Вы тут

Каб касцюмчык сядзеў...


Як выглядала мадам Батэрфляй у 1958 годзе?

Яшчэ Станіслаўскі казаў, што тэатр пачынаецца з вешалкі. А ці задумваліся вы над тым, што будні артыстаў Вялікага тэатра пачынаюцца з касцюмаў? Бясконцыя прымеркі і рэпетыцыі. Некаторыя з салістаў балета прызнаюцца, што ў касцюмах рэпетыцыі праходзяць лягчэй. Яны дапамагаюць вельмі яскрава ўявіць сабе вобраз персанажа, якога трэба сыграць. Але, седзячы ў зале, наогул не задумваешся, як касцюмы ствараюцца.

2material

У невялікіх памяшканнях, схаваных ад вачэй гледачоў, нараджаецца прыгажосць. Размовы амаль не чуваць, толькі максімальная сканцэнтраванасць і гукі швейнай машыны, якія парушаюць цішыню. Вакол раскіданы папяровыя эскізы, якія ўжо праз некалькі дзён стануць прыгожай сукенкай альбо сурдутам.

Касцюмы тэатра оперы і балета Беларусі сталі яго своеасаблівай «разынкай». Усе дзівяцца і захапляюцца імі як на сцэне, так і ў фае, дзе яны выстаўлены — нездарма на іх фоне так любяць фатаграфавацца людзі.

Тым больш што такую прыгажосць апраналі на сябе многія вядомыя артысты. Першай і славутай опернай «зоркай» Беларусі стала народная артыстка Савецкага Саюза, першая беларуская Кармэн — Ларыса Александроўская. Яе касцюмы на працягу доўгага часу знаходзіліся ў касцюмернай тэатра. На жаль, да сённяшніх дзён яны не дажылі. Тым не менш сёння тэатр захоўвае сапраўды ўнікальныя экзэмпляры.

У касцюмерным цэху Вялікага тэатра оперы і балета Рэспублікі Беларусь знаходзіцца больш за 25 тысяч касцюмаў. А калі палічыць усё разам — з абуткам, галаўнымі ўборамі і накідкамі, — то смела можна памнажаць на тры. Гэтая лічба ўключае ў сябе касцюмы да пастановак, якія некалі ішлі ў тэатры і якія ідуць па сёння. Бясконцыя кругавыя калідоры, у якіх толькі па надпісах можна адрозніць касцюмы артыстаў балета ад оперных, захоўваюць у сабе мноства таямніц. Ніводзін швейны цэх не можа паўтарыць сцэнічныя строі, якія пашылі ў тэатры. Тут знаходзяцца строі, якія шылі для балетаў 80-х гадоў. Яны ў выдатным стане. Усе развешаны не ў алфавітным парадку, а ў залежнасці ад іх прызначэння: харавыя, сольныя і г.д. Новым работнікам спатрэбіцца як мінімум два гады, каб перастаць блытацца ў іх.

Касцюмы захоўваюць, не падтрымліваючы спецыяльных тэмператур. Ёсць сярод іх строі, якія нельга мыць з-за асаблівасцяў тканін і колькасці камянёў. Іх аддаюць у хімчыстку. Не так даўно ў оперным тэатры шылі касцюмы, якія ўручную размалёўвалі рознымі фарбамі. Іх таксама нельга было мыць. Іх чысцілі з дапамогай спецыяльных прыстасаванняў.

Аднаўляюць адзенне па меры зношвання. Але цалкам спектаклі, касцюм у касцюм, немагчыма аднавіць. Калі адзенне моцна знасілася, яго перадаюць у харэаграфічны каледж ці інстытут культуры. У арэнду іх не даюць. А вось абутак заказваюць на адным з камбінатаў Мінска. У тэатры сёння няма свайго цэха па яго пашыве. Іншая гісторыя з пуантамі — у балерын яны амерыканскія.

Людміла Хітрова (балерына Вялікага тэатра Беларусі) расказала:

— У некаторых балерын ёсць па дзесяць пар пуантаў: да кожнага спектакля свая. Калі казаць пра мяне, то я маю толькі адну пару — не люблю разношваць. Магу яе насіць некалькі месяцаў. Але ж у тэатры раз на тры месяцы кожнай балерыне выдаюць новую пару. Для розных спектакляў патрэбны пуанты рознага колеру, таму я іх сама расфарбоўваю, а потым мыю. Захоўваю іх проста: пасля спектакля прасушваю, потым мыю ў пральнай машыне альбо ўручную і складваю ў спецыяльныя асобныя пакеты, якія прапускаюць паветра.

А вось балетныя пачкі захоўваюць інакш, чым астатнія касцюмы. Іх складаюць адна на адну. Развешваць іх нельга — можа зламацца абруч! Менавіта ў балетах выкарыстоўваецца найбольшая колькасць убораў.

Адным з самых складаных касцюмаў, які давялося шыць і на які быў затрачаны 51 метр тканіны — іспанская сукенка да спектакля «Лебядзінае возера». Ларыса Філімонаўна Мельнік успамінае:

— Шылі гэты ўбор мы салістцы балета Раісе Красоўскай, цяпер яна ўжо на пенсіі. Артыстка хацела, каб уся спадніца зверху данізу была ў маленькіх рушах. Прыйшлося шыць. Спадніца атрымалася вялікая, пышная.

У оперы самымі складанымі па касцюмах з'яўляюцца гістарычныя пастаноўкі. Але акрамя складанасці пашыву, гэтыя касцюмы яшчэ і вельмі цяжкія. Напрыклад, у операх «Барыс Гадуноў» і «Хаваншчына».

Барытона Вялікага тэатра Станіслава Трыфанава вельмі часта можна ўбачыць на сцэне ў вобразе гістарычнага персанажа. Артыст прызнаўся:

— Калі такі касцюм апранаеш, усё змяняецца: і голас, і хада. Касцюм павінен добра сядзець, у ім неабходна адчуваць сябе камфортна. Не менш важны момант — якасць тканіны! Бо на сцэне вельмі горача.

Наталля Хараброва — начальнік пашывачнага цэха Вялікага тэатра оперы і балета расказала, што ў іх можна знайсці касцюмы з мінулага стагоддзя:

— Зараз у тэатры захоўваюцца касцюмы 1958 года, з оперы «Мадам Батэрфляй» Пучыні. Але касцюмаў да спектакляў столькі, што трэба мець сапраўдную вытрымку, каб паспяваць пераапранаць артыстаў.

Гледачы ідуць у тэатр оперы і балета, каб паслухаць спевы вядомых артыстаў ці паглядзець, як танцуюць салісты балета. І, безумоўна, ацаніць спектакль ва ўсёй яго прыгажосці, у тым ліку і касцюмы. Гэта на Захадзе нават у тэатрах оперы і балета практыкуюць мінімалізм на сцэне і ў касцюмах. Наш тэатр больш традыцыйны, і касцюмы — адзін з яркіх складнікаў, які дазваляе гледачу адчуць, што прыход у тэатр — гэта свята. Касцюмы да спектакляў — гэта і частка тэатральнай гісторыі, якая, магчыма, неўзабаве праявіцца ў выглядзе своеасаблівага музея пры тэатры.

Іна Корсак

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Атракцыёны рыхтуюцца да лета. Што робіцца, каб каруселі былі бяспечныя

Атракцыёны рыхтуюцца да лета. Што робіцца, каб каруселі былі бяспечныя

Сярэдзіна красавіка — час, калі сталічныя паркі рыхтуюцца да масавага наведвання. 

Грамадства

Што шукаюць сем'і, якія едуць да айца Валерыяна ў пасёлак Смілавічы?

Што шукаюць сем'і, якія едуць да айца Валерыяна ў пасёлак Смілавічы?

Звязацца з храмам у гонар Георгія Перамаганосца, дзе служыць айцец Валерыян, можна па тэлефоне, які няцяжка знайсці ў інтэрнэце. 

Эканоміка

На «ТІБО-2019» Белпошта паказала новыя тэхнічныя цікавінкі

На «ТІБО-2019» Белпошта паказала новыя тэхнічныя цікавінкі

Якія неўзабаве ўвойдуць у прафесійны побыт.

Грамадства

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Пастырскае Пасланне Мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча на Вялікдзень

Глыбокапаважаныя святары, кансэкраваныя асобы, браты і сёстры!