Вы тут

Жыццё дала... чыгунка


130 га­доў та­му праз Лі­ду прай­шоў пер­шы цяг­нік

Учас­так Па­лес­кай чы­гун­кі Віль­ня — Лі­да — Ба­ра­на­ві­чы — Лу­ні­нец ад­крыў­ся для рэ­гу­ляр­на­га ру­ху 30 снеж­ня 1884 го­да. У гэ­ты дзень з бо­ку Віль­ні це­раз Лі­ду на Ба­ра­на­ві­чы прай­шоў пер­шы цяг­нік.

[caption id="attachment_66263" align="alignnone" width="600"]Пер­шы Лід­скі вак­зал. Пер­шы Лід­скі вак­зал.[/caption]

Па­лес­кія чы­гу­нач­ныя шля­хі ме­лі важ­нае эка­на­міч­нае і ва­ен­на-стра­тэ­гіч­нае зна­чэн­не для Бе­ла­ру­сі. Яны спры­я­лі рас­пра­цоў­цы ляс­ных ма­сі­ваў, раз­віц­цю дрэ­ва­ап­ра­цоў­чай і гар­бар­най пра­мыс­ло­вас­ці, рос­ту га­ра­доў. Дзя­ку­ю­чы чы­гун­цы на­бы­лі дру­гое ды­хан­не та­кія ста­ра­жыт­ныя бе­ла­рус­кія га­ра­ды, як Лі­да і Ор­ша. Ад­на­ча­со­ва ста­рыя і сла­ву­тыя — Мсці­слаў, Ня­свіж, На­ва­гру­дак — ра­зам з ад­сут­нас­цю чы­гун­кі бы­лі па­збаў­ле­ны сты­му­лу для эка­на­міч­на­га раз­віц­ця. Ме­на­ві­та чы­гун­цы аба­вя­за­ны сва­ім на­ра­джэн­нем но­выя га­ра­ды: Ба­ра­на­ві­чы, Ма­ла­дзеч­на, Асі­по­ві­чы, Жа­бін­ка, Жло­бін, Лу­ні­нец ды ін­шыя.

Ся­род ін­жы­не­раў-чы­гу­нач­ні­каў, якія бу­да­ва­лі Па­лес­кую да­ро­гу, быў граф Ваў­жы­нец Пут­ка­мер (1859—1923), унук сла­ву­тай Ма­ры­лі з Ве­ра­шча­каў. Чы­гун­ка прай­шла за не­каль­кі кі­ла­мет­рах ад яго ра­да­во­га ма­ёнт­ка Баль­це­ні­кі і бы­ла апош­няй да­ро­гай, у бу­даў­ніц­тве якой ён пры­маў удзел. Па­бу­да­ваў­шы ма­гіст­раль ка­ля свай­го ма­ёнт­ка, у 1890 го­дзе граф вый­шаў у ад­стаў­ку і па­ся­ліў­ся ў сва­ім ма­ёнт­ку. Ваў­жы­нец Пут­ка­мер ак­тыў­на ўдзель­ні­чаў у гра­мад­скім жыц­ці краю, два ра­зы абі­раў­ся ў Дзяр­жаў­ную ду­му Ра­сіі.

Пад бу­даў­ніц­тва стан­цыі Лі­да ады­шло 6 дзе­ся­цін зям­лі (6,83 гек­та­ра) са­бор­най царк­вы. Лід­ская стан­цыя бу­да­ва­ла­ся за ме­жа­мі го­ра­да, па­між го­ра­дам і вёс­кай Двар­цо­вая Сла­ба­да. Пас­ля бу­даў­ніц­тва гэ­тай ма­гіст­ра­лі го­рад па­чаў па­шы­рац­ца да вак­за­ла, а Двар­цо­вая Сла­ба­да ста­ла мес­цам жы­хар­ства чы­гу­нач­ні­каў і па­сту­по­ва ўлі­ла­ся ў го­рад. У Лі­дзе з бу­та­ва­га ка­ме­ню бы­ло па­бу­да­ва­на па­ра­воз­нае дэ­по на два па­ра­во­зы се­рыі «Чн» і пер­шы драў­ля­ны вак­зал. Да­рэ­чы, боль­шасць вак­за­лаў XІX ста­год­дзя Па­лес­кай чы­гун­кі бы­лі драў­ля­ны­мі, яны ра­бі­лі­ся па ты­по­вых пра­ек­тах і ад­роз­ні­ва­лі­ся адзін ад ад­на­го ў асноў­ным па­ме­ра­мі. На Лід­чы­не, акра­мя стан­цыі Лі­да, з'я­ві­лі­ся стан­цыі Бе­ня­ко­ні, Бас­ту­ны і Нё­ман.

Квіт­кі на цяг­нік бы­лі ня­тан­ныя. З Ві­лен­ска­га ка­лен­да­ра за 1899 год мож­на да­ве­дац­ца, што на­ват пас­ля зні­жэн­ня кош­ту пра­ез­ду, які ад­быў­ся 1 снеж­ня 1894 го­да, кві­ток ад Лі­ды да Віль­ні каш­та­ваў: у пер­шым кла­се — 3 руб­лі 20 ка­пе­ек, у дру­гім — 1 ру­бель 92 ка­пей­кі і ў трэ­цім кла­се — 1 ру­бель 28 ка­пе­ек. На­прык­лад, ча­ла­век, які ад­на­знач­на быў част­кай га­рад­ской элі­ты Лі­ды, на­гляд­чык (ды­рэк­тар) са­май грун­тоў­най на той час на­ву­чаль­най уста­но­вы ў го­ра­дзе (па­вя­то­вай двух­клас­най ву­чэль­ні)
С. Сві­дэр­скі за­раб­ляў 500 руб­лёў за год. Ба­тон бе­ла­га здоб­на­га хле­ба (300 г) каш­та­ваў 7 ка­пе­ек. Чыр­во­на­га­лоў­ка (чыр­во­ны ко­рак), га­рэл­ка, якую зва­лі ў на­ро­дзе «ка­зён­ка», каш­та­ва­ла за бу­тэль­ку (0,61 літ­ра) 40 ка­пе­ек. У лід­скай карч­ме, за­пла­ціў­шы 5 ка­пе­ек, мож­на бы­ло вы­піць 50 гра­маў тан­най га­рэл­кі і за­ку­сіць са­лё­ным агур­ком за 1 ка­пей­ку. А на­ес­ці­ся ў та­кой карч­ме мож­на бы­ло за 10 ка­пе­ек.

У чы­гу­нач­ным рас­кла­дзе ру­ху за 1906 год па Па­лес­кай чы­гун­цы з Віль­ні праз Лі­ду на Ба­ра­на­ві­чы — Са­рны зна­чы­лі­ся 3 цяг­ні­кі: хут­кі, паш­то­вы, та­вар­ны спе­цы­яль­ны — і столь­кі ж цяг­ні­коў ру­ха­ла­ся ў ад­ва­рот­ным кі­рун­ку.

На па­чат­ку 1901 го­да, пас­ля пе­ра­моў на ўзроў­ні кі­раў­ні­коў дзяр­жаў, Ра­сіі да­лі фран­цуз­скія па­зы­кі на су­му 200 міль­ё­наў руб­лёў для пра­ек­та­ван­ня і бу­даў­ніц­тва стра­тэ­гіч­ных чы­гу­нак. Но­вая стра­тэ­гіч­ная двух­ка­лей­ка Ба­ла­гое — Сяд­лец бу­да­ва­ла­ся з 1902-га па 1907 год. Яна прай­шла праз Лі­ду і зра­бі­ла го­рад чы­гу­нач­ным вуз­лом. Та­ды ж быў па­бу­да­ва­ны і му­ра­ва­ны вак­зал у Лі­дзе — ад­на­тып­ны з но­вы­мі вак­за­ла­мі ў Ма­ла­дзеч­не і Ваў­ка­выс­ку.

Ле­а­нід Лаў­рэш.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як у Беларусі трансплантуюць органы

Як у Беларусі трансплантуюць органы

І чаму да нас на аперацыі едуць замежнікі.

Грамадства

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Карэспандэнты «Звязды» наведалі «Воўчыя норы»

Там адбываюць пакаранне мужчыны, упершыню асуджаныя за незаконны абарот наркотыкаў.

Спорт

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя: У кожнага свой рэцэпт поспеху

Аляксандра Герасіменя — сапраўдны баец, а яшчэ — клапатлівая маці і жонка. І проста працавіты чалавек, які не ведае перашкод.