Вы тут

Пры­ві­тан­не з мінулага...


Удзель­ні­кі вай­ны атры­ма­лі да свя­та трох­кут­ні­кі

Зна­ка­мі­тыя трох­кут­ні­кі  — ліс­ты з фрон­ту — свое­асаб­лі­выя сім­ва­лы мі­ну­лай вай­ны, люд­ско­га спа­дзя­ван­ня, ра­дас­ці, а ча­сам і го­ра... Да свя­та 70-год­дзя вы­зва­лен­ня Бе­ла­ру­сі ад ня­мец­ка-фа­шысц­кіх за­хоп­ні­каў у тэ­ры­та­ры­яль­ным цэнт­ры са­цабс­лу­гоў­ван­ня на­сель­ніц­тва Пер­ша­май­ска­га ра­ё­на Мін­ска прай­шла ак­цыя — уру­чэн­не ве­тэ­ра­нам, удзель­ні­кам і свед­кам вай­ны трох­кут­ных кан­вер­таў-паш­то­вак.

2Сем дзе­ся­ці­год­дзяў та­му за­па­вет­ныя трох­кут­ні­кі не па­кі­да­лі абы­яка­вым ні­ко­га, пры­но­ся­чы як ра­дас­ныя, так і сум­ныя вест­кі з фрон­ту. Ця­пер жа ўсіх, хто атры­маў та­кія ліс­ты (а ў Пер­ша­май­скім ра­ё­не гэ­та больш за 1000 ча­ла­век), унут­ры ча­каў пры­ем­ны змест — він­ша­ван­не са свя­там ад Прэ­зі­дэн­та. Ра­зам з ін­спек­та­рам па асноў­най дзей­нас­ці тэ­ры­та­ры­яль­на­га цэнт­ра са­цабс­лу­гоў­ван­ня Воль­гай Се­лез­не­вай, якая ўру­ча­ла кан­вер­ты і па­да­рун­кі ад упраў­лен­ня са­ца­ба­ро­ны Пер­ша­май­ска­га ра­ё­на, ка­рэс­пан­дэнт «Звяз­ды» за­ві­та­ла па не­каль­кіх ад­ра­сах.

«Та­кі ма­ла­дытоль­кі жыць...»

— О, фран­та­выя кан­вер­ты, — ад­ра­зу ад­рэ­ага­ва­ла на па­да­ру­нак дач­ка за­гі­ну­ла­га на вай­не ма­ра­ка-пад­вод­ні­ка Люд­мі­ла Аляк­санд­раў­на Фя­до­та­ва. — Я ад баць­кі та­кія атрым­лі­ва­ла...

Пра па­дзеі вай­ны Люд­мі­ла Аляк­санд­раў­на, якая на­ра­дзі­ла­ся ў 1935-м, не мо­жа га­ва­рыць без трым­цен­ня — у го­ла­се і ў ру­ках. Сям'я, у якой бы­ло чац­вё­ра дзя­цей, жы­ла не­да­лё­ка ад Ле­нін­гра­да. У 1936 го­дзе Люд­мі­лу, якой та­ды не бы­ло яшчэ і двух га­доў, раз­біў па­ра­люш, і яна на­заўж­ды за­ста­ла­ся ін­ва­лі­дам.

— Бы­ла ня­дзе­ля, со­неч­ны дзень, — уз­гад­вае жан­чы­на, — і з ра­дыё­пры­ём­ні­ка мы па­чу­лі, што па­ча­ла­ся вай­на. Ма­ма, ця­жар­ная пя­тым дзі­цем, ста­ла пла­каць, а баць­ка пай­шоў за­піс­вац­ца на фронт.

Пас­ля быў бла­кад­ны Ле­нін­град, кур­сі­ра­ван­не з эва­каш­пі­та­лем, смерць сяс­цёр і но­ва­на­ро­джа­на­га бра­та, блу­кан­не з ма­ці ў Ар­хан­гель­ску, Мі­чу­рын­ску...

— У 1942 го­дзе ў ма­мы на­ра­дзіў­ся хлоп­чык. Баць­ка пі­саў зя­лё­ным чар­ні­лам у та­кім вось кан­вер­це: «Ва­ля, ка­лі на­ро­дзіц­ца сын, на­за­ві Вік­та­рам...» На­ра­дзіў­ся, дзве га­дзі­ны па­пла­каў і ады­шоў... А ма­ці пі­са­ла яму, што ўсе дзе­ці жы­выя-зда­ро­выя, бо нель­га на фронт пі­саць страш­ныя ліс­ты.

— Як мы ча­ка­лі гэ­тых ліс­тоў! — зноў пе­ра­во­дзіць по­гляд на кан­верт жан­чы­на. — Па­мя­таю, бэз квіт­неў. Ма­ма мы­ла бя­ліз­ну. Пры­хо­дзіць паш­таль­ён і пра­цяг­вае ма­ме ліст, толь­кі не трох­кут­ны, а пра­ма­ву­голь­ны. Ма­ма ўпа­ла, на­чоў­кі пе­ра­ку­лі­лі­ся... Яна ад­ра­зу зра­зу­ме­ла, што баць­ка за­гі­нуў... Та­кі ма­ла­ды, та­кі пры­го­жы — 38 га­доў, толь­кі жыць...

...Пер­шы дзень мі­ру, уз­гад­вае Люд­мі­ла Аляк­санд­раў­на, быў са­праў­ды не­ве­ра­год­ным: лю­дзі пла­ка­лі (скон­чы­лі­ся па­ку­ты), ца­ла­ва­лі, аб­ды­ма­лі сал­дат, пад­кід­ва­лі іх у па­вет­ра... Ма­ці з дач­кой пай­шлі на вак­зал і не ве­да­лі, ку­ды іс­ці. Вы­ра­шы­лі ехаць у Кё­нігс­берг. Да­еха­лі да Віль­ню­са і су­стрэ­лі там ко­ліш­нюю ма­мі­ну ка­ля­жан­ку, якая ўга­ва­ры­ла за­стац­ца ў го­ра­дзе. З 1951 го­да Люд­мі­ла Аляк­санд­раў­на жы­ве ў Мін­ску. Ка­жа, што пен­сіі ха­пае, ёсць хлеб і да хле­ба — жыць мож­на. Тур­буе толь­кі тое, што не мо­жа ні­ку­ды вы­ехаць на ка­ляс­цы: у ста­рой «хру­шчоў­цы» ня­ма ліф­та, ды і на ву­лі­цы бар­дзю­ры вы­со­кія...

На су­вя­зі з вы­зва­лен­нем

— Мне не бы­ло ка­му да­сы­лаць ліс­ты і ад ка­го іх атрым­лі­ваць, — ка­жа
94-га­до­вы ве­тэ­ран Мар­га­ры­та Іва­наў­на Каль­ма­е­ва. — Ма­ма па­мер­ла пе­рад са­май вай­ной, а брат пай­шоў на фронт доб­ра­ах­вот­ні­кам.

— Я ўдзель­ні­ча­ла ў апе­ра­цыі «Баг­ра­ці­ён», за што бы­ла ўзна­га­ро­джа­на ор­дэ­нам Чыр­во­най Зор­кі. Пра­ца­ва­ла та­ды ў ор­га­нах дзярж­бяс­пе­кі, рых­та­ва­ла ра­дыс­таў у пар­ты­зан­скія атра­ды. Пад­рых­та­ва­ла не менш за 50 ча­ла­век, — рас­каз­вае Мар­га­ры­та Іва­наў­на.

Пад­час апе­ра­цыі «Баг­ра­ці­ён», ка­лі вы­зва­лі­лі Го­мель, цэнтр па су­вя­зі з пар­ты­за­на­мі сам ака­заў­ся без су­вя­зі. Мар­га­ры­ту, у якой быў вы­ключ­ны слых, па­клі­ка­лі на да­па­мо­гу. І дзяў­чы­на здо­ле­ла на­ла­дзіць су­вязь з ад­ным з пар­ты­зан­скіх ра­дыс­таў і ў адзі­ноч­ку пад­трым­лі­ва­ла яе двое су­так без сну.

Су­хень­кая кво­лая жан­чы­на — ка­лі мер­ка­ваць па фа­та­гра­фі­ях, са­праўд­ная пры­га­жу­ня ў ма­ла­до­сці — ад­на з тых, хто не­па­срэд­на спры­чы­ніў­ся да на­блі­жэн­ня вы­зва­лен­ня Бе­ла­ру­сі. Та­му 3 лі­пе­ня ся­мі­дзе­ся­ці­га­до­вай даў­ні­ны яна па­мя­тае вы­дат­на.

— Мы ез­дзі­лі па го­ра­дзе, ба­чы­лі, як зу­сім не зна­ё­мыя лю­дзі ра­да­ва­лі­ся, аб­ды­ма­лі­ся, ца­ла­ва­лі­ся. Та­кое бы­ло лі­ка­ван­не, што вам не пе­ра­даць!

З тых ча­соў Мар­га­ры­та Іва­наў­на жы­ве ў Мін­ску, да вы­ха­ду на пен­сію пра­цяг­ва­ла пра­цу ў ор­га­нах дзярж­бяс­пе­кі стар­шым опер­упаў­на­ва­жа­ным, мае зван­не стар­ша­га лей­тэ­нан­та. Атры­ма­ла шмат па­дзяк ад кі­раў­ніц­тва. На пра­цы па­зна­ё­мі­ла­ся і з му­жам. У сям'і на­ра­дзі­ла­ся двое дзя­цей. Ёсць унуч­ка і дзве праў­нуч­кі. У сва­ім уз­рос­це Мар­га­ры­та Каль­ма­е­ва па-ра­ней­ша­му мае вы­дат­ныя слых і па­мяць.

— Ста­ра­ла­ся, як маг­ла, — ка­жа жан­чы­на на раз­ві­тан­не, ма­ю­чы на ўва­зе ці то свой апо­вед, ці то на­блі­жэн­не вы­зва­лен­ня Бе­ла­ру­сі.

Дзі­я­на СЕ­РА­ДЗЮК.

Фо­та аў­та­ра.

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

З 2000 года ў Беларусі выяўлена 4421 злачынства, звязанае з гандлем людзьмі.

Эканоміка

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Пра што абавязкова трэба падумаць перад тым, як браць на сябе фінансавыя абавязацельствы перад банкам?

Спорт

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі зладзіла свае гульні.