Вы тут

Роля Турцыi ў еўразiйскай iнтэграцыi


Самiт СНД i пасяджэнне Вышэйшага Еўразiйскага эканамiчнага савета, якiя прайшлi ў Мiнску, сталi крынiцай некалькiх сенсацый. У галiне мiжнародных адносiн статус адной з найбольш значных сусветнай прэсай быў нададзены навiне аб патэнцыйным удзеле Турцыi ў працэсах еўразiйскай iнтэграцыi. Прэзiдэнт Казахстана заявiў з гэтай нагоды наступнае: «Прэм'ер-мiнiстр Турцыi Эрдаган звярнуўся да мяне: цi нельга Турцыю прыняць у Мытны саюз?». Нурсултан Назарбаеў таксама ўнёс i сваю прапанову ў сувязi з гэтым: «Турцыя — вялiкая краiна, у нас ёсць агульная мяжа. I адпала б крытыка. Куды на Захад нi паедзеш, адразу задаюць пытанне: вы ствараеце Савецкi Саюз або нешта там ствараеце пад Расiю? I прыходзiцца тлумачыць, што нiчога падобнага няма... Можа, Турцыю прыняць — i пытаннi закончацца?»

Вядома, у сувязi з гэтай прапановай лiдара Казахстана рэзонна разгледзець, цi з'яўляецца такая магчымасць не гiпатэтычнай, а практычнай. Адразу ж можна адзначыць, што падставы для ўваходжання Турцыi ў Мытны саюз маюцца дастаткова важкiя. Улiчваючы памер i патэнцыял турэцкай эканомiкi, яна можа сапраўды стаць каштоўным членам МС.

У Турцыi мала ўласных прыродных рэсурсаў, i ў той жа час дастаткова развiтая перапрацоўчая прамысловасць. Зыходзячы з гэтага, прамы доступ да сыравiны Расii i Казахстана можа стаць сур'ёзным выйгрышам для турэцкай эканомiкi. Што датычыцца Расii, Беларусi i Казахстана, то iм можа быць цiкавы сур'ёзны вопыт мадэрнiзацыi ўласнай эканомiкi, назапашаны Турцыяй у папярэднiя дзесяцiгоддзi, якi можа адаптавацца пры дапамозе турэцкiх бiзнесменаў у еўразiйскай прасторы. Ёсць у эканомiцы Турцыi i сур'ёзныя фiнансавыя рэсурсы, частка з якiх таксама можа знайсцi прастору для прыкладання ў рамках Мытнага саюза.

У той жа час ёсць i сур'ёзныя праблемы на шляху iнтэграцыi Турцыi ў Мытны саюз. Першай з iх з'яўляецца членства гэтай краiны ў НАТА. Пры ўсёй знешняй дружалюбнай рыторыцы з боку НАТА ў дачыненнi да краiн, якiя ўдзельнiчаюць у еўразiйскай iнтэграцыi, трывалай дружбы неяк не атрымлiваецца. А Турцыя наўрад цi ў блiжэйшыя гады гатова будзе выйсцi з гэтага блока, звязваючы з членствам у iм сваё асаблiвае становiшча ў Азii i абапiраючыся на НАТА ў дасягненнi рэгiянальнага лiдарства. Другая праблема — Зона свабоднага гандлю (ЗСГ) з Еўрасаюзам, якая iснуе ў Турцыi. Яе правiлы значна адрознiваюцца ад тых, што iснуюць у Мытным саюзе, таму тут, як i ў выпадку з Украiнай, неабходна выбiраць. А паколькi Турцыя з'яўляецца адной з нешматлiкiх краiн, якiя здолелi выйграць ад усталявання ЗСГ з ЕС, яна наўрад цi паспяшаецца адмаўляцца ад таго, што ўжо паспяхова працуе, на карысць новага праекта, вынiкi ўдзелу ў якiм яшчэ невядомыя. Трэцяй праблемай з'яўляецца тое, што Турцыя ўвайшла ў СГА на ўмовах, якiя сур'ёзна адрознiваюцца ад тых, на якiх стала членам гэтай арганiзацыi Расiя. Гэта азначае, што адной з краiн давядзецца весцi перамовы аб значным змяненнi ўмоў свайго членства ў СГА ў тым выпадку, калi пачнуцца рэальныя перамовы аб уступленнi Турцыi ў МС. А ўлiчваючы тое, што ў абодвух выпадках будзе iснаваць сур'ёзная рэўнасць з боку краiн ЕС да перспектывы ўваходжання Турцыi ў канкурэнтны Еўрасаюзу iнтэграцыйны праект, такiя перамовы можна будзе без усякага поспеху весцi гадамi. Тым больш што чарговы этап перамоў аб уступленнi Турцыi ў Еўрапейскi саюз пачнецца ўжо 5 лiстапада, i, нягледзячы на тое, што, на думку большасцi палiтолагаў, Турцыя не мае рэальных шанцаў стаць членам гэтай арганiзацыi, частка турэцкiх элiт прагне рэалiзацыi менавiта гэтага сцэнарыя.

У той жа час у перспектыве, калi або Турцыя выйдзе з НАТА, або будучаму Еўразiйскаму эканамiчнаму саюзу ўдасца палепшыць з гэтым блокам адносiны, такая iнтэграцыя стане цалкам магчымай. Што да праблемы з ЗСГ з Еўрасаюзам i ўмоў членства ў СГА, то яна таксама можа вырашыцца ў будучынi, у выпадку, калi ў фармаце «iнтэграцыi iнтэграцый», якi плануецца, пачнецца абмеркаванне ўмоў iнтэграцыi еўрапейскай i еўразiйскай эканамiчных прастор. У гэтым выпадку турэцкiя ўмовы ўдзелу ў свабодным гандлi з ЕС i ўмовы членства ў СГА будуць абмяркоўвацца паралельна на фоне ўзгаднення тых жа ўмоў краiнамi еўразiйскай iнтэграцыi з краiнамi ЕС. Але, вядома, пакуль што да рэалiзацыi перспектыўнага праекта па «iнтэграцыi iнтэграцый» яшчэ дастаткова далёка.

У самой Турцыi прапанова Прэзiдэнта Казахстана аб магчымасцi ўдзелу гэтай краiны ў Мытным саюзе была ўспрынята даволi сур'ёзна. У прыватнасцi, у суботу турэцкая газета Sabah са спасылкай на крынiцу ў МЗС Турцыi паведамiла чытачам, што краiна не атрымлiвала афiцыйнай прапановы аб уступленнi ў еўразiйскi Мытны саюз. Газета таксама паказала, што яе крынiца пацвердзiла, што такога роду перамовы вялiся раней.

Сяргей КIЗIМА,
доктар палiтычных навук.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як «маленькая «Заря» распальвала партызанскі рух на Брэстчыне

Як «маленькая «Заря» распальвала партызанскі рух на Брэстчыне

У 1943—1944 гадах легендарнай Хаваншчыны (Івацэвіцкі раён) немец баяўся як агню.

Культура

Андрэй Куціла: У параўнанні з ігравым  дакументальнае кіно — несумленнае

Андрэй Куціла: У параўнанні з ігравым дакументальнае кіно — несумленнае

Заўтра ў харвацкай сталіцы пачынаецца міжнародны фестываль дакументальнага кіно ZаgrеbDох, у асноўны конкурс якога адабраны і фільм беларускага дакументаліста Андрэя Куцілы Summа.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Піць — хваробу лячыць...

Эканоміка

Ці паўплываюць буйныя спартыўныя спаборніцтвы на кошт арэнды жылля ў Мінску

Ці паўплываюць буйныя спартыўныя спаборніцтвы на кошт арэнды жылля ў Мінску

Рынак нерухомасці заўсёды нестабільны перад значнымі мерапрыемствамі, якія прыцягваюць турыстаў.