Вы тут

Снайперы эфіру


Ад­ны на­зы­ва­юць іх «ін­тэ­ле­ктам» бе­ла­рус­кай ар­міі, ін­шыя — снай­пе­ра­мі эфі­ру. І са­праў­ды, іх по­ле бою — эфір, а зброя — элект­ра­маг­ніт­нае вы­пра­мень­ван­не. Спе­цы­я­ліс­ты ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы — на ва­гу зо­ла­та. Вы­со­ка­аду­ка­ва­ныя, тэх­ніч­на пад­рых­та­ва­ныя, кем­лі­выя, яны здоль­ны ў лю­бы мо­мант вы­явіць ра­дыё­пе­ра­шко­ду або, на­ад­ва­рот, ства­рыць яе, каб дэз­ары­ен­та­ваць пра­ціў­ні­ка.

14-19

Во­пыт апош­ніх вой­наў і ўзбро­е­ных кан­флік­таў па­ка­заў, што ра­дыё­элект­рон­ная ба­раць­ба — не­ад'­ем­ная част­ка шмат­лі­кіх апе­ра­цый і ба­я­вых дзе­ян­няў са­ма­га роз­на­га маш­та­бу. Без ра­дыё­элект­рон­ных срод­каў нель­га ўя­віць і мір­нае жыц­цё. Дзя­ку­ю­чы ім, мы сён­ня мо­жам аб­мень­вац­ца ін­фар­ма­цы­яй на лю­бых ад­лег­лас­цях, у роз­ных умо­вах. Чым яшчэ мы аба­вя­за­ны раз­віц­цю ра­дыё­элект­рон­ных срод­каў ба­раць­бы і ча­му без іх не­маг­чы­ма ўя­віць су­час­ную ар­мію, рас­ка­заў на­чаль­нік упраў­лен­ня ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы Ге­не­раль­на­га шта­ба Уз­бро­е­ных Сіл Бе­ла­ру­сі пал­коў­нік Ігар ДА­НІЛЬ­ЧЫК.

— Ігар Іва­на­віч, ра­дыё­элект­рон­ная ба­раць­ба лі­чыц­ца да­во­лі ма­ла­дым на­прам­кам у ва­ен­най спра­ве. Ад­нак пер­шыя пры­кла­ды вя­дзен­ня ра­дыё­раз­вед­кі і ства­рэн­ня ра­дыё­пе­ра­шкод ад­но­сяц­ца да та­го ча­су, ка­лі ў ар­міі па­ча­лі ка­рыс­тац­ца ра­дыё... Дык з ча­го ўсё па­чы­на­ла­ся?

— Ра­дыё­элект­рон­ная ба­раць­ба як від про­ці­бор­ства з'я­ві­ла­ся ад­ра­зу пас­ля ства­рэн­ня ра­дыё­су­вя­зі. Ка­лі ка­заць пра больш глы­бо­кія ка­ра­ні, то на­ват Са­ла­вей-раз­бой­нік быў спе­цы­я­ліс­там па ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бе: яго свіст аглу­шаў усіх на­во­кал, чым уво­дзіў у пад­ман. Ка­лі сур'­ёз­на, то пер­шая згад­ка пра маг­чы­мас­ці ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы ад­но­сіц­ца да рус­ка-япон­скай вай­ны, ка­лі ра­сій­скія спе­цы­я­ліс­ты ажыц­ця­ві­лі за­глу­шэн­не срод­каў ра­дыё­су­вя­зі япон­цаў. Ка­лі ка­заць пра нас і больш су­час­ны кан­тэкст, то ў якас­ці пры­кла­ду не­аб­ход­на раз­гля­даць па­дзеі Вя­лі­кай Ай­чын­най вай­ны. У гэ­ты пе­ры­яд спе­цы­я­лі­за­ва­ныя срод­кі на­ўмыс­на вы­ка­рыс­тоў­ва­лі­ся для та­го, каб глу­шыць срод­кі ра­дыё­су­вя­зі на по­лі пра­ціў­ні­ка. У 1942 го­дзе ў су­вя­зі з па­дзея­мі на Ста­лін­град­скай біт­ве бы­лі ство­ра­ны пер­шыя асоб­ныя во­ін­скія час­ці — ра­дыё­ды­ві­зі­ё­ны асаб­лі­ва­га пры­зна­чэн­ня. У той на­пру­жа­ны мо­мант аца­ні­лі маг­чы­мас­ці срод­каў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы. Ме­на­ві­та з тых ча­соў мы і вя­дзём ад­лік фар­мі­ра­ван­ня вой­скаў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы ва Уз­бро­е­ных Сі­лах та­ды яшчэ Са­вец­ка­га Са­ю­за, а ця­пер — не­за­леж­най Бе­ла­ру­сі.

— Ро­ля ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы і аба­ро­ны ў су­тыч­цы з пра­ціў­ні­кам па­ста­ян­на ўзрас­тае. Яе эфек­тыў­насць, у па­раў­на­нні з ін­шы­мі срод­ка­мі вя­дзен­ня ба­я­вых дзе­ян­няў, — на­ві­да­во­ку. А якія функ­цыі яна вы­кон­вае ў мір­ны час?

— Па­ча­так XXІ ста­год­дзя — пік раз­віц­ця ін­фар­ма­цый­ных тэх­на­ло­гій. Гэ­та на­зі­рае кож­ны ча­ла­век, зна­хо­дзя­чы­ся ў ся­бе ў ха­це, ква­тэ­ры, офі­се. Ка­лі ўспом­ніць 80-90-я га­ды мі­ну­ла­га ста­год­дзя, то мак­сі­мум, што бы­ло ў на­шых гра­ма­дзян, — тэ­ле­ві­зар і ра­дыё­пры­ём­нік. Сён­ня ж мы ўсе ка­рыс­та­ем­ся кам­п'ю­та­ра­мі, ноў­тбу­ка­мі, га­джэ­та­мі, ін­шы­мі элект­рон­ны­мі срод­ка­мі. Ча­сам за­ўва­жа­ем, што кар­цін­ка на тэ­ле­ба­чан­ні «плы­ве» або па­ру­ша­ец­ца якасць су­вя­зі. Вя­до­ма, гэ­та пе­ра­шко­ды. Яны дзе­ляц­ца на на­ту­раль­ныя і штуч­ныя. На­ша сіс­тэ­ма зай­ма­ец­ца ства­рэн­нем апош­ніх. Ад­нак гэ­та ад­бы­ва­ец­ца пры пэў­ных умо­вах. У асноў­ным мы ў ад­ка­зе за тое, каб на­шы срод­кі ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы не пе­ра­шка­джа­лі на­сель­ніц­тву ка­рыс­тац­ца пры­ла­да­мі су­вя­зі, а так­са­ма не аказ­ва­лі ўздзе­ян­ня на ана­ла­гіч­ныя срод­кі гра­ма­дзян­ска­га сек­та­ра эка­но­мі­кі. Та­кім чы­нам, пер­шая на­ша за­да­ча — за­бяс­пе­чыць ра­дыё­элект­рон­ную аба­ро­ну аса­біс­тых срод­каў, дру­гая — ажыц­ця­віць элект­рон­нае за­глу­шэн­не срод­каў вір­ту­аль­на­га пра­ціў­ні­ка. Ін­фар­ма­цый­ныя тэх­на­ло­гіі да­зво­лі­лі нам быць знач­на блі­жэй адзін да ад­на­го, але гэ­та пры­вя­ло і да ўзнік­нен­ня но­вых па­гроз. Та­му як­раз у мір­ны час асаб­лі­ва вост­ра ста­іць пы­тан­не ра­дыё­элект­рон­най аба­ро­ны.

— Раз­віц­цё срод­каў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы шчыль­на звя­за­на з на­ву­ко­ва-тэх­ніч­ным пра­грэ­сам. На якім уз­роў­ні ў гэ­тай сфе­ры на­ла­джа­на ўза­е­ма­дзе­ян­не ар­міі і на­ву­кі?

— Раз­віц­цё срод­каў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы ідзе ў на­гу з ча­сам, ад­нак за­ле­жыць ад удас­ка­на­лен­ня сіс­тэм су­вя­зі. Як толь­кі сіс­тэ­мы су­вя­зі па­ка­ра­юць но­выя ру­бя­жы, вы­хо­дзяць на больш вы­со­кія дыя­па­зо­ны час­тот — раз­ві­ва­юц­ца і срод­кі ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы. Тыя прад­пры­ем­ствы дзяр­жаў­на­га ва­ен­на-пра­мыс­ло­ва­га ка­мі­тэ­та, якія зай­ма­юц­ца рас­пра­цоў­кай і ства­рэн­нем но­вых ра­дыё­элект­рон­ных срод­каў, у тым лі­ку ажыц­цяў­ля­юць за­ка­зы і для ўпраў­лен­ня ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы Ге­не­раль­на­га шта­ба. Ма­гу з усёй ад­каз­нас­цю за­явіць: ай­чын­ная пра­мыс­ло­васць здоль­ная ства­раць су­час­ную тэх­ні­ку і ўзбра­ен­не. На­шы во­ін­скія час­ці асна­шча­юц­ца са­мы­мі су­час­ны­мі аў­та­ма­ты­за­ва­ны­мі сіс­тэ­ма­мі кі­ра­ван­ня, ства­ра­юц­ца но­выя срод­кі за­глу­шэн­ня ра­дыё­пе­ра­шкод. І з кож­ным ра­зам срод­кі ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы па­він­ны быць шы­рэй­ша­га дыя­па­зо­ну, ва­ло­даць маг­чы­мас­цю пра­ца­ваць з боль­шай коль­кас­цю сіг­на­лаў... І на­ту­раль­на, на­ша на­ву­ка пра­цуе на тое, каб гэ­тыя сіг­на­лы мож­на бы­ло рас­па­знаць, ідэн­ты­фі­ка­ваць і ства­рыць та­кія пе­ра­шко­ды, каб вы­клю­чыць вы­ка­ры­стан­не срод­каў су­вя­зі. Дзя­ку­ю­чы рас­пра­цоў­кам на­шых на­ву­коў­цаў, сён­ня за­мест дзвюх-трох стан­цый ра­дыё­пе­ра­шкод, якія ра­ней вы­ка­рыс­тоў­ва­лі­ся, каб за­крыць увесь дыя­па­зон, ужо да­стат­ко­ва ад­ной.

14-27

— Тэх­ні­ка ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы за­ся­родж­вае ў са­бе ўсе су­час­ныя тэх­на­ло­гіі... Якія най­ноў­шыя ўзо­ры ста­яць на ўзбра­ен­ні бе­ла­рус­кай ар­міі?

— Ін­тэр­нэт-пра­сто­ра, як ад­на з асноў­ных фор­маў су­час­ных тэх­на­ло­гій, аб'­яд­на­ла ўвесь зям­ны шар. І не ўліч­ваць гэ­та­га нель­га, асаб­лі­ва ў вой­нах і кан­флік­тах бу­ду­чы­ні. Ін­тэр­нэт на по­лі бою — ужо су­час­насць. Ця­пер не сал­дат бу­ду­чы­ні, а сал­дат су­час­нас­ці ка­рыс­та­ец­ца на по­лі бою ра­дыё­стан­цы­яй, якая пра­цуе ў шы­ро­кім дыя­па­зо­не час­тот, пры гэ­тым пе­рад­ае не толь­кі га­ла­са­вую ін­фар­ма­цыю, а і ліч­ба­выя да­ныя, да­зва­ляе ка­рыс­тац­ца так­тыч­ным ін­тэр­нэ­там. Маг­чы­мас­ці сён­няш­ня­га вай­скоў­ца мо­гуць быць бяз­меж­ны­мі — дзя­ку­ю­чы тым на­він­кам, якія пра­па­ноў­вае су­свет­ная пра­мыс­ло­васць. І мы не спы­ня­ем­ся на да­сяг­ну­тым. Сё­ле­та мы за­вяр­шы­лі дзяр­жаў­ныя вы­пра­ба­ван­ні двух аб­са­лют­на но­вых узо­раў уз­бра­ен­ня і ва­ен­най тэх­ні­кі. Гэ­та но­вы аў­та­ма­ты­за­ва­ны ка­манд­ны пункт пал­ка і но­вая стан­цыя ра­дыё­пе­ра­шкод УКХ-ра­дыё­су­вя­зі з па­шы­ра­ным дыя­па­зо­нам і па­вя­лі­ча­ны­мі маг­чы­мас­ця­мі. Яны ўні­каль­ныя, і ана­ла­гаў ім, па сут­нас­ці, ні­дзе ў све­це ня­ма. Больш за тое, гэ­тыя ўзо­ры не­ўза­ба­ве бу­дуць па­стаў­ле­ны на се­рый­ную вы­твор­часць і, па­чы­на­ю­чы з на­ступ­на­га го­да, ста­нуць па­сту­паць у вой­скі. У на­ступ­ным го­дзе яшчэ адзін узор па­ды­хо­дзіць да дзяр­жаў­ных вы­пра­ба­ван­няў. Та­кім чы­нам, мы і да­лей бу­дзем пра­цяг­ваць пе­ра­ўзбра­ен­не, за­бяс­печ­ва­ю­чы Уз­бро­е­ныя Сі­лы но­вы­мі ўзо­ра­мі.

— Спе­цы­я­ліс­таў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы на­зы­ва­юць «ін­тэ­ле­ктам» бе­ла­рус­кай ар­міі. Дзе «ку­юць» та­кія каш­тоў­ныя кад­ры?

— У вой­сках ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы слу­жаць звы­чай­ныя гра­ма­дзя­не, якія атры­ма­лі ад­па­вед­ную пад­рых­тоў­ку, ква­лі­фі­ка­цыю. Як пра­ві­ла, яны за­кан­чва­юць на­шы ва­ен­ныя і гра­ма­дзян­скія ВНУ. Пад­рых­тоў­кай не­па­срэд­на спе­цы­я­ліс­таў у гэ­тай сфе­ры зай­ма­ец­ца Ва­ен­ная ака­дэ­мія Рэс­пуб­лі­кі Бе­ла­русь. Асно­вы май­стэр­ства юна­кі спа­сці­га­юць на фа­куль­тэ­це ва­ен­най раз­вед­кі. Акра­мя та­го, мы заў­сё­ды ра­ды пры­няць у свае шэ­ра­гі спе­цы­я­ліс­таў род­нас­ных пра­фе­сій. Вель­мі цэ­няц­ца ў нас спе­цы­я­ліс­ты, якіх рых­туе Бе­ла­рус­кі дзяр­жаў­ны ўні­вер­сі­тэт ін­фар­ма­ты­кі і ра­дыё­элект­ро­ні­кі. Больш дэ­та­лё­ва ма­ла­дыя лю­дзі спа­сці­га­юць пра­фе­сію на мес­цах, па­коль­кі на­менк­ла­ту­ра са­міх срод­каў да­во­лі вя­лі­кая і за­сво­іць яе толь­кі тэ­а­рэ­тыч­на бы­вае вель­мі скла­да­на. Што­год мы ана­лі­зу­ем пад­рых­тоў­ку на­шых спе­цы­я­ліс­таў, якія ацэнь­ва­юц­ца па ран­жы­ру клас­нас­ці. Да­рэ­чы, коль­касць вай­скоў­цаў пер­ша­га кла­са і май­строў з кож­ным го­дам рас­це. На­шы спе­цы­я­ліс­ты вель­мі за­па­тра­ба­ва­ныя і ў гра­ма­дзян­скім жыц­ці.

— На якім уз­роў­ні на­ла­джа­на су­пра­цоў­ніц­тва на­шых Уз­бро­е­ных Сіл з ін­шы­мі дзяр­жа­ва­мі ў га­лі­не ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы?

— У нас скла­лі­ся доб­рыя ад­но­сі­ны з усі­мі ўзбро­е­ны­мі сі­ла­мі — удзель­ні­ка­мі АДКБ. Што­год на пла­на­вай асно­ве мы ажыц­цяў­ля­ем рэ­гу­ляр­ныя су­стрэ­чы, дзе аб­мяр­коў­ва­ем праб­ле­мы, якія ўзні­ка­юць, дзе­лім­ся сва­ім во­пы­там. Пры зно­сі­нах мы па­шы­ра­ем свой све­та­по­гляд, па­коль­кі праб­ле­мы ў мно­гім па­доб­ныя, як і по­гля­ды на іх вы­ра­шэн­не. Больш глы­бо­кая ін­тэ­гра­цыя ў нас скла­ла­ся з Уз­бро­е­ны­мі Сі­ла­мі Ра­сій­скай Фе­дэ­ра­цыі. На­шы афі­цэ­ры ўдзель­ні­ча­юць на іх тэ­ры­то­рыі ў кон­кур­сах па па­ля­вой вы­вуч­цы, бя­руць удзел у су­мес­ных ву­чэн­нях. Свое­асаб­лі­вым вы­пра­ба­ван­нем для нас ста­не на­ступ­ны год, на які за­пла­на­ва­на буй­ное ву­чэн­не «Шчыт Са­ю­за — 2015», дзе бу­дуць удзель­ні­чаць як во­ін­скія час­ці, так і ор­га­ны кі­ра­ван­ня ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы Бе­ла­ру­сі і Ра­сіі.

— На­ву­ко­ва-тэх­ніч­ны пра­грэс імк­лі­ва ру­ха­ец­ца на­пе­рад... Якой ба­чы­це бу­ду­чы­ню срод­каў ра­дыё­элект­рон­най ба­раць­бы?

— Зда­ец­ца, яшчэ толь­кі ня­даў­на мы пры­вык­лі да стан­дар­ту GSM. Не па­спе­лі дас­ка­на­ла ра­за­брац­ца ў звы­чай­ных ма­біль­ных тэ­ле­фо­нах, як з'я­ві­лі­ся смарт­фо­ны. Толь­кі да ўся­го пры­звы­ча­і­лі­ся, як за­га­ва­ры­лі пра но­вы стан­дарт су­вя­зі чац­вёр­та­га па­ка­лен­ня — LTE. Пра­цэс раз­віц­ця не­па­рыў­ны: не за га­ра­мі і пя­тае па­ка­лен­не су­вя­зі. Пры пла­на­ван­ні бу­ду­чы­ні ўліч­ва­ец­ца во­пыт і раз­віц­цё элект­ра­су­вя­зі ў між­на­род­най су­поль­нас­ці. Та­му мы мо­жам ад­соч­ваць, ку­ды нам на­кі­ра­ваць свае на­ма­ган­ні, на якіх участ­ках дыя­па­зо­наў не­аб­ход­на неш­та за­рэ­зер­ва­ваць, каб у бу­ду­чы­ні вы­ка­рыс­таць. Ме­на­ві­та на­ву­ка нам да­па­ма­гае, пад­каз­вае, у якім на­прам­ку трэ­ба ру­хац­ца. Ка­лі не гля­дзець на­пе­рад, то мож­на цал­кам за­ма­ро­зіць сваё раз­віц­цё і ў вы­ні­ку вель­мі моц­на ад­стаць. А гэ­та не­бяс­печ­на.

Ве­ра­ні­ка КА­НЮ­ТА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.