Вы тут

Вандроўка па «кузнi генiяў», або Адзiн дзень побач з сувораўцам


Яны заўжды вылучалiся. Сiмпатычныя, з армейскай выпраўкай хлопцы ў прыгожай чорнай форме з чырвонымi пагонамi i белымi папругамi. Яны заўсёды былi на галаву вышэйшымi за звычайных школьнiкаў. Высокi iнтэлект, добрая фiзiчная падрыхтоўка, дысцыплiна... Яшчэ Кацярына II называла кадэтаў «рассаднiкам вялiкiх людзей», а нехта, не менш славуты, казаў пра сувораўскае вучылiшча як пра «кузню генiяў». Вiдаць, не памылiўся. Сярод сувораўцаў — вядомыя военачальнiкi, выдатныя спартсмены i грамадскiя дзеячы.

1383710718976_1

З таго часу амаль нiчога не змянiлася. Сённяшнiя сувораўцы — элiта моладзi, гонар узброеных сiл. Iм зайздросцяць, iмi ганарацца, iх ставяць у прыклад. Як жывуць i вучацца тыя, для каго абарона Радзiмы не толькi прафесiя, даведалiся карэспандэнты «Звязды», правёўшы адзiн дзень у сувораўскiм вучылiшчы.

А зараз пазнаёмiмся! Паўлу Вашчанку — 15 гадоў. Ён вучыцца на 3 курсе, калi суадносiць са школай — у 9 класе. Нарадзiўся ў Новалукомлi, у невялiчкiм гарадку, што на Вiцебшчыне, у сям'i будаўнiка i супрацоўнiцы гiдраэлектрастанцыi. Як бачыце, ваеннай дынастыяй тут i не пахне.

— Не зусiм! — удакладняе Павел: — У мяне дзядуля быў вайскоўцам. Яшчэ да вайны. Удзельнiчаў у Вялiкай Айчыннай, вярнуўся.

Помнiцца, раней у сувораўскае вучылiшча паступалi ў асноўным дзецi ваеннаслужачых. Сёння разам з прадаўжальнiкамi ваенных дынастый армейскую навуку спасцiгаюць дзецi са звычайных сем'яў, якiх таксама прываблiвае рамантыка вайсковай службы. Сярод сённяшнiх сувораўцаў — i дзецi-сiроты, падлеткi, якiя засталiся без апекi бацькоў. Каб паступiць у вучылiшча, на iспытах iм дастаткова атрымаць станоўчую адзнаку. А вось дзецi вайскоўцаў, якiя загiнулi пры выкананнi службовых абавязкаў, трапляюць сюды ўвогуле без экзаменаў.

1383710722974_2

Лёс Паўла быў вырашаны ў Дзень Незалежнасцi. У тую лiпеньскую ранiцу ён разам з бацькамi прыехаў у сталiцу, каб паглядзець парад. Гэта вам не па тэлебачаннi! Пакуль захапляўся парадам, у галаву закралася думка-мара: «Хачу стаць вайскоўцам!» Пра гэта ён сказаў бацькам, калi ўжо вярталiся дамоў. Яны былi здзiўлены, але, абдумаўшы словы сына, вырашылi: «Калi хочаш, дык будзь iм». Праз год яны зноў прыехалi ў Мiнск. Падаваць дакументы ў сувораўскае вучылiшча.

7 гадзiн ранiцы. Скрозь шырокiя вокны ў цудоўны палац улiлiся блiкi горада, якi толькi прачынаецца. Так у сувораўцаў пачынаецца дзень. Перш за ўсё — зарадка. I нiякiя не прысяданнi цi ўзмахi рукамi, а бег — на дварэ, нягледзячы на надвор'е. Сёння iм пашчасцiла: яркае сонейка, саграваючы восеньскую ранiцу, быццам настройвала сувораўцаў на добры i спакойны дзень.

Канчаткова Павел падбадзёрыўся ад умывання. Нiшто так не асвяжае, як сцюдзёная вада! Пасля, быццам па камандзе, ён засцiлае свой ложак, апранаецца. Цяпер можна i ў строй станавiцца. Ранiшнi агляд — i дружны калектыў iдзе снедаць.

Мы прывыклi, што звычайна ў сталовых ежа раскладзена па талерках, дзе порцыi аднолькавыя для ўсiх. Тут жа суворавец сам вырашае, колькi яму трэба. Вядома, у межах разумнага. Сёння на сняданак Павел, як i ўсе астатнiя, есць манную кашу, бутэрброд з маслам i сырам, п'е гарбату з пячэннем. Бярэ ў кiшэню цукеркi i спяшаецца ў клас.

1383710725343_3

Пачынаюцца заняткi. На гадзiннiку — 8.30. Сёння ў Паўла 7 урокаў. Нездарма ўчора карпеў над хiмiяй: якраз выклiкалi да дошкi.

Навучальная праграма сувораўцаў мала чым адрознiваецца ад школьнай. Але неадпаведнасцi ўсё ж такi ёсць: кожны дзень яны вывучаюць матэматыку i замежную мову, чатыры разы на тыдзень у iх фiзiка. Выкладанне гэтых прадметаў вядзецца на павышаным узроўнi.

Зноў у сталоўцы. 11.05 — час для другога сняданку. На стале — булачка i сок. Хто не пад'еў (а гэта бывае рэдка), можа завiтаць у буфет. Павел туды ходзiць, калi, як той казаў, прыспiчыць з'есцi што-небудзь салодзенькае. Тут у асноўным i трацiць сваю стыпендыю, якая складае 60 тысяч рублёў. А каб паласавацца смачненькiм у кавярнi цi схадзiць з сябрамi ў боўлiнг падчас звальнення, у ход iдуць ужо бацькоўскiя грошы цi тыя, што бабуля з дзядулем у кiшэню паклалi.

Суворавец расказвае, што вельмi любiць дзяжурыць па сталовай. Напэўна, не ён адзiн! «У месяц на кожнага выходзiць прыкладна па 2-3 дзяжурствы. На працягу дня чатыры сувораўцы накрываюць на сталы, пасля прыбiраюць iх, мыюць посуд, сочаць за парадкам».

— А лiшняя порцыя цi перападае? — цiкаўлюся я.

— А як жа! — смяецца Павел i расказвае пра яшчэ адно дзяжурства, ужо менш любiмае — па размяшчэннi. У такiя днi сувораўцаў называюць днявальнымi.

1383710728394_4

Звiнiць званок. Скончыўся апошнi ўрок. На гадзiннiку — 14.55. Наперадзе — адзiн з любiмых момантаў для сувораўцаў. Склаўшы свае сшыткi ў спецыяльныя сумачкi, яны спяшаюцца ў сталовую. У iх — абед.

— Кормяць нас добра i вельмi смачна, — прызнаецца Павел. — Бывае, што ежы так шмат, што не ўсё адолееш з'есцi. Меню тут хоць i разнастайнае, але час ад часу паўтараецца. А бывае, што хочацца нечага асаблiвага. Тады тэлефаную мацi i прашу на наступны мой прыезд дамоў прыгатаваць што-небудзь. Звычайна прашу пiцу, якую яна пячэ так, што пальчыкi аблiжаш! Калi вяртаюся ў вучылiшча, хатнiм печывам частую i сяброў. Прадукты, якiя хутка псуюцца, прывозiць нельга.

Абед скончыўся. Расслабляцца яшчэ рана: пачынаюцца факультатыўныя заняткi. У Паўла яны — амаль кожны дзень. Сёння ён дадаткова займаецца рускай мовай: хоча лепш падрыхтавацца да дыктанта, якi будзе пiсаць падчас iспытаў за 9 клас. З такой жа мэтай ён наведвае гiсторыю i матэматыку. Хiмiяй дадаткова займаецца для сябе, як ён сам кажа, для душы.

Час прайшоў незаўважна. У сувораўскiм — вольная гадзiна. Праўда, даволi ўмоўная. З 16.15 да 17.15 кожны дзень напоўнены па-рознаму: то гутаркi з бацюшкам, то вайсковая падрыхтоўка, то ўрокi этыкi цi эстэтыкi, раз на тыдзень — урокi танцаў. «Сапраўдны афiцэр павiнен умець танцаваць», — упэўнены Павел.

Сёння ў сувораўцаў сустрэча з камандзiрам роты. Абмяркоўваюць паспяховасць у вучобе. Такiм чынам вырашаюць, хто на выхадных пойдзе ў звальненне. Для гэтага за тыдзень у дзённiку не павiнна быць адзнак, меншых за сямёрку.

Павел вучыцца амаль на «выдатна». Таму ў звальненне можа хадзiць ледзь не кожныя выхадныя. Праўда, гэтую магчымасць хлопец выкарыстоўвае далёка не заўсёды. Калi i выберацца ў горад, дык у той жа дзень i вернецца. Сходзiць з хлопцамi ў кавярню цi ў кiно, ды i ўсё на гэтым. А так звычайна застаецца ў размяшчэннi: рыхтуецца да ўрокаў, шмат чытае.

[image]

Прыкладна два разы на месяц атрымлiваецца з'ездзiць дахаты, наведаць бацькоў.

Да заўтрашнiх заняткаў сувораўцы рыхтуюцца з 17.40 да 20.00. Як прызнаецца Павел, звычайна часу хапае. Калi ж патрэбна больш працяглая падрыхтоўка — прачытаць якую-небудзь аповесць цi вывучыць верш па лiтаратуры, то, калi ласка, ты можаш зрабiць гэта i ў асабiсты час, якi настане пасля вячэры. Нiхто супраць не будзе.

З хатнiмi заданнямi сёння Павел справiўся раней, чым звычайна. I пакуль быў час, па дарозе ў трэнажорную залу, дзе ён часты госць, расказаў нам пра распарадак выхадных дзён:

— У выхадныя ў нас больш асабiстага часу. Мы ходзiм у кiно, у тэатр, для нас арганiзоўваюцца экскурсii. Акрамя культурнай праграмы, у суботу i нядзелю мы гуляем у футбол, валейбол i баскетбол, наведваем басейн. Усё гэта мы часам робiм i ў будныя днi. Галоўны плюс выхаднога дня тое, што ў нядзелю можна паспаць на гадзiну больш! У такiя днi замест другога сняданку прадугледжаны падвячорак.

— А дзе сувораўцы святкуюць Новы год i Каляды?

— У гэтыя днi мы дома: якраз зiмовыя канiкулы. Адпускаюць нас i на iншыя святы.

Вячэраюць сувораўцы ў 20.00. Сёння яны падсiлкоўваюцца смажанай рыбай з грэцкай кашай. Гарбату п'юць са скiбкай батона, намазанага маслам, i з кавалачкам бiсквiта.

Пакуль ёсць некалькi хвiлiн, пытаюся ў Паўла пра адзенне сувораўца.

— У нас дзве формы: парадная i штодзённая, — расказвае хлопчык. — Ажно па два камплекты: летнi i зiмнi варыянт. Ёсць спецыяльная форма i для заняткаў па фiзiчнай падрыхтоўцы, для спартыўных гульняў. Абнаўляецца наша абмундзiраванне два разы на год: расцём хутка.

Асабiсты час у сувораўцаў пачынаецца адразу пасля вячэры i доўжыцца да таго моманту, калi ўжо пара класцiся спаць. Кожны з iх вольны распарадзiцца iм па-свойму. Павел узяўся падшываць каўнер. Робiць ён гэта штодзень. Вiдаць, што ўжо напрактыкаваўся: справiўся за 5 хвiлiн!

Затым пайшоў тэлефанаваць маме. Не, не з мабiльнiка! Гэты незаменны i вельмi неабходны прадмет тут забаронены. I ўявiце сабе, без яго пражыць можна!

Каля таксафона чарга. Чакаем. Праз паўгадзiны Павел набiрае знаёмы нумар i чуе ў трубцы родны голас. Расказвае пра тое, як прайшоў дзень, пра мерапрыемствы, якiя нядаўна адбылiся ў вучылiшчы, пра адзнакi, якiя сёння атрымаў, дзелiцца планамi на выхадныя. Чуе нешта ў адказ i кладзе трубку. Размовы па таксафоне, дарэчы, не абмежаваны: сувораўцы гавораць столькi, колькi дазволiць сумленне, — за iмi стаiць чалавек 15, i ўсiм трэба паспець да адбою. Павел тэлефануе бацькам праз дзень, у iншыя днi размаўляе са сваёй дзяўчынай.

Перад сном — вячэрняя прагулка. Мы шпацыруем па тэрыторыi вучылiшча. Павел дыхае свежым паветрам i расказвае, як гэта карысна: «I нiякай бяссоннiцы! Сплю, быццам пшанiцу прадаўшы». Потым дзелiцца планамi на будучыню:

— Хоць цяпер, скончыўшы сувораўскае вучылiшча, у ваенныя ВНУ паступаць неабавязкова, я для сябе цвёрда вырашыў — буду афiцэрам! Толькi яшчэ не вызначыўся з родам войскаў. Хутчэй за ўсё, стану артылерыстам.

А палове дзясятай у размяшчэннi — вячэрняе пастраенне. Дзяжурны па роце правярае, цi ўсе на месцы, цiкавiцца ў сваiх падапечных, як прайшоў дзень.

Затым Павел рассцiлае ложак, раздзяваецца — ён гатовы да сну. Дзякуем яму за сустрэчу, жадаем спакойнай ночы i выходзiм з размяшчэння пад пiльным позiркам сарамлiвых падлеткаў. Мы з усiмi развiтваемся i, пачуўшы ў адказ «салодкiх вам сноў», стомленыя, спяшаемся на КПП. Вiдаць, сапраўды, спаць будзе соладка.

* * *

...Па дарозе дамоў я пракручваю ў памяцi сённяшнi дзень. З аднаго боку, я шкадую гэтых хлапчукоў, якiя ўжо з 7 класа адрываюцца ад бацькоўскага крыла i спрабуюць жыць самастойна. З другога, я захапляюся тымi бацькамi, якiя не пабаялiся нашмат раней, чым трэба, адпусцiць сваiх дзяцей у амаль што дарослае жыццё. I яны могуць не дакараць сябе за гэта, а толькi ганарыцца за сыноў, якiя калi i не стануць афiцэрамi, дык годнымi грамадзянамi нашай краiны будуць дакладна. А сёння яны жывуць ва ўтульным доме, у вялiкай сям'i сувораўцаў.

Веранiка КАНЮТА.
Фота Марыны БЕГУНКОВАЙ

У 2006 годзе, пасля наведвання Мiнскага сувораўскага ваеннага вучылiшча кiраўнiком дзяржавы, было прынята рашэнне аб стварэннi спецыялiзаваных спартыўных класаў. З таго часу ў вучылiшчы вядзецца падрыхтоўка па 4-х вiдах спорту: па гандболе, грэка-рымскай барацьбе, дзюдо i кулявой стральбе.

— Галоўнай задачай такiх класаў з'яўляецца падрыхтоўка спартыўнага рэзерву майстроў па вiдах спорту, уключаных у праграму Алiмпiйскiх гульняў, для нацыя-
нальных камандаў Рэспублiкi Беларусь i зборных камандаў Узброеных Сiл, — расказаў трэнер-выкладчык па грэка-рымскай барацьбе Станiслаў КАВЕЦКI. — За шэсць гадоў функцыянавання такiх класаў Мiнскiм сувораўскiм ваенным вучылiшчам падрыхтавана 6 майстроў спорту i 10 кандыдатаў у майстры спорту. Акрамя таго, тры сувораўцы залiчаны ў Нацыянальную юнацкую зборную па футболе, два — па кулявой стральбе, адзiн з'яўляецца членам Нацыянальнай зборнай па грэка-рымскай барацьбе. Восем выпускнiкоў 2011 года залiчаны ў Нацыянальную моладзевую зборную па гандболе, 6 спартсменаў гуляюць у складзе юнацкай гандбольнай каманды «СКА-Мiнск».

Гiсторыя Мiнскага сувораўскага ваеннага вучылiшча пачынаецца ў 1951 годзе, калi Беларуская ваенная акруга па шматлiкiх просьбах вайскоўцаў, партызанаў i працоўных краiны накiравала хадайнiцтва ў Савет Мiнiстраў былога СССР аб неабходнасцi стварэння спецыялiзаванай навучальнай установы.

У адпаведнасцi з рашэннем Савета Мiнiстраў ад 21 мая 1952 года ў Мiнску пачалося будаўнiцтва i рэканструкцыя комплексу будучага Мiнскага сувораўскага ваеннага вучылiшча. 1 верасня 1953 года ў вучылiшчы празвiнеў першы званок, абвяшчаючы пачатак новага навучальнага года для дзяцей вайны.

Днём вучылiшча лiчыцца 6 лiстапада 1953 года, калi яму быў уручаны Баявы сцяг.

— За сваю гiсторыю са сцен вучылiшча выйшлi больш за 13 тысяч выпускнiкоў, з iх за час суверэнiтэту Беларусi — больш за 2000, — зазначыла старшы афiцэр па сувязях з грамадскасцю i арганiзацыi вольнага часу аддзела iдэалагiчнай працы Алена ШАРАПАВА. — Больш за 50 выпускнiкоў вучылiшча сталi генераламi. Больш за 100 маюць вучоныя ступенi i званнi. 330 чалавек скончылi вучылiшча з залатым медалём.

Першы выпуск Мiнскага сувораўскага ваеннага вучылiшча адбыўся ў 1956 годзе. Сярод тых 80 чалавек быў i былы мiнiстр па справах абароны Рэспублiкi Беларусь генерал-палкоўнiк Пётр Чавус. Сёння ён — часты госць вучылiшча. Быў ён тут i тады, калi мы праводзiлi дзень з сувораўцам. Прынёс сваёй альма-матар падарунак — кнiгу, якую прысвяцiў сувораўскаму вучылiшчу: «Жыццё — Айчыне, гонар — нiкому!».

— Сувораўскае вучылiшча нам, дзецям вайны, дало пуцёўку ў жыццё, — перакананы Пётр Рыгоравiч. — Мы былi галоднымi, а тут нас накармiлi, далi прытулак, паказалi, як трэба жыць. Сённяшнiм сувораўцам нашмат прасцей: iм ёсць каго наведваць падчас звальненняў, iм лягчэй вучыцца — з'явiлася тэхнiка, у iх лепшыя ўмовы жыцця, ёсць грашовае ўтрыманне. Але былi i ў нас перавагi: напрыклад, на грамадскiм транспарце мы ездзiлi бясплатна. Разам з тым ува ўсiх пакаленняў сувораўцаў шмат агульнага: дысцыплiна, акуратнасць, павага да старэйшых, прыстойнасць, пачуццё таварыскага локця. Усё гэта было, ёсць i будзе.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Крэпасць духу. 10 натхняльных храмаў Гродзеншчыны

Гэта культурнае багацце прыцягвае ў краіну масу падарожнікаў. 

Грамадства

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Як правільна аднаўляцца пасля COVID-19?

Нават у лёгкай форме перанесеная каранавірусная інфекцыя не праходзіць для арганізма бясследна.

Калейдаскоп

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

Усходні гараскоп на наступны тыдзень

СТРАЛЕЦ. Ад таго, як сплануеце тыдзень, залежыць, ці паспееце завяршыць важныя справы. 

Грамадства

Як навучыць дзіця рацыянальна карыстацца грашыма? Парады псіхолага

Як навучыць дзіця рацыянальна карыстацца грашыма? Парады псіхолага

Дзіцяці абавязкова трэба ведаць: Што такое грошы? Навошта яны патрэбны?