26 Верасень, серада

Вы тут

ШЧАСЦЕ, ПРОСТАЕ, ЯК ДВА ПАЛЬЦЫ


Апошнім часам адчуваю сябе рэтраградкай — усё ніяк не магу прызвычаіцца да таго, што называюць сучаснай паэзіяй. Ну хто б мог яшчэ нядаўна падумаць, што ў сучаснай літаратуры і мат стане натуральнай з'явай? А сёння яго больш чым дастаткова не толькі ў беларускай прозе, але і ў паэзіі. І міжвольна думаеш: а можа, ужо і эмоцыі іначай не выказаць, каб быць зразумелым маладому чалавеку? Можа, скончыўся час тонкіх лірыкаў і няма ўжо што і пачытаць дзяўчыне-падлетку, якая восеньскім халодным вечарам захуталася ў цёплы плед і марыць, марыць, марыць…

Не, усё на месцы. Менавіта для іх, юных, рамантычных, сексуальна незаклапочаных дзяўчат, напісана кніга вершаў «Арэхападзенне» Віялеты Пачкоўскай. Кніга вельмі маленькая, але, безумоўна, патрэбная. У першую чаргу яе варта пачытаць маладым (а можа, і не вельмі) асобам жаночага полу, якія толькі спазнаюць каханне і ад немагчымасці яго «прагаварыць» шукаюць адлюстраванне такіх жа пачуццяў у вершах. Уласна кажучы, гэта такое паэтычнае «мімімі», але на высокім мастацкім узроўні.

напішы дзіцячы вершык
пра вожыка з грыбком на спіне
пра белую аблачынку
цёплае малако з мёдам
і гарачыя бабуліны перапечкі
як вуджу на сажалцы печкуроў
боўтаючы нагамі
ў каламутнай вадзе
напішы пра мяне верш
пра тую, якую не ведаеш
якой ужо амаль не стала

Цікава, што кніга «Арэхападзенне» сапраўды адлюстроўвае абставіны і акалічнасці памежнай зоны — вось аўтарка яшчэ зусім дзяўчо, а вось яна ж — маладая жанчына. Прычым у кнізе гэтыя вершы ідуць, як падалося, якраз у адваротным парадку. Але што ўражвае, узрост абсалютна не ўплывае на саму паэтку — яе рамантызм, уменне ператвараць простыя рэчы ў цудоўныя, калекцыянаванне дарагіх сэрцу момантаў, абсалютна не мяняюцца. Для лірычнай гераіні Пачкоўскай характэрны — нягледзячы на антураж кшталту «гарбаты, цукерак і саплівага носу» — не падлеткавы інфантылізм, а наадварот, нейкая прыродная, нечаканая для маладой асобы жаночая мудрасць, якая з'яўляецца падставай для «шчасця, простага, як два пальцы».

Большасць вершаў Віялеты Пачкоўскай — не адвечная туга па ідэальным мужчыну (што характэрна для паэзіі яе равесніц), а шчырыя і шчымлівыя аповеды пра таго, можа, і недасканалага, героя, які знаходзіцца побач, на адлегласці рукі: «Твае вусны — як комін над хатай маёй бабулі//толькі паліш часцей, чым яна ў печы//твае вусны — як слімак на старой слівіне//пяшчотныя і выкшталцоныя//валасы — як халодныя макароніны//звіваюцца долу, падаюць у міску//ты некалі будзеш з залысінай//як мой дзед, ты й зараз на яго падобны://стары грыб — худыя ногі, цыгарэта ў зубах//і выключны ўнутраны свет//толькі што не храпеш, але гэта//прыйдзе з часам//прасую твае майкі//гладжу тваю скуру//латаю кішэні, прышываю гузікі//я кожны дзень шчаслівая//бо ты штораніцы просіш есці//а ноччу абдымаеш у сне//я думаю, нам не будзе сумна на пенсіі//пры ўмове, што я не памру//раней ад смеху//а ты кінеш паліць і станеш есці суп//бо шчасце — гэта ж як два пальцы…» (Зазначу, хоць у гэтым тэксце цытуюцца выключна верлібры, паэтка абсалютна натуральна адчувае сябе і ў стыхіі сілаба-тонікі).

Нягледзячы на тое, што паэтычны свет аўтаркі складаецца з як быццам бы простых і знаёмых рэчаў, чытанне кнігі выкідвае на паверхню слова «чарадзейства», слова, якое хіба аднойчы згадваецца ў зборніку. Але што ёсць чарадзейства? Ператварэнне з дапамогай слова адных рэчаў у іншыя! І тут Пачкоўская дасць фору ўсім чараўніцам свету, бо яна выключны майстар метафар. На якую б рэч ці з'яву яна ні паглядзела — ва ўсім яна бачыць рысы іншых, магчымых прадметаў ці падзей. Мне, як чалавеку, які пакутуе ад недакладнасці паэтычнай метафары, гэтак жа, як людзі пакутуюць ад зубнога болю, паэзія Пачкоўскай — як бальзам на сэрца. Няма сэнсу згадваць лепшыя, бо ўласна кажучы, вытворчасць метафар — гэта любімая гульня аўтаркі і панцырная сетка яе аўтарскага стылю. І калі казаць пра Пачкоўскую-версіфікатара, то, безумоўна, яе літаратурныя знаходкі будуць цікавыя не толькі юным жанчынам, але і любому заангажаванаму літаратурай чытачу.

Паэтка можа апісаць дакладную эмацыянальную сітуацыю праз просты пералік прадметаў, якія ты пазнаеш па абставінах і падрабязнасцях свайго ўласнага жыцця. Гэтае ўзнаўленне эмацыянальнай карціны па ўскосных прыкметах па-добраму ўражвае і збліжае чытача з аўтаркай, дазваляючы наўпрост асацыіраваць сябе з яе лірычнай гераіняй. Але, што характэрна, Пачкоўская не толькі збірае калекцыю аналогій, яна і з моманту сэнсавага несупадзення здатная вылушчыць, зафіксаваць паэтычнае.

гуляюся ў паэзію:
алоўкамі на аркушах
што трапляюць пад руку
пішу ў цемры вершы
а раніцай
якой так цярпліва чакала
дзіўлюся:
няўжо гэта і ёсць тое
што ўначы было ТЫМ?

Думка напісаць пра кнігу «Арэхападзенне» ўзнікла ў мяне на нядаўняй сустрэчы з Максам Фраем. Слухала пытанні, якія задавалі замежнай знакамітасці… Глядзела на румянец непадробнага захаплення на тварах маладых чытачоў… І раптам зразумела, што ў Макса Фрая і ў нашай Віялеты Пачкоўскай прыкладна адна і тая я ж target grup! Вось толькі вядомасць у аўтараў непараўнальная. Бо што ні кажы, а любіць і цаніць сваё мы вучымся вельмі і вельмі павольна.

Ганна КІСЛІЦЫНА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Уладзімір Андрэйчанка расказаў пра найбольш значныя законапраекты

Уладзімір Андрэйчанка расказаў пра найбольш значныя законапраекты

 «Толькі агульнымі намаганнямі мы зможам супрацьстаяць няпростым выклікам часу».

Грамадства

Як у Беларусі абясшкоджваюць боепрыпасы

Як у Беларусі абясшкоджваюць боепрыпасы

​Колішняя Беларуская ваенная акруга лічылася адной з самых магутных у СССР.

Грамадства

Шчырая размова з вядомым педагогам пра бацькоўскія сумненні і страхі

Шчырая размова з вядомым педагогам пра бацькоўскія сумненні і страхі

«Калі ў вас адкрыўся рот, каб накрычаць на дзіця, спыніцеся хоць на секунду…» 

Грамадства

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Чым здзівіў сёлета «Кліч Палесся»

Этнафэст стаў вядомым далёка за межамі Беларусі.