Вы тут

Сюрпрыз для спадарыні Ядвігі


Ка­рэс­пан­дэн­ты «Звяз­ды» ра­зам з сяб­ра­мі Сту­дэнц­ка­га эт­на­гра­фіч­на­га та­ва­рыст­ва па­він­ша­ва­лі з зі­мо­вы­мі свя­та­мі Яд­ві­гу Па­стар­нак, ад­ну з не­шмат­лі­кіх жы­ха­рак вёс­кі Му­ля­ры з ма­ляў­ні­чай Ві­лей­шчы­ны.

31-45

Наша даведка

Яд­ві­га Па­стар­нак — пер­шая з бе­ла­ру­саў, хто атры­маў ліст ад Па­пы Рым­ска­га. Да 100-год­дзя Ві­лей­ска­га кас­цё­ла яна пад­рых­та­ва­ла пра­мо­ву, у якой рас­па­вя­ла пра жыц­цё вер­ні­каў, храм, ма­лен­ні... Пра­мо­ва спа­да­ба­ла­ся апост­аль­ска­му нун­цыю Клаў­дыя Гу­джа­ро­ці, якую ён пе­ра­даў Па­пе Фран­ціш­ку. 22 снеж­ня 2013 года нун­цый пры­вёз ліст ад Па­пы ў Ві­лей­ку і ўру­чыў на­шай ге­ра­і­ні.

Кот Бар­сік і яго гас­па­ды­ня

Ідэя для на­пі­сан­ня гэ­та­га тэкс­та на­са­мрэч уз­нік­ла спан­тан­на. Пад­час аб­мер­ка­ван­ня свя­точ­на­га ну­ма­ра нех­та пад­кі­нуў тэ­му на­пі­саць аб тым, як свят­ку­юць Но­вы год у глы­бін­цы, а за­ад­но па­він­ша­ваць са свя­там адзі­но­кіх лю­дзей. Зра­зу­ме­ла, ні­хто не ха­цеў ра­біць з гэ­та­га рэ­клам­ную ак­цыю, ства­раць штуч­нае, па­фас­нае свя­та. На­ад­ва­рот, ха­це­ла­ся зра­біць ма­лень­кі сюр­прыз. Бо, па­га­дзі­це­ся, у якім бы ты ўзрос­це ні быў, але заўж­ды ча­ка­еш не­вя­ліч­ка­га цу­ду ад Рас­тва ці Но­ва­га го­да. Звя­заліся з хлоп­ца­мі са Сту­дэнц­ка­га эт­на­гра­фіч­на­га та­ва­рыст­ва, якім, маг­чы­ма, так­са­ма бы­ло б ці­ка­ва з'ез­дзіць у глы­бін­ку, па­слу­хаць, за­пі­саць рас­по­вед ці­ка­ва­га і ад­мет­на­га ча­ла­ве­ка. І ка­лі Сяр­гей Лі­сі­ца, сяб­ра та­ва­рыст­ва, пас­ля не­каль­кіх дзён роз­ду­маў пра­па­на­ваў у тым лі­ку на­ве­дац­ца ў Му­ля­ры, на Ві­лей­шчы­ну, мы без­ага­во­рач­на па­га­дзі­лі­ся.

Му­ля­ры — звы­чай­ная вёс­ка. Яшчэ год та­му пра яе ве­да­лі хі­ба толь­кі прад­стаў­ні­кі мяс­цо­вай ула­ды, да­след­чык Пер­шай су­свет­най вай­ны (ка­ля вёс­кі па­ха­ва­ны ня­мец­кія сал­да­ты) ці апан­та­ны ванд­роў­нік. Вя­до­масць у вёс­ку, мож­на ска­заць, прый­шла не­ча­ка­на. Год та­му мяс­цо­вая жы­хар­ка Яд­ві­га Па­стар­нак ста­ла пер­шай бе­ла­рус­кай, якая атры­ма­ла ліст ад Па­пы Рым­ска­га Фран­ціш­ка. Ад­да­ная, сціп­лая вер­ні­ца, якая ўсё жыц­цё ад­пра­ца­ва­ла краў­цом, ад­ра­зу тра­пі­ла на ста­рон­кі як рэ­лі­гій­ных, так і свец­кіх вы­дан­няў. Пад­ра­бяз­на пі­са­ла аб ёй і «Звяз­да». Праў­да, гэ­тым ра­зам мы не пла­на­ва­лі вя­лі­ка­га ін­тэр­в'ю, а пры­еха­лі з не­вя­ліч­кі­мі па­да­рун­ка­мі (упры­го­жы­лі ел­ку свя­точ­ны­мі цац­ка­мі), каб па­він­ша­ваць з зі­мо­вы­мі свя­та­мі спа­да­ры­ню Яд­ві­гу, якая жы­ве ра­зам з пры­го­жым сы­тым ко­ці­кам па мя­нуш­цы Бар­сік. Праў­да, не ўстры­ма­лі­ся, за­да­лі не­каль­кі пы­тан­няў аб тым, як ра­ней ад­зна­ча­лі Но­вы год, і да­ве­да­лі­ся, на­вош­та дзяў­ча­ты ў свя­точ­ную ноч аб­ды­ма­лі плот, ад­мер­ва­лі ў ха­це кро­кі бо­там, а хлоп­цы — па­сы­па­лі сцеж­кі по­пе­лам.

31-46

— Но­вы год ра­ней ад­зна­ча­лі так, як і за­раз, — тры­ма­ю­чы ў ру­ках ку­ба­чак з гар­ба­тай, — уз­гад­вае спа­да­ры­ня Яд­ві­га. — У нас заўж­ды ў ха­тах пра­во­дзі­лі­ся ве­ча­рын­кі, на якіх му­зы­кі іг­ра­лі на гар­мо­ні­ку, цым­ба­лах. На тан­цы збі­ра­ла­ся ўся вёс­ка. Дзяў­ча­ты апра­на­лі­ся ў са­мае пры­го­жае. Тан­ца­ва­лі поль­ку, «Ка­ро­бач­ку», «Кра­ка­вяк», «Па­дэс­пань», «Ля­во­ні­ху», якую на­зы­ва­лі рус­кім тан­цам. Но­вы год не быў вы­клю­чэн­нем. Праў­да, спа­чат­ку дзяў­ча­ты ва­ра­жы­лі, а пас­ля ўжо вы­праў­ля­лі­ся на тан­цы.

Ва­ра­жы­лі ў гэ­тым кут­ку Ві­лей­шчы­ны так­са­ма ці­ка­вым чы­нам. Дзяў­ча­ты, на­прык­лад, аб­ды­ма­лі плот і лі­чы­лі, коль­кі сха­пі­лі шты­ке­цін. Ка­лі ў аб­дым­ках кож­ная шты­ке­ці­на ме­ла па­ру, вый­дзеш за­муж, а ка­лі не, та­ды, маг­чы­ма, і не вый­дзеш. Ча­сам, каб да­ве­дац­ца, ці бу­дзе ў ця­бе муж, у ха­це бо­там ад­мер­ва­лі кро­кі ад по­ку­ці да дзвя­рэй. Ка­лі но­сам уторк­неш­ся, ча­каць та­бе на­ра­чо­на­га, а ка­лі пят­кай трап­ля­лі, для дзяў­чат гэ­та бы­ла над­та не­пры­ем­ная пры­кме­та. У вёс­цы ў свой час лю­бі­лі ва­ра­жыць так­са­ма з да­па­мо­гай вос­ку. Рас­топ­ле­нае рэ­чы­ва вы­лі­ва­лі ў ха­лод­ную ва­ду (воск хут­ка за­сты­ваў), а пас­ля ўсе гля­дзе­лі, які цень яно ад­кід­вае на сця­ну. Да ад­ной мяс­цо­вай дзяў­чы­ны ад­на­ча­со­ва сва­та­лі­ся два хлоп­цы. Адзін зі­мой ха­дзіў у лет­няй шап­цы, дру­гі — у зі­мо­вай. І ка­лі дзяў­ча­ты па­гля­дзе­лі на цень, за­ўва­жы­лі, што ён на­гад­вае як­раз зі­мо­вую шап­ку. Мяс­цо­выя пас­ля жар­та­ва­лі, што вый­дзеш за гэ­та­га хлоп­ца. Ка­жуць, усё так і ад­бы­ло­ся.

Вось які па­ра­докс: усё жыц­цё спа­да­ры­ня Яд­ві­га шы­ла шлюб­ныя су­кен­кі дзяўчатам, а са­ма апы­ну­ла­ся ў якас­ці ма­ла­дой толь­кі ў 58-га­до­вым уз­рос­це. Пра­па­но­ву ёй зра­біў Ба­ляс­лаў Сма­лен­скі, уда­вец. «Ён быў доб­рым, ве­ру­ю­чым ча­ла­ве­кам. Мы ад­но ад­на­го па­ва­жа­лі. Ра­зам пра­жы­лі 9 га­доў...», — рас­каз­ва­ла ў ад­ным са сва­іх ін­тэр­в'ю Яд­ві­га Па­стар­нак.

«Сяч­кар­ню за­цяг­ну­лі на са­мы дах»

Як аказ­ва­ец­ца, хлоп­цы так­са­ма жар­та­ва­лі ад­мыс­ло­ва.

— Яны по­пе­лам вы­сы­па­лі да­рож­кі ад два­ра жа­ні­ха да два­ра ня­вес­ты, — дзе­ліц­ца ўспа­мі­на­мі су­раз­моў­ні­ца. — Бы­ва­ла, што ко­мін ка­му-не­будзь дош­кай уна­чы пры­кры­юць. На­заўт­ра гас­па­дар у пе­чы па­ліць і не ра­зу­мее, ча­му дым не ідзе. А ў ней­кай чу­жой вёс­цы хлоп­цы за­цяг­ну­лі на са­мы дах... жа­лез­ную сяч­кар­ню. Што ра­біць, і яе пры­хо­дзі­ла­ся не­як зды­маць.

Пра сваё су­час­нае жыц­цё ў Му­ля­рах Яд­ві­га Па­стар­нак ка­жа: «Уста­ну, у пе­чы за­па­лю і ад­седж­ва­ю­ся. Аба­вяз­ко­ва па­ма­лю­ся. Ці­ка­вы ча­со­піс па­чы­таю, ка­лі ёсць, а пас­ля ўжо і спаць кла­ду­ся». Лю­дзей тут жы­ве ма­ла, а та­му ў гос­ці цяпер амаль ні­хто не за­хо­дзіць. Праў­да, коль­кі ра­зоў на ты­дзень да Яд­ві­гі Па­стар­нак пры­хо­дзіць са­цы­яль­ны ра­бот­нік. Па­ста­ян­на пры­яз­джае ў вёс­ку і аў­та­лаў­ка. У ня­дзе­лю спа­да­ры­ня Яд­ві­га па доб­рым звы­чаі вы­праў­ля­ец­ца ў ві­лей­скі кас­цёл на ім­шу. Між ін­шым, Но­вы год яна так­са­ма збі­ра­ец­ца су­стрэць у хра­ме, пад­час на­ба­жэн­ства.

— Ве­да­е­це, мне сум­на ні­ко­лі не бы­вае, — на раз­ві­тан­не з усмеш­кай пры­зна­ец­ца жы­хар­ка амаль пус­той вёс­кі. — Спра­вы ў мя­не на­са­мрэч заўж­ды зной­дуц­ца.

Та­рас ШЧЫ­РЫ.

Фо­та Над­зеі Бу­жан.

Ві­лей­скі ра­ён.

P.S. Сяр­гей Лі­сі­ца і Мак­сім Гін­таў, сяб­ры Сту­дэнц­ка­га эт­на­гра­фіч­на­га та­ва­рыст­ва, так­са­ма пад­рых­та­ва­лі для спа­да­ры­ні Яд­ві­гі па­да­ру­нак і вы­ка­на­лі не­каль­кі на­род­ных пе­сень. Рас­чу­ле­ная гас­па­ды­ня не вы­тры­ма­ла і... са­ма пра­спя­ва­ла ба­ла­ду «Ча­ты­ры мі­лі ад Вар­ша­вы» і сі­роц­кую пес­ню «Ад­на я ад­на, як ві­шань­ка ў по­лі».

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.