Вы тут

«Чалавек мусіць жыць на зямлі»


Грамадскасць прапануе альтэрнатыву гарадскому ўшчыльненню.

Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка супраць ушчыльнення Мінска і лічыць, што трэба будаваць больш жылля  і інфраструктуры за МКАД. Аб гэтым кіраўнік дзяржавы днямі заявіў падчас наведвання новага ўчастка другой Мінскай кальцавой аўтадарогі. На думку Аляксандра Лукашэнкі,  нешта і ў Мінску можна дабудаваць у якасці ўшчыльнення, але захапляцца не варта. «Не трэба занадта ўшчыльняцца ў Мінску: насельніцтва ўжо пачынае крыўдзіцца. За кальцавой дарогай (у раёне Заслаўя, Радашковічаў, Жодзіна, Смалявічаў, Рудзенска, Фаніпаля, Дзяржынска) — мора месцаў, дзе можна будаваць жыллё і іншыя аб'екты», — звярнуў увагу Прэзідэнт. «Паралельна неабходна ўдасканальваць сістэму зносін, дапаўняючы аўтатранспартны рух чыгуначным», — дадаў кіраўнік дзяржавы. «Гэта будзе зручна, і мы не перанасыцім Мінск», — сказаў ён, яшчэ раз падкрэсліўшы, што жыллё ў сталіцы неабходна будаваць па мінімуме. «Няма чаго сцягваць усіх у Мінск. Сёння тут жыве амаль два мільёны, пятая частка насельніцтва. Калі яшчэ падцягнем, будзе, як у Маскве, не павярнуцца», — папярэдзіў Аляксандр Лукашэнка. Праблема ўшчыльнення сталіцы не менш хвалюе і саміх мінчан. Карэспандэнт «Звязды» нядаўна папрысутнічала на абмеркаванні гэтага пытання ініцыятыўнымі гараджанамі і выслухала іх прапановы.

8-31

Не ўвышыню, а ўшырыню

Міхаіл Малаш восем гадоў жыве ў сваім доме. З «бетоннай каробкі» ў мегаполісе перабраўся за горад, калі зразумеў: паспяховыя людзі ва ўсім свеце жывуць у дамах, а кватэра — гэта часовае жыллё. «Калі зносяць катэджную забудову і будуюць шматпавярховікі — гэта дэградацыя», — перакананы Міхаіл. Разам з прадстаўнікамі мінскага грамадскага аб'яднання «Экаград» і экспертамі ён арганізаваў серыю круглых сталоў, на якіх абмяркоўваюць мэтазгоднасць выкарыстання 15-кіламетровай прыгараднай зоны Мінска пад малапавярховую жылую забудову.

На думку Міхаіла і яго паплечнікаў, праблема ўшчыльнення горада апошнім часам абвастрылася настолькі, што час распрацоўваць метады па супрацьстаянні ёй. Адным з іх можа стаць катэджная забудова прыгарада. Яе мэтазгоднасць яшчэ плануюць разгледзець з сацыяльнага, экалагічнага, архітэктурнага, сельскагаспадарчага пунктаў гледжання, а таксама паводле фактару нацыянальнай бяспекі. Падчас першага круглага стала абмяркоўвалі эканамічны і этнакультурны фактары.

— Мы разумеем, што ўшчыльненне звязана з неабходнасцю развіваць Мінск і вырашаць жыллёвыя праблемы тых гараджан, якія маюць у гэтым патрэбу — такіх на сёння 270 тысяч, — заўважыў мадэратар мерапрыемства, старшыня аргкамітэта «Экаграда» Віктар ЯНЧУРЭВІЧ. У сувязі з гэтым ён прапанаваў «развіваць горад не ўвышыню, а ўшырыню».

— Калі на сям'ю з чатырох чалавек выдзеліць участак зямлі ў 10 сотак, то плошчы ў 15-кіламетровай зоне вакол Мінска хопіць, каб рассяліць 800 тысяч чалавек — гэта значна больш, чым людзей, якія маюць праблемы з жыллём, — зазначыў Міхаіл Малаш.

Пры гэтым інфраструктура прыгарада будзе развівацца паралельна з забудовай, упэўнены ён.

«Будаваць мы можам пачаць усе»

Доктар эканамічных навук, прафесар Сяргей ПЕЛІХ зазначыў, што за час сваіх падарожжаў (быў у многіх краінах свету, наведаў усе кантыненты, апроч Аўстраліі) пераканаўся: чалавек мусіць жыць на зямлі.

— Мы пачынаем ісці насуперак нашай біялогіі і векавым традыцыям. Калісьці мы гэты шлях скончым і будзем, як «хрушчоўкі», руйнаваць усё і будаваць наноў, панясём вялізныя эканамічныя страты, — лічыць прафесар. — Я пачуў па радыё, што ў нас пяць дзяцей заканчваюць школу здаровымі, а 95 — хворымі, і, на мой погляд, у 80% на гэта паўплывала асяроддзе. Гэта нацыянальная бяда.

Шматпавярховая забудова сапраўды можа нанесці шкоду здароўю. У ёй у чалавека дужа абмежаваная прастора для жыцця, побач — такія ж вышынныя бетонныя «каробкі». Апроч псіхалагічнага дыскамфорту, на які ўрбанізаванае насельніцтва ўжо не звяртае ўвагі, мы пастаянна адчуваем яшчэ і фізічны: у кватэрах ці то занадта душна, ці то холадна, матэрыялы ў нашым гарадскім жыллі рэдка бываюць натуральнымі. Дабавіць сюды шкодныя рэчывы ў паветры, якія падымаюцца ўверх, і становіцца зразумела, адкуль столькі захворванняў на алергію і нават анкалогію.

На высокія паверхі цяжка паднімацца сталым людзям, маці з каляскамі, несці ровар, не гаворачы ўжо пра праблему перапоўненых аўтамабілямі двароў. Не спрыяюць шматкватэрныя дамы і ўмацаванню сямейных сувязяў у адрозненне ад катэджаў, дзе ў адным доме могуць жыць некалькі пакаленняў.

Сяргей Пеліх мяркуе, што азначэнне «чыстае жыллё» не трапляе нават у 15-кіламетровую зону вакол сталіцы, як мінімум неабходна жыць у 20 кіламетрах ад вялікага горада, а то і болей.

— Горад цяпер у палоне памылковых інвестыцый. Неабходна зрабіць, як у Германіі, будаўніцтва жылля ў межах МКАД толькі са спецыяльнага дазволу ўрада. Мы павінны дзейнічаць канцэптуальна, — перакананы эксперт.

На думку Сяргея Пеліха, у краіне «будаўнічая мафія» (так ён называе прыватных забудоўшчыкаў) штучна стварыла ўмовы, калі людзі, каб не страціць свае фінансавыя зберажэнні, скупляюць жыллё. А льготы на жыллё, якія існуюць для пэўных катэгорый, ствараюць падмурак для карупцыі. «Я ведаю тых, у каго ўжо па 3-4 кватэры куплена», — дадае прафесар. Па яго словах, сітуацыя загнання інвестыцый у жыллёвы сектар пазбаўляе нас прамысловай, эканамічнай і навуковай будучыні, для якой наша краіна мае магутны патэнцыял.

Прафесар Пеліх бачыць выйсце ў заходняй мадэлі іпатэкі для катэджнага будаўніцтва, якое павінна складаць 80% ад усёй жылой забудовы.

— Як гэта ні дзіўна, будаваць мы можам пачаць усе. Укласці ў гэтую справу пры рэальных умовах трэба 50—100 млрд, каб настаўнікі, урачы і іншыя маглі ўзяць грошы ў крэдыт і купіць зямельны ўчастак, — патлумачыў эканаміст. — 15 сотак будуць каштаваць 5—10 тысяч долараў — гэта кожны беларус адолее. Далей, як вучылі мяне ў Германіі, ідзяце да архітэктара, што павінен падпісаць праект будаўніцтва дома, у якім абавязкова будзе цокальны паверх і 29 кв. м плошчы на чалавека. Плюс, калі гэта маладая сям'я, разлік яшчэ на траіх дзяцей — усяго пяць пакояў і адзін гасцявы. Бо тыя 50—60 «квадратаў», якія мы мелі ў Савецкім Саюзе, — гэта нонсэнс.

Пасля выдзяляюцца грошы на некалькі этапаў будаўніцтва (пры гэтым прадстаўнікі банка мусяць вывучыць праект і пераканацца, што чалавек сапраўды збіраецца будаваць дом) на 30—35 гадоў пад 1,5—2, максімум 5% гадавых. Такім чынам рэальна за 5—7 гадоў атрымаць свой дом.

Каб не стаць ахвярай нажывы

Пра этнакультурны аспект перавагі малапавярховай забудовы прыгарада распавёў магістр філасофскіх навук Дзмітрый КУНІЦКІ.

— Мінск з'яўляецца самым шчыльназаселеным горадам Еўропы. Пасля вайны адбыўся дзікі рост насельніцтва, а гэта не прамысловы рэгіён.

Прычыны гэтага эксперт бачыць у бальшавіцкай ідэі разбурэння сялянскай абшчыны і патрыярхальнага ўкладу, а таксама тэхнацэнтрызме.

— Нядаўна да мяне трапіла фатаграфія плана горада пасляваеннага часу. Там — нізкапавярховая забудова, азеляненне, фантанчыкі — тое, пра што мы гаворым сёння.

Асноўная плынь урбанізацыі ў СССР адбылася ў 1960—1970-я гады. Цяпер гэтая «хвароба» працягваецца, нягледзячы на дзяржаўны курс апошніх гадоў развіваць гарады-спадарожнікі і на агульнаеўрапейскую тэндэнцыю адсутнасці татальнага імкнення насельніцтва краіны жыць у сталіцы. Беларусы ж ірвуцца ў Мінск як у ледзь не адзіны прыдатны для жыцця горад, а тым часам на іх памкненні нажываюцца прыватныя забудоўшчыкі і буйныя карпарацыі. І калі б толькі на іх... А між тым сітуацыя панавання шматпавярховікаў — абсалютна не характэрная для нашых традыцый, і зусім не таму, што раней не было тэхналогій, якія б дазвалялі іх узводзіць.

— У хрысціянскіх краінах увогуле было забаронена будаваць жыллё, вышэйшае за крыжы на саборах. У каталіцкім Кёльне гэта да сёння недапушчальна на ўзроўні муніцыпалітэта, — адзначыў Дзмітрый Куніцкі.

Лаўрэат дзяржаўнай прэміі СССР у галіне архітэктуры Барыс ЮРЦІН лічыць, што пытанне «Дзе лепей жыць?» не павінна нават абмяркоўвацца. Архітэктар ацэньвае рэаліі цвяроза:

— Сітуацыя такая, што, груба кажучы, з панядзелка перайсці на жыццё ў дамах мы не зможам. У гэты бок павінна павярнуцца ўся дзяржаўная палітыка.

Аднак такія «парасткі», на думку Барыса Юрціна, у Мінску ўжо ёсць: у якасці прыкладаў архітэктар прывёў забудову Драздоў і раёна за Нацыянальнай бібліятэкай.

У найбліжэйшы час грамадскасць плануе правесці яшчэ шэраг круглых сталоў і разам з экспертамі прааналізаваць іншыя фактары. Па выніках будзе падрыхтавана абгрунтаванне, з якім актывісты збіраюцца выходзіць на Мінгарвыканкам з прапановай аб стварэнні рабочай групы для дэталёвай прапрацоўкі пытання малапавярховай забудовы прыгарада.

Дзіяна СЕРАДЗЮК

seradzyuk@zvіazda.by

Фота Аляксандра ШАБЛЮКА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.

Эканоміка

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Куды звяртацца, калі грамадзяніну затрымліваюць зарплату?

Адказ на гэта і іншыя пытанні — у гутарцы з Дзмітрыем Шаўчуком.