Вы тут

Галава, якая… размаўляла


У Полацкім дзяржаўным універсітэце не проста ганарацца тым, што менавіта ён — фактычна першая вышэйшая навучальная ўстанова Беларусі, а працягваюць слаўныя традыцыі… Як вядома, менавіта ў Полацку яшчэ ў XVІ стагоддзі быў заснаваны езуіцкі калегіум, якому пазней быў нададзены статус акадэміі. Дарэчы, і цяпер можна ўбачыць ядро, якое ў 1812 годзе трапіла ва ўніверсітэцкую сцяну. Калісьці тое ядро, смех смехам, палівалі каньяком і не толькі. Чаму? І хто са славутых людзей працаваў ва ўніверсітэце? Хто вучыцца цяпер у сценах былога калегіума? Пра гэта вы прачытаеце ніжэй.

Пра «нецвярозае» ядро…

Універсітэцкі комплекс знаходзіцца за вытанчанай каванай агароджай. У двары копіі палотнаў вядомых мастакоў эпохі Адраджэння, стары калодзеж, які аднавілі. Невялікую экскурсію для мяне правяла Кацярына Курылёнак, метадыст па выхаваўчай рабоце ўніверсітэта.

—Будынкі, якія вы бачыце, узвялі ў XVІІІ стагоддзі. Вось старадаўні калодзеж глыбінёй 28 метраў. Убачыце, усярэдзіну можна спусціцца па скобах. Меркавалася, што па іх можна было спусціцца да ўзроўню вады і трапіць у падземны ход. Але падчас археалагічных даследаванняў (дарэчы, праведзеных нашымі выкладчыкамі і студэнтамі) той ход не знайшлі. Рэпрадукцыі твораў на сценах — мастакоў, якія або вучыліся тут, як Хруцкі, або чые карціны тут захоўваліся: Рэмбранта, Леанарда да Вінчы і іншых, — расказвае спадарыня Курылёнак, былая студэнтка гэтай ВНУ.

Ёсць ва ўніверсітэце і аўтэнтычныя прыступкі лесвіцы, па якіх хадзіла імператрыца Кацярына Вялікая. Яна, дарэчы, асабіста падтрымлівала навуковую і выкладчыцкую дзейнасць знакамітага Габрыэля Грубера. Ён не выпадкова выкладаў у езуіцкай акадэміі, бо быў генералам Таварыства Ісуса — езуітаў. А таксама мовазнаўцам, філосафам, матэматыкам, медыкам. У 1797 годзе ён пазнаёміўся з імператарам Паўлам, калі той наведваў Полацк. Грубер лячыў Паўла і яго жонку. Менавіта пры Груберы калегіум стаў буйным тэхнічным цэнтрам.

—Ён адкрыў музей, карцінную галерэю, стварыў першы на тэрыторыі сучаснай Беларусі архітэктурны факультэт. Дэвізам факультэта ў перакладзе з латыні сталі словы: «Карысць, трываласць і прыгажосць». Вынаходкі яго здзіўлялі сучаснікаў. Самая вядомая — гаворачая галава. Праўда, зайздроснікі гаварылі, што ўнутры драўлянай галавы сядзеў адукаваны езуіт, які рычагамі кіраваў вачыма і губамі. І з яго вуснаў людзі атрымлівалі адказы на самыя розныя пытанні… Нядаўна на фасадзе будынка замацавалі мемарыяльную дошку ў гонар Грубера, — працягвае расказ мой экскурсавод.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Мемарыяльная дошка ў гонар Грубера.

У экспазіцыі касцюмаў «шкаляроў» (тых, хто навучаўся ў розныя часы), сярод іншых — і кадэцкая форма. У 1835 годзе на базе акадэміі дзейнічаў кадэцкі корпус. На яго гербе арол, які трымае ў лапах ядро. Апошняе можна ўбачыць і цяпер, праўда, не на сцяне навучальнага корпуса, а на будынку непадалёк, дзе знаходзіцца полацкая карцінная галерэя.

—Ядро трапіла ў сцяну, калі горад абстрэльвалі французы. Кадэты штогод ладзілі незвычайную цырымонію: будучыя кавалерысты ядро аблівалі ромам, пяхота — гарэлкай, а маёр (стараста групы. — Аўт.) — каньяком, — расказвае экскурсавод.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Адноўлены калодзеж.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 Экспазіцыя, прысвечаная гісторыі ўніверсітэцкага касцюма.

 І «Дэбют першакурсніка»

У ПДУ самы малады факультэт — інфармацыйных тэхналогій, які знаходзіцца ў сценах былога калегіума. Цікава, што проста ў кабінеце дэкана частка аўтэнтычнай кладкі сцяны, зробленай тры стагоддзі таму.

—Напэўна, трэба міма нашага будынка ісці і кланяцца нябёсам, што ён захаваўся і будучыя вялікія вучоныя тут вучыліся, — кажа дэкан інфармацыйных тэхналогій Сцяпан ЯХІЛЕЎСКІ. — Добра, што і ў наш час студэнты ходзяць на заняткі з вялікім задавальненнем. Паверце, не дзеля дыплома, а каб атрымаць годную працу. Ва ўсім свеце не хапае спецыялістаў у сферы высокіх тэхналогій. У вядомых кампаній сёння дэфіцыт кадраў. І яны з'яўляюцца нашымі партнёрамі: запрашаюць студэнтаў на практыку, даюць ім канкрэтныя заданні, тэсціруюць і выбіраюць патрэбных… Мы сярод іншага рыхтуем і спецыялістаў для рэзідэнтаў беларускага Парка высокіх тэхналогій.

Студэнт у любы час можа звярнуцца да свайго выкладчыка, загадчыка кафедры, дэкана. Апякуюць першакурснікаў студэнты старэйшых курсаў. У Еўропе перанялі адпаведны досвед: у Германіі і Швецыі. І паверце, усе студэнты хочуць быць куратарамі. Нават чарга ёсць! Праводзіцца і «Дэбют першакурсніка» — своеасаблівая справаздача навічкоў, якія нядаўна вучацца ў нашай ВНУ. Ужо праз пару месяцаў вучобы яны прадстаўляюць літаратурнае эсэ, удзельнічаюць у гульні «Што? Дзе? Калі?», КВЗ, конкурсе канцэртных праграм.

Аляксандр ПУКШАНСКІ.
Фота аўтара.

Полацк — Віцебск

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра дастаўку шафы, пасажыра вярхом на памідоры і канцэрт Віктара Вуячыча.