Вы тут

Навука — не ярмо на шыі дзяржавы


«Вучоны — гэта «штучны тавар», таму мы не збіраемся масава прымаць у навуку ўсіх ахвотных», — такую думку выказаў на прэс-канферэнцыі з нагоды Дня беларускай навукі старшыня прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Уладзімір ГУСАКОЎ.

ТОП-100 для прамысловасці

Набор у аспірантуру і дактарантуру ў акадэміі не змяншаецца. Летась, напрыклад, структурныя падраздзяленні акадэміі папоўнілі 323 маладыя навукоўцы. Моладзь да 29 гадоў складае 21% ад агульнай колькасці навуковых супрацоўнікаў акадэміі. А калі ўзяць узрост да 35 гадоў, то лічба будзе яшчэ большай — да 40%. Гэта дастаткова высокія паказчыкі, якія дазваляюць забяспечыць пераемнасць пакаленняў і працяг работы вядучых навуковых школ.

Што тычыцца памераў заробкаў, на якія могуць разлічваць маладыя супрацоўнікі акадэміі, то яны наўпрост залежаць ад здольнасцяў і ступені ўдзелу маладых навукоўцаў у розных нацыянальных і міжнародных праектах і дагаворах. Сярэдні ж заробак навукоўца, які робіць першыя крокі, складае каля 2,5—3 мільёнаў рублёў.

— Безумоўна, матэрыяльны складнік — важны, але трэба разумець, што матэрыяльнае прыходзіць з часам. Навука — гэта ўсё ж не сфера бізнесу, а найперш сфера для рэалізацыі таленту і сваіх ідэй, — падкрэсліў Уладзімір Гусакоў.

Старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук упэўнены, што называць навуку ярмом на шыі дзяржавы няправільна, паколькі доля бюджэтных сродкаў у агульным аб'ёме фінансавання ўстановы складае ўсяго 25% і працягвае скарачацца. Навуковыя даследаванні фінансуюцца за кошт заключаных дагавораў, у тым ліку з замежнымі партнёрамі, дзякуючы прыцягненню грантаў і іншых крыніц.

Наогул, беларуская навука ўсё больш інтэгруецца ў эканоміку. Напрыканцы мінулага года ў Акадэміі навук вызначылі ТОП-10 вынікаў за 2014 год у галіне фундаментальных і прыкладных даследаванняў. А цяпер у акадэміі фарміруюць ТОП-100 інавацыйных распрацовак для прамысловасці. Летась у Акадэміі навук было адкрыта 10 новых цэнтраў і вытворчасцяў для стварэння інавацыйнай прадукцыі. Яшчэ каля дзесяці будуць адкрыты ў 2015 годзе.

Стартап-тур ад «Сколкава»

Старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Аляксандр ШУМІЛІН расказаў, што сёння ў краіне выконваюцца 23 дзяржаўныя навукова-тэхнічныя праграмы. У іх рамках з пачатку пяцігодкі (гэта значыць, з 2011 года) створана 413 найменняў машын, абсталявання, прыбораў; 324 найменні матэрыялаў і рэчываў, інструментаў, дэталяў машын; 282 тэхналагічныя працэсы; 225 аўтаматызаваных сістэм і комплексаў; 696 гатункаў раслін і парод жывёл. Атрымана 544 патэнты і пададзена 612 заявак на патэнт.

Аляксандр Шумілін паведаміў, што расійскі фонд «Сколкава» правядзе ў сакавіку ў Мінску стартап-тур. Гэта выдатная магчымасць для маладых навукоўцаў прадставіць свае інавацыйныя праекты. «Да нас прыедуць эксперты, якія змогуць не толькі ацаніць і выбраць найбольш перспектыўныя праекты, але і растлумачаць, як трэба прасоўваць сваю распрацоўку. Мы запланавалі шэраг лекцый і кансультацый, плануюцца нават індывідуальныя кансультацыі з аўтарамі тых праектаў, якія найбольш зацікавяць экспертаў», — растлумачыў ён.

Ад беларускага боку адказным за правядзенне стартап-тура будзе Беларускі інавацыйны фонд. Удзел у ім возьмуць фіналісты конкурсаў маладзёжных інавацыйных праектаў «100 ідэй для Беларусі», Нацыянальнай акадэміі навук, Міністэрства прамысловасці.

Таксама пераможцы і фіналісты рэспубліканскага маладзёжнага конкурсу «100 ідэй для Беларусі» і іншых конкурсаў змогуць прыняць удзел у летняй школе «Сколкава». Гэта мерапрыемства прадугледжвае ўдзел у серыі навучальных семінараў, якія фонд праводзіць з прыцягненнем вядучых замежных і расійскіх спецыялістаў у галіне інавацыйнай дзейнасці. Плануецца, што ў летняй школе паўдзельнічаюць да 30 прадстаўнікоў ад Беларусі.

23-30

23-30

 

Вырасціць будучага Ньютана

Міністр адукацыі Міхаіл ЖУРАЎКОЎ паведаміў, што сёлета Дні беларускай навукі праходзяць пад дэвізам «Моладзь. Навука. Інавацыі». Па яго словах, ва ўсім свеце адукацыя і навука з'яўляюцца галоўнымі стратэгічнымі рэсурсамі развіцця. Таму ў гэтых умовах узрастае роля ўніверсітэтаў і ўніверсітэцкай навукі.

Міністр падкрэсліў, што інавацыі, крэатыў, пошук новага там, дзе, здавалася б, ужо ўсё вядома і адкрыта, — прэрагатыва маладых і энергічных, тых, хто прагне адкрыццяў і гатовы да іх. З кожным годам цікавасць студэнцкай моладзі да заняткаў навуковай дзейнасцю расце. Напрыклад, у аспірантуры сістэмы Мінадукацыі праходзяць падрыхтоўку 2769 будучых Ньютанаў, Эйнштэйнаў і Алфёравых, а ў дактарантуры вучацца 108 навукоўцаў. Але будучы вучоны фарміруецца яшчэ ў студэнцкія гады.

Каб актывізаваць даследчую працу студэнтаў, Міністэрства адукацыі штогод праводзіць сярод іх Рэспубліканскі конкурс навуковых работ. Найважнейшым патрабаваннем да навуковага даследавання з'яўляецца атрыманне новых ведаў і навуковых вынікаў, якія гарантуюць магчымасць іх практычнага прымянення ў розных галінах эканомікі і сацыяльнай сферы. Такія ж умовы прад'яўляюцца і да студэнцкай навукі.

У XX Рэспубліканскім конкурсе навуковых работ прынялі ўдзел студэнты і выпускнікі 58 устаноў вышэйшай адукацыі і філіялаў, у конкурсе ўдзельнічалі 3834 навуковыя працы. Сярод аўтараў работ былі студэнты ўсіх курсаў. Свае работы на конкурс заяўляюць нават першакурснікі (апошні раз іх было 9 чалавек). Але больш за траціну аўтараў (38%) складаюць выпускнікі.

Міхаіл Жураўкоў запэўніў, што навукова-тэхнічныя распрацоўкі і інавацыйная прадукцыя ВНУ запатрабаваны на міжнародных рынках. Найбольшым попытам карыстаюцца навуковыя распрацоўкі ў галіне нанатэхналогій і новых матэрыялаў, радыёэлектронікі, інфармацыйных тэхналогій, тэлекамунікацый, лазерных тэхналогій, энерга- і рэсурсазберажэння, медыцыны і аховы здароўя, металургіі, будаўніцтва і лёгкай прамысловасці.

У сістэме Мінадукацыі функцыянуюць 4 тэхнапаркі, якія атрымалі ў Дзяржаўным камітэце па навуцы і тэхналогіях статус суб'ектаў інавацыйнай інфраструктуры.

У 2014 годзе даход беларускіх ВНУ ад рэалізацыі сваёй навукова-тэхнічнай прадукцыі на знешніх рынках склаў каля $7 млн.

Надзея НІКАЛАЕВА

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.