Вы тут

Як яе вярнуць?


У вёс­ку збі­ра­лі­ся яшчэ зве­ча­ра. Еха­лі на Ра­даў­ні­цу на мо­гіл­кі да лю­бі­ма­га дзя­ду­лі. Вет­лі­вы і шчы­ры, ча­сам сур'­ёз­ны і та­кі род­ны — як моц­на лю­біў Ва­ня свай­го дзя­дуль­ку! Якім ці­ка­вым су­раз­моў­цам ён быў! З ім мож­на бы­ло доў­га га­ва­рыць і да­ве­дац­ца шмат ці­ка­ва­га. Дзя­ду­лю заў­сё­ды хва­ля­ва­ла, які­мі людзь­мі вы­рас­туць яго ўну­кі, ці змо­гуць яны збе­раг­чы ўсё тое ба­гац­це, якое за­ста­ло­ся нам у спад­чы­ну ад на­шых да­лё­кіх прод­каў.

— Уну­чак, а ці ве­да­еш ты, хто мы та­кія? — па­чы­наў раз­мо­ву дзя­ду­ля.

— Мы — та­кі-і-я! — ка­жа хлоп­чык і раз­во­дзіць шы­ро­ка ру­кі.

— Гу­чыць гор­да. Хто ж та­кія мы?

— Мы — бе­ла­ру­сы! Так на­ват у гім­не на­пі­са­на, — ад­каз­вае Ва­ню­ша.

— Да-а, дак­лад­на ка­жаш. На­пі­са­на. А рас­ка­жы мне, уну­чак, ча­му нем­цы на­зы­ва­юц­ца нем­ца­мі, а па­ля­кі — па­ля­ка­мі?

— Та­му што нем­цы раз­маў­ля­юць па-ня­мец­ку, а па­ля­кі — па-поль­ску. Што тут не­зра­зу­ме­ла­га, дзя­ду­ля? — са здзіў­лен­нем пе­ра­пыт­вае хлоп­чык.

— А бе­ла­ру­сы?

— А бе­ла­ру­сы ... — ня­сме­ла вы­маў­ляе Ва­ня і за­дум­ва­ец­ца.

— Дзіў­на атрым­лі­ва­ец­ца: і гімн у нас ёсць свой, і сцяг, і герб — а вось пры­го­жая, мі­ла­гуч­ная мо­ва зу­сім ма­ла дзе гу­чыць. Эх, — уз­ды­хае ста­ры, — толь­кі ў на­шай глы­бін­цы лю­дзі і раз­маў­ля­юць на ёй. Вось ска­жы мне, Ва­ня, ці шмат ты кніг чы­та­еш па-бе­ла­рус­ку?

— А як жа! Кож­ны ты­дзень на бе­ла­рус­кай лі­та­ра­ту­ры. А яшчэ і на ўро­ку бе­ла­рус­кай мо­вы пра­ві­лы ву­чым.

— Мо­ва — най­вя­лік­шы зда­бы­так кож­най на­цыі, на­ро­да, дзяр­жа­вы. Ме­на­ві­та праз мо­ву за­бяс­печ­ва­ец­ца су­вязь па­ка­лен­няў. Праз кні­гі мы мо­жам мець зно­сі­ны з людзь­мі, якія жы­лі не­каль­кі со­цень га­доў та­му. А ця­пер... Ма­ла та­го, што ў на­шу мо­ву па­ста­ян­на трап­ля­юць за­меж­ныя сло­вы, дык яшчэ і лю­дзі не со­чаць за чыс­ці­нёй маў­лен­ня, а сло­вы-па­ра­зі­ты ста­лі зу­сім звы­чай­най з'я­вай. Брыд­ка­слоўе так­са­ма ад­на з праб­лем... У на­шай кра­і­не дзве дзяр­жаў­ныя мо­вы: рус­кая і бе­ла­рус­кая. Але, ма­быць, лю­дзі не зу­сім ра­зу­ме­юць сэнс гэ­та­га раз­ме­жа­ван­ня, та­му ка­рыс­та­юц­ца абедз­вю­ма мо­ва­мі ад­на­ча­со­ва. У вы­ні­ку атрым­лі­ва­ец­ца ней­кая ме­ша­ні­на. Ян­ка Ку­па­ла, тво­ры яко­га вы за­раз вы­ву­ча­е­це ў шко­ле, вель­мі б здзі­віў­ся, па­чуў­шы су­час­ную бе­ла­рус­кую мо­ву.

— А што нам ра­біць, дзя­ду­ля? Як вяр­нуць тую мо­ву, на якой раз­маў­ля­лі вя­лі­кія бе­ла­рус­кія пісь­мен­ні­кі і паэ­ты? Як нам ад­ра­дзіць тую спад­чы­ну, якую яны нам па­кі­ну­лі?

— Усё ў тва­іх ру­ках, хлоп­чык мой. Пач­ні з ся­бе. Чы­тай кні­гі па-бе­ла­рус­ку, гля­дзі філь­мы, слу­хай пес­ні, раз­маў­ляй на мо­ве. Мо­жа быць, твае сяб­ры возь­муць з ця­бе прык­лад і так­са­ма за­га­во­раць. А по­тым — і іх сяб­ры. Вы, мо­ладзь, усё здо­ле­е­це. Я ў гэ­тым не су­мня­ва­ю­ся.

...А вось і мо­гіл­кі. «Доб­ры дзень, дзя­ду­ля! Я бу­ду вель­мі ста­рац­ца, каб мі­ла­гуч­ная бе­ла­рус­кая мо­ва гу­ча­ла час­цей, каб мы не за­бы­лі­ся на тую ба­га­тую і не­паў­тор­ную спад­чы­ну, якую па­кі­ну­лі нам на­шы сла­ву­тыя і муд­рыя прод­кі», — па­ві­таў­ся Ва­ня са сва­ім дзя­ду­лем.

Аляк­санд­ра СА­КА­ЛОЎ­СКАЯ, вы­пуск­ні­ца 11 кла­са гім­на­зіі №58 г. Го­ме­ля імя Ф.П. Га­а­за.

 

Пра аў­та­ра

Аляк­санд­ра на­ра­дзі­ла­ся і доў­гі час жы­ла ў Санкт-Пе­цяр­бур­гу. Але вось ужо пя­ты год жы­ве ў Бе­ла­ру­сі і вы­ву­чае бе­ла­рус­кую мо­ву.

«Та­кую пры­го­жую і мі­ла­гуч­ную, — ка­жа дзяў­чы­на. — Люб­лю пі­саць для ду­шы, пі­шу па-рус­ку і па-бе­ла­рус­ку. Мая пер­шая пес­ня бы­ла на бе­ла­рус­кай мо­ве».

Наш аў­тар сем га­доў зай­ма­ла­ся мас­тац­кай гім­нас­ты­кай, тры га­ды — ва­ка­лам. Яна ама­тар ак­тыў­на­га ла­ду жыц­ця. Воль­ны час пры­свя­чае кні­гам. За­хап­ля­ец­ца мас­тац­кай і псі­ха­ла­гіч­най лі­та­ра­ту­рай. Яшчэ 18-га­до­вая Аляк­санд­ра вы­ву­чае мо­вы, за­хап­ля­ец­ца пра­вам і хо­ча стаць юрыс­там.

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

Хто валодае нерухомай маёмасцю альбо ўчасткам зямлi, ведае, як важна мець адпаведныя дакументы на сваю ўласнасць.

Эканоміка

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Работа па вывучэннi генетычных рэсурсаў раслiн у Беларусi была пачата яшчэ ў 20-я гады мiнулага стагоддзя.

Грамадства

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай.