Вы тут

Васiль МОНIЧ: «Наш святы абавязак — забяспечваць мiр i стабiльнасць»


Беларускi мецэнат расказаў, як яму, вясковаму хлопцу, удалося выбiцца «ў людзi», якi прафесiйнымi крокамi давялося прайсцi i чаму пачаў займацца дабрачыннасцю.

Васiль Рыгоравiч Монiч — чалавек вядомы ў беларускай сталiцы i далёка за яе межамi. Будаўнiк-наватар, таленавiты прадпрымальнiк i высакароднай душы мецэнат, якi пiша кнiгi пра герояў Вялiкай Айчыннай вайны. Наш карэспандэнт пацiкавiўся ў гэтага неардынарнага чалавека, у чым заключаецца высокi сэнс яго жыццёвага крэда.

Мужчина

— Васiль Рыгоравiч, падчас шматлiкiх сустрэч з моладдзю вы нярэдка падкрэслiваеце, што з'яўляецеся плоццю ад плоцi нашай беларускай зямлi, што чалавек вы выключна просты, нават вясковы. На чым грунтуюцца падобныя сцвярджэннi?

— Я нарадзiўся ў вёсцы Вялiкiя Жаберычы Крупскага раёна Мiнскай вобласцi ў год Вялiкай Перамогi. Працаваць i вучыцца, як прынята было ў лiхi яшчэ, пасляваенны, час, пачаў адначасова. Навучальны сезон — за партай, на зiмовых або летнiх вакацыях працаваў, што называецца, да сёмага поту ў складзе спецыяльнай коннай падводы, якая забяспечвала наш калгас торфам, угнаеннямi i пiламатэрыяламi. З малых гадоў лiчыўся рознарабочым на торфазаводзе. Як цяпер памятаю, заробак нам выдавалi адну палову грашыма, а другую — хлебам, цукрам, траской салёнай, iльняным i сланечнiкавым алеем... У пасляваенную нiшчымнiцу людзi радавалiся любому прадуктоваму пайку. Гэта была барацьба за выжыванне. Грошы такiмi, як я, вучнямi збiралiся для набыцця падручнiкаў i школьнай формы. Калi мне споўнiлася трынаццаць, старшыня калгаса «За мiр» прызначыў Васю Монiча на адказную пасаду — вагаўшчыка па прыёме збожжа пасля абмалоту. Я вельмi дакладна ўзважваў найбольш каштоўнае ў той час зерне. Менавiта па маiх вагавых дакументах вёўся ўлiк абмалоту сельскагаспадарчай брыгады вёскi Малыя Жаберычы.

— Простаму вясковаму хлопцу, напэўна, складана было прабiцца «ў людзi». Як праходзiў этап вашага асабiстага станаўлення?

— У 1960 годзе разам з землякамi я паехаў вучыцца ў Мiнск. Паступiў у будаўнiчае вучылiшча на спецыяльнасць тынкоўшчыка. Акрамя таго, па даручэннi камiтэта камсамола я адказваў за культурна-масавую работу ў нашым маладзёжным асяроддзi. Будучыя будаўнiкi актыўна наведвалi сталiчныя тэатры i цырк, знаёмiлiся з апошнiмi кiнапрэм'ерамi, хадзiлi ў спартыўныя секцыi. Вучылiшча я скончыў з адзнакай i прысваеннем высокага працоўнага звання — тынкоўшчыка трэцяга разраду. Адначасова атрымаў запаветную «корачку» выпускнiка 10-гадовай школы рабочай моладзi. Быў гатовы ўжо адправiцца па камсамольскай пуцёўцы разам з iншымi маладымi спецыялiстамi на будаўнiцтва алюмiнiевага камбiната ў Казахстан, але сакратар Заводскага райкама камсамола Мiнска Анатоль Фiляеў заявiў, што актыўныя камсамольскiя лiдары спатрэбяцца для працы ў будаўнiчых установах i на беларускай зямлi.

— Мяркуючы па кар'ерным узлёце i кiпучай грамадскай дзейнасцi ў будаўнiчай галiне, асноўнай савецкай школы ўзмужнення юнака — службы ў радах Савецкай Армii — вам удалося пазбегнуць?

— Нiякiм чынам! Час быў такi, што воiнская служба ўспрымалася ўсiмi выключна як ганаровы абавязак. I ў прызначаную лёсам гадзiну я таксама пераступiў парог ваенкамата. У шэрагах Савецкай Армii салдатам, сяржантам, старшыной удзельнiчаў у будаўнiцтве Ленiнградскай атамнай электрастанцыi. Мяне, радавога салдата, абралi членам партбюро i членам камiтэта камсамола. За дзесяць дзён я навучыў маладых салдат, членаў брыгады, тынкавому рамяству, i за месяц мы адпрацавалi ўсе службовыя памяшканнi. Потым ужо мае вучнi тынкавалi памяшканнi сваiх рот. За паўгода да дэмабiлiзацыi камандзiр роты маёр Новiкаў, удзельнiк Вялiкай Айчыннай вайны, ардэнаносец, прапанаваў стаць старшыной роты. Я пачаў адмаўляцца, спасылаючыся на тое, што не валодаю камандным голасам. I тады маёр прывёз мяне на сваю дачу ў раёне Фiнскага залiва i ў лесе пачаў вучыць даваць каманды. Я добра засвоiў тыя лясныя ўрокi, як i iншыя тонкасцi нялёгкага камандзiрскага рамяства. У вынiку загадам камандзiра часцi мяне прызначылi на пасаду старшыны роты.

— I зноў бурная дзейнасць у будаўнiчай галiне?

— Пасля дэмабiлiзацыi працаваў начальнiкам аддзела будаўнiчых матэрыялаў у мiнскiм будтрэсце №5. У той час актыўна вялося будаўнiцтва МТЗ, МАЗа, МПЗ, многiх iншых важных для нашай краiны аб'ектаў. Як забеспячэнец, я аб'ездзiў увесь СССР у пошуках дэфiцыту: металу, труб, шкла i iншага. У 1974-м пераведзены ў будаўнiчае ўпраўленне №14 на пасаду намеснiка начальнiка, а ў 1978-м мяне прызначылi начальнiкам будаўнiчага ўпраўлення, потым — намеснiкам кiраўнiка трэст-пляцоўкi №32. Пасля я ўзначалiў будаўнiчае ўпраўленне №7 Заводскага раёна Мiнска, дзе з 1980 па 1982 год працаваў начальнiкам пункта тэхнiчнага забеспячэння, галоўным iнжынерам i начальнiкам РБУ. Гэта былi самыя цяжкiя гады жыцця i працы. Займацца капрамонтам жылля — не жарты жартаваць... Кватэры рамантавалi часам не чыстыя на руку спецыялiсты-брыгадзiры, якiя наўпрост заяўлялi гаспадарам аб хабарах за свае паслугi. Я часам не спаў начамi, думаў, як памяняць iснуючую сiстэму ўзаемаадносiн работнiкаў упраўлення i жыхароў. У вынiку прыняў рашэнне i распрацаваў нарматыўны дакумент, якi выразна рэгуляваў адносiны працоўных брыгад з кватэраздымшчыкамi i кiраўнiцтвам ЖЭСаў.

— Акрамя дзяржаўнай службы, вы выдатна праявiлi сябе ў камерцыйнай дзейнасцi. Па вынiках 2004 года былi прызнаны найлепшым прадпрымальнiкам Мiнска i лаўрэатам конкурсу ў намiнацыi «Найлепшы прадпрымальнiк у сферы вытворчасцi тавараў прамысловага прызначэння»...

— З выхадам у свет пастановы «Аб прыватнай iндывiдуальнай i кааператыўнай дзейнасцi» зразумеў: нарэшце адбылася вялiкая справа... I вось з 1 студзеня 1989 года i па гэты дзень я на правах асабiстай уласнасцi ўзначальваю прыватнае прадпрыемства «Агава». За гэты працяглы час стварыў з нуля ўласны бiзнес, каб працаваць у iмя людзей.

— Вас ведаюць не толькi як паспяховага камерсанта. На нiве дабрачыннасцi вы таксама набылi пашану i павагу.

— Я, як аднагодак Вялiкай Перамогi, абвясцiў 2005 год для сябе i свайго калектыву годам памяцi аб загiнулых удзельнiках Вялiкай Айчыннай вайны i ахвярах фашызму. Тады ж, да 9 Мая, пасля рэканструкцыi адбылося адкрыццё Ваенных могiлак. Я вельмi рады, што ў гэтай усенароднай акцыi па ўшанаваннi памяцi воiнаў Вялiкай Айчыннай, якiя загiнулi пры вызваленнi Мiнска i Беларусi, ёсць i мой унёсак, часцiнка майго сэрца, маёй працы. Так на Вайсковых могiлках быў усталяваны помнiк партызану Вялiкай Айчыннай вайны Бiлетнiкаву, добраўпарадкавана месца пахавання экiпажа танкiстаў, якiя загiнулi пры вызваленнi беларускай сталiцы.

Я нарадзiўся ў звычайнай беларускай вёсцы. Толькi ў мае родныя Вялiкiя Жаберычы з вайны не вярнулася больш за трыццаць франтавiкоў. Да 60-годдзя Вялiкай Перамогi ў гонар загiнулых маiх землякоў у цэнтры роднай вёскi мы ўрачыста адкрылi мемарыял. Аднойчы на могiлках у вёсцы Войраўка знайшоў магiлу дзвюх простых беларускiх жанчын, адна з якiх загiнула 3 лiпеня 1944 года. Мiжволi пачаў даследаваць лёс суайчыннiц. Высветлiлася, што ў закiнутай магiле спачываюць Алена Рыгораўна Савянкова i яе дачка Зiнаiда Мацвееўна, якая загiнула ў 21 год ад кулi недабiтага ў «Мiнскiм катле» фашыста. У Алены Рыгораўны на вайне загiнулi тры сыны: Аляксандр, Уладзiмiр i Пётр. Па ўзгадненнi з мясцовымi ўладамi было вырашана ўсталяваць помнiк на магiле гэтай святой жанчыны i яе дачкi, а таксама ўпiсаць у гранiт iмёны яе загiнулых сыноў.

Сем дзясяткаў гадоў размяняў я ў сваiм лёсе. I пакуль жыву, буду далей шукаць магiлы забытых воiнаў i ахвяр Вялiкай Айчыннай вайны, каб увекавечыць iх памяць. Хай нават i за ўласныя сродкi. Бо невыпадкова хтосьцi з вялiкiх сказаў: «Вайна не скончана, пакуль не пахаваны яе апошнi салдат». Давайце ж усе разам дапаможам найхутчэйшаму завяршэнню самага крывавага ў гiсторыi чалавецтва канфлiкту.

— Акрамя кiраўнiцтва бiзнес-структурай, вы ўзначальваеце мясцовы дабрачынны фонд iмя танкiста Зiновiя Калабанава. Чаму занялiся яшчэ i гэтай няпростай справай?

— У чэрвенi 2006 года на сустрэчы з дэпутатам Палаты прадстаўнiкоў Нацыянальнага сходу Беларусi Сяргеем Забалотцам было вырашана высветлiць гiсторыю лёсу Зiновiя Рыгоравiча Калабанава — чалавека, якога ён ведаў па сумеснай працы на Мiнскiм аўтамабiльным заводзе. Сяргей Макаравiч перадаў мне копii аўтабiяграфii франтавiка з архiва аддзела кадраў МАЗа. У той жа час да мяне звярнулiся тагачасныя старшыня адмiнiстрацыi Заводскога раёна Вячаслаў Юхновiч i ваенкам Алег Казлоў з просьбай усталяваць на закiнутай магiле помнiк Калабанаву. У вынiку 19 жнiўня 2006 года, у дзень 65-годдзя здзяйснення танкiстам свайго бессмяротнага подзвiгу, месца апошняга зямнога прыстанку народнага героя было добраўпарадкавана, тут з'явiўся мемарыяльны комплекс, годны гэтага неардынарнага чалавека. Пасля ў адрас Прэзiдэнта Расiйскай Федэрацыi, расiйскага мiнiстра абароны, кiраўнiкоў адмiнiстрацый Рэспублiкi Карэлiя i Наўгародскай вобласцi паступiлi мае звароты з просьбай аб прысваеннi Зiновiю Рыгоравiчу Калабанаву заслужанага яшчэ ў крывавым 1941-м звання Героя Савецкага Саюза (або яго аналага — Героя Расii). Тым больш што прыклады ўдалага вырашэння падобных пытанняў ужо былi ў найноўшай гiсторыi. Дык чаму б братам-расiянам да гэтай слаўнай геройскай дружыны не прылiчыць яшчэ аднаго iх знакамiтага суайчыннiка, хай i пахаванага на беларускай зямлi? Спадзяёмся, што калi-небудзь на аднаго Героя Расii стане больш.

Часам задаюся пытаннем: чаму нас, беларусаў, адрознiвае абвостранае пачуццё адказнасцi за зберажэнне памяцi аб Вялiкай Айчыннай вайне? Быць вернымi подзвiгу Зiновiя Калабанава i мiльёнаў iншых народных герояў, шанаваць слаўныя традыцыi пакалення пераможцаў — значыць у сучасных умовах надзейна забяспечваць мiр, стабiльнасць i бяспеку, абараняць Вялiкую Перамогу ад нападак фальсiфiкатараў гiсторыi. Гэта наш агульны святы абавязак.

Уладзiмiр АЛЯКСАНДРАЎ

Фота Аляксандра ШАБЛЮКА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Партызанскія рукапісы — бясцэнныя сведчанні ваеннага часу

Партызанскія рукапісы — бясцэнныя сведчанні ваеннага часу

Партызанскія часопісы — насамрэч унікальныя інфармацыйныя зборнікі, значэнне і важнасць якіх разумелі ў тым ліку іх стваральнікі і чытачы.

Грамадства

Беларускія навукоўцы прадставілі больш за 300 распрацовак і тэхналогій

Беларускія навукоўцы прадставілі больш за 300 распрацовак і тэхналогій

На юбілейнай выстаўцы Нацыянальнай акадэміі навук.

Эканоміка

Ніна Жалязнова: Мы, беларусы, па сваёй ментальнасці — людзі зямлі

Ніна Жалязнова: Мы, беларусы, па сваёй ментальнасці — людзі зямлі

«Звязда» ўжо неаднойчы пісала пра гэту незвычайную жанчыну.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра ўрокі іншай мовы і шчасце, калі ў доме гаспадар.