоўнага. У такой газеце павінна быць усё лепшае, што ёсць у нашым культурным жыцці. Можа, гэта прагучыць рамантычна, але хочацца разумення, што мы — беларусы ў гэтым свеце.

— Якія пажаданні чытачам «Звязды»?

— Любіць слова, любіць сваю краіну. Толькі з такімі пачуццямі мы здолеем супрацьстаяць агрэсіі некультуры і нелюбові. І будзем добра жыць далей.

Гутарыла Ілона ІВАНОВА.
Фота аўтара.

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.