Вы тут

Блакітнавокая


Сёст­ры з Мя­дзель­шчы­ны: На­рач, Глуб­ля, Глу­бель­ка…

На Мя­дзель­шчы­ну мы на­кі­ра­ва­лі­ся ў адзін з тых вяс­но­вых дзён, ка­лі сон­ца толь­кі-толь­кі з'я­ві­ла­ся, але ўжо па­ча­ло грэць. І хоць у спі­ну дзьмуў сцю­дзё­ны ве­цер, во­чы жму­ры­лі­ся ад лас­ка­ва­га све­ту і шчо­кі пун­са­ве­лі ад цеп­лы­ні. Та­му так ха­це­ла­ся скі­нуць зі­мо­вую зяб­касць і хут­чэй да­кра­нуц­ца да са­праўд­най вяс­ны. І гэ­та ў нас атры­ма­ла­ся: ка­лі ўба­чы­лі, як пер­шыя сме­лыя пра­ме­ні ад­люст­роў­ва­юц­ца ў праз­рыс­тай ва­дзе, быц­цам са­мі пра­чну­лі­ся ад спяч­кі і ўзя­лі ў пры­ро­ды тое, што яна не су­праць ад­даць, — яе абу­джэн­не і ад­наў­лен­не.

29-8

Там, дзе не­ба су­стрэ­ла­ся з ва­дой

Во­зе­ра На­рач — най­вя­лік­шае ў Бе­ла­ру­сі. Я не раз на­вед­ва­ла яго ў лет­нюю па­ру, ра­та­ва­ла­ся ў праз­рыс­тых хва­лях ад спё­кі. Да­рэ­чы, ка­лі хтось­ці су­мня­ва­ец­ца ў чыс­ці­ні на­ра­чан­скай ва­ды, пад­стаў для гэ­та­га ня­ма — ні­я­кіх праб­лем ні­ко­лі не ўзні­ка­ла. Мно­гім прый­дзец­ца да­спа­до­бы па­сту­по­васць па­ве­лі­чэн­ня глы­бі­ні ў гэ­тым во­зе­ры: ты мо­жаш па­воль­на іс­ці ў ва­дзе, лю­ба­вац­ца края­ві­дам, і толь­кі праз пэў­ны час дна пад на­га­мі не ста­не.

Ва­да ў На­ра­чы над­звы­чай праз­рыс­тая — дно ві­даць на глы­бі­ні 5–7 мет­раў, зі­мой — на­ват 10 мет­раў. Плы­веш і ба­чыш шмат­лі­кіх ры­бак, якія ма­лень­кімі ча­род­ка­мі сноў­да­юць над пяс­ча­ным дном. Трап­ля­юц­ца рыб­кі асаб­лі­вай афар­боў­кі, на­прык­лад, па­ла­са­тыя. Уво­гу­ле ж у На­ра­чы во­дзіц­ца 25 ві­даў ры­бы, 10 ві­даў ам­фі­бій, 5 ві­даў рэп­ты­лій.

Ад­нак не менш пры­го­жая На­рач і та­ды, ка­лі ты не мо­жаш у ёй ку­пац­ца. Шмат­лі­кія эк­скур­сіі па мядзельскім краі, на­ват у ха­лод­нае на­двор'е, пра­ду­гледж­ва­юць на­вед­ван­не гэ­та­га цу­да. Бо дзе ж яшчэ ў нас мож­на ўба­чыць, як па­верх­ня ва­ды злу­ча­ец­ца з не­бам?.. Бе­ла­рус­кія аб­ло­кі і ко­лер ня­бес­най пра­сто­ры ін­шыя, чым у за­мор'і, та­му і пей­заж ін­шы — спа­кой­ны, пры­ваб­ны. Во­сен­ню не­ба і ва­да на­бы­ва­юць асаб­лі­вае сталь­ное ад­цен­не, а рэд­кія со­неч­ныя пра­ме­ні на­гад­ва­юць за­сты­лыя ма­лан­кі.

Над­звы­чай уда­ла зу­сім по­бач з во­зе­рам, праз да­ро­гу, уста­ля­ва­ны абел­іск «Пар­ты­за­нам і пар­ты­зан­кам зям­лі На­ра­чан­скай». Яго ад­мет­насць у тым, што да пом­ні­ка, які ста­іць на вы­шы­ні, вя­дзе вя­ліз­ная му­ра­ва­ная лес­ві­ца (амаль што як Па­цём­кін­ская ў Адэ­се). Адо­леў­шы яе, ты апы­на­еш­ся на вы­дат­най гля­дзель­най пля­цоў­цы, з якой так пры­ем­на лю­ба­вац­ца да­ля­гля­дам во­зе­ра.

Да На­ра­чы ту­рыс­тыч­ная сця­жы­на ўжо на­ез­джа­на, пэў­на, над­звы­чай доб­ра. Ад­нак гэ­ты ва­да­ём — толь­кі ад­на пер­лін­ка мяс­цо­ва­га азёр­на­га краю. По­бач, на мя­дзель­скай зям­лі, шмат ін­шых пры­ваб­ных ва­да­ёмаў.

Па­ся­род та­ям­ні­ча­га ле­су

«Бла­кіт­ныя азё­ры» — яшчэ ад­но па-са­праўд­на­му жа­да­нае мес­ца для ванд­роў­ні­каў, улю­бё­ных у бе­ла­рус­кую пры­ро­ду. Глуб­ля, Глу­бель­ка — гэ­та два роз­ныя во­зе­ры ад­ной вод­най сіс­тэ­мы. Пра іх я чу­ла шмат за­хоп­ле­ных вод­гу­каў. Яны зна­хо­дзяц­ца ў ле­се, ся­род вы­со­кіх, гус­та за­рос­лых сос­на­мі і ел­ка­мі ўзгор­каў. У ні­зі­не ўец­ца, ві­руе, як са­праўд­ная гор­ная рэч­ка, Стра­ча. А пад­ня­ўшы­ся праз коль­кі со­цень мет­раў на ўзго­рак, з вы­шы­ні ба­чыш: вось яна, вя­ліз­ная бла­кіт­ная Глуб­ля (зай­мае, да­рэ­чы, 50 гек­та­раў). У ёй ма­юц­ца ба­га­тыя за­ле­жы мі­не­раль­ных рэ­чы­ваў, таў­шчы­ня якіх скла­дае 2,5 мет­ра. У са­мім во­зе­ры глы­бі­ня ча­сам да­ся­гае 27 мет­раў — та­му і зай­ме­ла яно та­кую наз­ву. Ва­да тут праз­рыс­тая, але ха­лод­ная. Ча­сам су­стра­ка­юц­ца рэ­лік­та­выя рас­лі­ны — ва­дзя­ная са­сон­ка і меч-тра­ва.

Ка­лі па­гля­дзець на ўсход ад Глуб­лі, у ма­ляў­ні­чым ляс­ным пей­за­жы, быц­цам пэнд­злем та­ле­на­ві­та­га мас­та­ка, пра­ма­ля­ва­на во­зе­ра Глу­бель­ка — з цём­най ва­дой і, як зда­ец­ца, не­вя­лі­кім ка­раб­лі­кам, які плы­ве па ёй. На­са­мрэч «ка­раб­лік» — гэ­та ма­лень­кі вост­раў з сос­на­мі, якія на­хі­лі­лі­ся да ва­ды. Абод­ва во­зе­ры злу­ча­ны пра­то­кай, ля яе бе­ра­гоў б'юць ха­лод­ныя кры­ні­цы. Ка­лі па­ды­ма­еш­ся на адзін з уз­гор­каў, з'яў­ля­ец­ца ад­чу­ван­не, што тра­піў у го­ры. Бо пей­заж на­во­кал са­праў­ды ве­ліч­ны, з‑за ма­гут­ных хвой.

На за­хад ад Глуб­лі, па­ся­род цём­на­га ле­су, пры­та­і­ла­ся Мёрт­вае, або Глу­хое, во­зе­ра. На дне яго ля­жаць без­жыц­цё­выя га­лі­ны, ча­сам цэ­лыя ства­лы дрэў. Наз­ва во­зе­ра га­во­рыць са­ма за ся­бе: яно заў­сё­ды маўк­лі­вае і не­ру­хо­мае. У ім усё: і ніз­кія бе­ра­гі, і ад­сут­насць рас­лін — на­ра­джае змроч­ную кар­ці­ну. Дзе ж, як не тут, ва­дзіц­ца ўся­кай не­чыс­ці — ва­дзя­ні­кам, ле­су­нам, ведзь­ма­кам… Як толь­кі Мёрт­вае во­зе­ра ахут­вае змрок, сэр­ца па­чы­нае тра­пя­таць на­ват ад ус­кры­ку лю­бой нач­ной птуш­кі…

Эк­за­тыч­ны сад, эка­ла­гіч­ны шлях

Усе дзі­во­сы мя­дзель­ска­га краю за адзін дзень не аб­гле­дзець. 53,8% ра­ё­на зай­мае на­цы­я­наль­ны парк На­ра­чан­скі, 8,4% з іх — азё­ры. Ма­ец­ца асаб­лі­вы дэнд­ра­сад, што зай­мае пло­шчу ў 16 гек­та­раў. У ім ство­ра­ны ка­лек­цый­ны фонд рас­лін, якія не рас­туць у Бе­ла­ру­сі ў звы­чай­ных умо­вах. Ця­пер тут на­ліч­ва­ец­ца ка­ля 280 па­род роз­ных рас­лін — эк­за­тыч­ных дрэў і кус­тоў. Уся тэ­ры­то­рыя дэнд­ра­са­да раз­дзе­ле­на на не­каль­кі ба­та­ні­ка-геа­гра­фіч­ных участ­каў: Еў­ро­па, Сі­бір, Да­лё­кі Ус­ход, Ся­рэд­няя Азія, Крым, Каў­каз, Паў­ноч­ная Аме­ры­ка.

Мож­на за­ві­таць сю­ды і каб па­гля­дзець на вя­ліз­ныя вет­ра­-э­нер­ге­тыч­ныя ўста­ноў­кі, што ста­яць ся­род па­лёў і ві­даць зда­лёк. Ня­ма­ла тут пом­ні­каў Пер­шай су­свет­най вай­ны, бо лі­нія фрон­ту доў­гі час ста­я­ла ў гэ­тай мяс­цо­вас­ці. Едуць сю­ды так­са­ма, каб уба­чыць пры­го­жыя, роз­ныя па сты­ліс­ты­цы і ча­се ства­рэн­ня хра­мы.

Ёсць маг­чы­масць вы­браць спо­саб пе­ра­мя­шчэн­ня — пе­шая ванд­роў­ка, ве­ла­сі­пед­ная ці на­ват кон­ная (та­кую ар­га­ні­зу­юць у вёс­цы Мок­ры­ца За­на­ра­чан­ска­га сель­са­ве­та).

Вяр­та­ю­чы­ся з На­ра­чан­ска­га краю, у якім уда­ло­ся пра­вес­ці ўся­го адзін дзень, бы­ло ад­чу­ван­не, што вяс­на на­сту­пі­ла не толь­кі па ка­лен­да­ры, але прый­шла і ў сэр­ца… Уся­го ўба­ча­на­га не пе­ра­лі­чыць. Да агуль­на­га ўра­жан­ня мож­на да­даць во­зе­ра Мяст­ра, якое раз­мя­шча­ец­ца каля са­мо­га го­ра­да Мя­дзел, і вост­раў За­мак на ім (іс­ці да во­зе­ра трэ­ба па доў­гай да­рож­цы, вы­кла­дзе­най з до­шак). А яшчэ Чор­ную Га­ру ля вёс­кі Ні­коль­цы — ста­ра­даў­няе га­ра­дзі­шча амаль круг­лай фор­мы — і мно­гае ін­шае…

Ні­на ШЧАР­БА­ЧЭ­ВІЧ.

Мя­дзель­скі ра­ён.

P. S.Ка­лі ў ва­шай мяс­цо­вас­ці ёсць ад­мет­нае во­зе­ра, з якім звя­за­ны ці­ка­выя гіс­то­рыі, па­ве­да­мі­це нам пра яго. Наш ка­рэс­пан­дэнт на­ве­дае не­ка­то­рыя з пра­па­на­ва­ных ва­мі азёр і на­пі­ша пра іх ар­ты­ку­лы. Свае апо­ве­ды і, па маг­чы­мас­ці, фо­та­здым­кі да­сы­лай­це на ад­рас: 220013, г. Мінск, вул. Б. Хмяль­ніц­ка­га, 10‑а, з па­мет­кай «У «Ігу­мен­скі тракт» або на элект­рон­ны ад­рас іgumenskі@maіl.ru.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у Беларусі трансплантуюць органы

Як у Беларусі трансплантуюць органы

І чаму да нас на аперацыі едуць замежнікі.

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Там адбываюць пакаранне мужчыны, упершыню асуджаныя за незаконны абарот наркотыкаў.

Спорт

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя — сапраўдны баец, а яшчэ — клапатлівая маці і жонка. І проста працавіты чалавек, які не ведае перашкод.