Вы тут

Чырвоны касцёл і яго таямніцы


Што пра свя­ты­ню не рас­ка­жа звы­чай­ны эк­скур­са­вод?

Кас­цёл свя­тых Сы­мо­на і Але­ны, які здаў­на пра­зва­лі Чыр­во­ным, — са­праўд­ная ар­хі­тэк­тур­ная пер­лі­на ста­лі­цы. Уба­чыць яго вы­яву мож­на не толь­кі на паш­тоў­ках, але і на май­ках, куб­ках і ўлю­бё­ных усі­мі маг­ні­тах. Ад­нак вось і па­ра­докс: вы­браць асоб­ную эк­скур­сію, як гэ­та здаў­на прак­ты­ку­юць за мя­жой, атры­ма­ла­ся ня­прос­та. Звы­чай­на Чыр­во­ны кас­цёл раз­гля­да­ец­ца як толь­кі част­ка ў вя­лі­кім марш­ру­це па ста­лі­цы. Але мы сва­ёй мэ­ты да­сяг­ну­лі: знай­шлі эк­скур­сій­ную аб'­яву ў са­мім кас­цё­ле і пад вы­гля­дам ту­рыс­таў у мі­ну­лую су­бо­ту за­ві­та­лі ў зна­ка­мі­тую ка­та­ліц­кую свя­ты­ню.

2-23

Анг­лі­ча­нін, які па­лю­біў Бе­ла­русь

Ля га­лоў­на­га ўва­хо­да нас су­стра­кае Га­лі­на ІВУЦЬ, якая не толь­кі ла­дзіць эк­скур­сіі па хра­ме для ўсіх ах­вот­ных, але і апя­куе мяс­цо­вую біб­лі­я­тэ­ку імя Ада­ма Міц­ке­ві­ча.

— Пра­во­дзіць эк­скур­сіі мы па­ча­лі ў 2002 го­дзе, ка­лі пры па­ра­фіі ства­ры­лі на­ву­ко­вы цэнтр па да­сле­да­ван­ні Ту­рын­скай пла­шча­ні­цы, ко­пія якой зна­хо­дзіц­ца ў на­шым касцёле. Спа­чат­ку чы­та­лі лек­цыі аб пла­шча­ні­цы, а пас­ля вы­ра­шы­лі, што лю­дзям трэ­ба так­са­ма больш пад­ра­бяз­на рас­каз­ваць пра наш род­ны кас­цёл. Пер­шы­мі на­вед­валь­ні­ка­мі ста­лі па­ра­фі­я­не, а не­ўза­ба­ве па­ча­лі пад­цяг­вац­ца ўсе ах­вот­ныя: ад вуч­няў, сту­дэн­таў да су­пра­цоў­ні­каў мі­ніс­тэр­стваў, за­меж­ных ту­рыс­таў і прад­стаў­ні­коў дып­мі­сій.

Але пе­рад тым як уба­чыць ко­пію пла­шча­ні­цы, га­лоў­ную рэ­лік­вію кас­цё­ла, спа­да­ры­ня Га­лі­на спы­няе нас ка­ля плі­ты не­па­да­лёк ад ува­хо­да. Пад фі­гу­рай Ісу­са Хрыс­та зна­хо­дзіц­ца прах Эд­вар­да Вай­ні­ло­ві­ча, фун­да­та­ра кас­цё­ла і вя­до­ма­га па­лі­тыч­на­га дзея­ча Ра­сій­скай ім­пе­рыі. Спра­ва ў тым, што пас­ля Рыжскага мірнага дагавора яму прый­шло­ся пе­ра­ехаць на ста­лае мес­ца жы­хар­ства ў Поль­шчу. Ён асеў у Быд­га­шчы, дзе і па­мёр у 1928 го­дзе. Праў­да, 8 га­доў та­му дзя­ку­ю­чы на­ма­ган­ням ксян­дза Ула­дзі­сла­ва За­валь­ню­ка, про­ба­шча па­ра­фіі свя­тых Сы­мо­на і Але­ны, кас­цёль­ных іе­рар­хаў, мі­ніс­тэр­стваў за­меж­ных спраў Бе­ла­ру­сі і Поль­шчы прах Вай­ні­ло­ві­ча пе­ра­вез­лі на яго ра­дзі­му. Між ін­шым у бу­ду­чы­ні фун­да­тар Чыр­во­на­га кас­цё­ла мо­жа стаць пер­шым бла­слаў­лё­ным на­шым су­ай­чын­ні­кам з лі­ку свец­кіх асоб. Бе­а­ты­фі­ка­цый­ны пра­цэс Вай­ні­ло­ві­ча ўжо рас­па­ча­ты.

Зле­ва ад па­ха­ван­ня за­сна­валь­ні­ка кас­цё­ла зна­хо­дзіц­ца кап­су­ла з пра­хам Гая Пі­кар­ды, анг­лій­ска­га юрыс­та па аду­ка­цыі, які да­сле­да­ваў бе­ла­рус­кія пес­на­пен­ні, твор­часць Фран­цыс­ка Ска­ры­ны, быў чле­нам жу­ры кон­кур­су ха­ра­во­га мас­тац­тва «Ма­гут­ны Бо­жа». Ме­на­ві­та Пі­кар­да стаў пер­шым за­меж­ні­кам, які за­ха­цеў, каб яго па­ха­ва­лі ў Бе­ла­ру­сі. Аказ­ва­ец­ца, з на­шай кра­і­най сям'ю Пі­кар­ды звяз­ва­юць даў­ніш­нія «ад­но­сі­ны».

2-24

— Пад­час рус­ка-фран­цуз­скай вай­ны 1812 го­да яго пра­шчур слу­жыў у вой­ску На­па­ле­о­на, — рас­каз­вае наш эк­скур­са­вод. — Вя­до­ма, вя­лі­кая коль­касць фран­цу­заў за­гі­ну­ла як­раз на Бе­ла­ру­сі. Па­доб­ны лёс мог на­пат­каць і сва­я­ка Гая, ка­лі б не бе­ла­рус­ка, якая вы­ле­чы­ла па­ра­не­на­га фран­цу­за.

«Лю­дзі азда­раў­ля­юц­ца пас­ля ма­літ­вы пе­рад пла­шча­ні­цай»

У кас­цё­ле па­куль не­шмат­люд­на. Не­каль­кі вер­ні­каў уклен­чы­лі пе­рад ал­та­ром, ас­тат­нія на­бы­ва­юць лі­та­ра­ту­ру ў кі­ёс­ку. Да ко­піі Ту­рын­скай пла­шча­ні­цы іс­ці праз увесь кас­цёл не трэ­ба. На ўва­хо­дзе па­ва­роч­ва­еш на­пра­ва і праз не­каль­кі кро­каў ба­чыш вя­лі­кае за­шклё­нае па­лат­но. Да нас да­лу­ча­юц­ца не­каль­кі маск­ві­чоў, якія зай­шлі ў кас­цёл са сва­ім эк­скур­са­во­дам.

— Гэ­та ко­пія са­ва­на, у які, згод­на з пад­ан­нем, пас­ля смер­ці быў аб­гор­ну­ты Ісус Хрыс­тос. Ары­гі­нал зна­хо­дзіц­ца ў Ту­ры­не. Уся­го зроб­ле­на 7 поў­на­маш­таб­ных ко­пій пла­шча­ні­цы. Боль­шасць з іх зна­хо­дзіц­ца ў за­кры­тых кляш­та­рах, і да­лё­ка не кож­ны мож­а па­тра­піць да яе, каб па­ма­ліц­ца. Бе­ла­рус­кі­мі на­ву­коў­ца­мі ўжо да­ка­за­на, што на­ват ко­пія мае доб­рую энер­ге­ты­ку. І я ве­даю лю­дзей, якія дзя­ку­ю­чы ве­ры і ма­літ­ве пе­рад мін­скай ко­пі­яй пла­шча­ні­цы азда­раў­ля­лі­ся не толь­кі ду­хоў­на, але і фі­зіч­на.

Маўк­лі­выя ра­сі­я­не кі­ва­юць, фа­та­гра­фу­юць рэ­лік­вію на па­мяць, а мы ру­шым да­лей — да ад­на­го з боч­ных ал­та­роў.

За­мест кас­цё­ла ха­це­лі па­бу­да­ваць «Дзі­ця­чы свет»

На­пэў­на, кож­ны мін­скі ста­ра­жыл ве­дае, што ў са­вец­кі час у бу­дын­ку хра­ма быў Дом кі­но, на мес­цы га­лоў­на­га ал­та­ра зна­хо­дзіў­ся ку­рыль­ны па­кой. Але да­лё­ка не кож­ны чуў, што кас­цёл на­огул маг­лі зруй­на­ваць!

—На гэ­тым мес­цы ў пла­нах бы­ло бу­даў­ніц­тва ўні­вер­ма­га «Дзі­ця­чы свет» аль­бо буй­но­га кі­на­тэ­ат­ра, — уз­гад­вае су­мную гіс­то­рыю Га­лі­на Івуць. — Ад­га­вор­ваць ад за­ду­мы на­шыя ўла­ды пры­яз­джа­лі на­ват з Маск­вы. І дзя­куй Бо­гу, што гэ­та­га не атры­ма­ла­ся.

Мы па­ды­хо­дзім да пры­го­жа аздоб­ле­на­га бакавога ал­та­ра, пе­рад якім у шкля­ной скры­ні ля­жыць яшчэ дзве рэ­лік­віі — бе­лы крыж і піуска, круг­лая бе­лая ша­пач­ка Па­пы Рым­ска­га.

2-28

— Наш ксёндз-про­башч у 2005-м ез­дзіў на па­ха­ван­не Па­пы Яна Паў­ла ІІ, яко­га сё­ле­та пры­зна­лі свя­тым. Пры­вёз з Ры­ма рэ­чы Па­пы, якія ця­пер за­хоў­ва­юц­ца ў на­шым кас­цё­ле.

На­огул у Чыр­во­ным кас­цё­ле ха­пае ці­ка­ві­нак, якія маг­лі б стаць фон­дам спе­цы­яль­на­га му­зея. У хра­ме маю ідэю не аспрэч­ва­юць. Па­доб­ную за­ду­му і са­праў­ды аб­мяр­коў­ва­лі, але для ажыц­цяў­лен­ня ідэі па­трэб­ны час і срод­кі.

Ёсць у кас­цё­ле свя­тых Сы­мо­на і Але­ны і свая ле­ген­да. Па­вод­ле яе, Але­на, дач­ка Эд­вар­да Вай­ні­ло­ві­ча, уба­чы­ла ў сне пры­го­жы храм, які пас­ля на­ма­ля­ва­ла на па­пе­ры. У па­мяць аб заў­час­на па­мер­лых дзе­цях (Сы­мо­ну і Але­не) Вай­ні­ло­віч па­бу­да­ваў кас­цёл згод­на з ма­люн­кам дач­кі. На­са­мрэч усё атры­ма­ла­ся інакш. Кас­цёл, вель­мі па­доб­ны на мін­скі, зна­хо­дзіц­ца ў не­вя­ліч­кім поль­скім мяс­тэч­ку Ют­ро­сін. Кас­цё­лы аб'­яд­ноў­ва­юць не толь­кі сты­ліс­тыч­ныя ры­сы, ко­лер, але і імя ар­хі­тэк­та­ра. Пра­ект свя­ты­ні Вай­ні­ло­віч за­мо­віў То­ма­шу Пай­здэр­ска­му. Ня­гле­дзя­чы на ар­хі­тэк­тур­ныя па­да­бен­ствы (неараманскі стыль) з ют­ро­сін­скім хра­мам, у мін­скі пра­ект ар­хі­тэк­тар да­даў эле­мен­ты го­ты­кі, ма­дэр­ну.

Біб­лі­я­тэ­ку кні­га­мі па­паў­няў граф Тыш­ке­віч

Ра­зам са спа­да­ры­няй Га­лі­най мы спус­ка­ем­ся ў доль­ны кас­цёл, на цо­каль­ны па­верх, дзе зна­хо­дзіц­ца ак­та­вая за­ла і біб­лі­я­тэ­ка імя Ада­ма Міц­ке­ві­ча.

—Су­час­ны кас­цёл — гэ­та не толь­кі ду­хоў­ны цэнтр, але і куль­тур­ны, — пад­крэс­лі­вае Га­лі­на Івуць. — У нас дзей­ні­ча­юць два дзяр­жаў­ныя тэ­ат­ры, ла­дзяц­ца кан­фе­рэн­цыі, ад­бы­ва­юц­ца мас­тац­кія вы­ста­вы, рэ­пе­ці­ру­юць ха­ра­выя ка­лек­ты­вы і пра­хо­дзяць кан­цэр­ты ар­ган­най му­зы­кі. Мы пра­во­дзім се­мі­на­ры для эк­скур­са­во­даў. Рас­каз­ва­ем ім пра гіс­то­рыю кас­цё­ла, да­ём прак­тыч­ныя па­ра­ды, як трэ­ба вес­ці ся­бе ў свя­ты­ні, пра­во­дзіць эк­скур­сію і пры гэ­тым не пе­ра­шка­джаць ма­ліц­ца вер­ні­кам.

— І як гэ­та зра­біць, ка­лі сло­вы гі­да ўсё роў­на нель­га не па­чуць?

— З ту­рыс­тыч­най гру­пай па­жа­да­на ру­хац­ца толь­кі па пе­ры­мет­ры свя­ты­ні. Ад­клю­чыць срод­кі су­вя­зі і, без­умоў­на, не раз­маў­ляць гуч­на.

Мяс­цо­вая біб­лі­я­тэ­ка — гэ­та на­огул зна­ход­ка для біб­лі­я­фі­лаў. Мы за­хо­дзім у па­мяш­кан­не і пе­рад на­мі з'яў­ля­юц­ца шэ­ра­гі вы­со­кіх па­ліц з раз­на­стай­най лі­та­ра­ту­рай.

— Так зва­ную «міц­ке­ві­чаў­ку» за­сна­ва­лі яшчэ ў 1908 го­дзе. Фонд біб­лі­я­тэ­кі па­паў­ня­ла га­рад­ская ін­тэ­лі­ген­цыя. Шмат кніг біб­лі­я­тэ­цы па­да­ры­лі граф Юзаф Тыш­ке­віч, Ядз­ві­га Каст­ра­віц­кая, сяст­ра Эд­вар­да Вай­ні­ло­ві­ча. На па­чат­ку 1920-х біб­лі­я­тэ­ка знікла, і ад­на­віць яе атры­ма­ла­ся толь­кі ў 1998 го­дзе, у 200-ю га­да­ві­ну з дня на­ра­джэн­ня сла­ву­та­га паэ­та.

Ці­ка­ва, што знач­ны ўклад у ад­наў­лен­ні кні­га­схо­ві­шча ўнес­лі ўла­ды поль­ска­га Бе­ла­сто­ка. Ва ўра­чыс­тых аб­ста­ві­нах та­га­час­ны прэ­зі­дэнт го­ра­да Кшыш­таф Юр­гель пе­ра­даў Ула­дзі­сла­ву За­валь­ню­ку 6,5 ты­ся­чы та­моў! Асно­ву біб­лі­я­тэ­кі скла­дае мас­тац­кая і тэ­а­ла­гіч­ная лі­та­ра­ту­ра. Га­лі­на Івуць га­на­рыц­ца тым, што тут ха­пае кніг, якіх больш ні­дзе не су­стрэ­неш у Бе­ла­ру­сі. А гэ­та і вя­лі­кі збор тво­раў Па­пы Яна Паў­ла ІІ, і доб­рая пад­бор­ка за­меж­ных кніг, да­та­ва­ных па­за­мі­ну­лым ста­год­дзем.

Ка­лі мы вы­хо­дзім на ву­лі­цу да зво­на На­га­са­кі, які слу­жыць на­па­мі­нам пра ах­вяр ядзер­ных ка­та­строф, пы­та­ю­ся пра кошт эк­скур­сіі, бо цэ­ны на­ват не ўка­за­ны на аб'­явах.

— Эк­скур­сіі бяс­плат­ныя. Іх мож­на за­мо­віць не­па­срэд­на ў кас­цё­ле, — ад­каз­вае наш гід. — У мя­не ча­сам ту­рыс­ты так­са­ма пы­та­юц­ца: «Дык коль­кі трэ­ба за­пла­ціць?» Ні­коль­кі не трэ­ба. Але вы мо­жа­це па­клас­ці ў скрын­ку для ах­вя­ры кас­цё­ла столь­кі гро­шай, коль­кі лі­чы­це па­трэб­ным.

Вось та­кая тут па­лі­ты­ка. І мне зда­ец­ца, цал­кам адэ­кват­ная. Бо га­лоў­нае тут да­лё­ка не гро­шы, а ве­ды, ад­чу­ван­ні, з які­мі ты пой­дзеш з кас­цё­ла, рас­па­вя­дзеш сва­ім зна­ё­мым і, верагодна, у на­ступ­ны раз пры­вя­дзеш з са­бой кам­па­нію сяб­роў. І хто ве­дае, маг­чы­ма, нех­та з іх пас­ля па­доб­най ванд­роў­кі ад­крые для ся­бе яшчэ адзін сэнс жыц­ця.

Та­рас ШЧЫ­РЫ

Што трэ­ба па­ба­чыць у кас­цё­ле свя­тых Сы­мо­на і Але­ны?

1. Ко­пію Ту­рын­скай пла­шча­ні­цы.

2. Крыж і піуску, ша­пач­ку Па­пы, якія на­ле­жа­лі Яну Паў­лу ІІ.

3. Па­ха­ван­не Эд­вар­да Вай­ні­ло­ві­ча.

4. Ста­ра­даў­нія кні­гі біб­лі­я­тэ­кі імя Ада­ма Міц­ке­ві­ча.

5. Пля­бань, дом ксян­дза. Па­вод­ле не­ка­то­рых звес­так, ра­ней тут быў «Дом ар­га­ніс­та».

 

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

Медыцынскі агляд у віцебскіх газавікоў ажыццяўляе... робат

А наведвальнiкаў крамы кансультуе выява спецыялiста.

Грамадства

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

З 2000 года ў Беларусі выяўлена 4421 злачынства, звязанае з гандлем людзьмі.