Вы тут

План-канспект урока: ці патрэбен ён?


Калісьці вельмі распаўсюджанымі былі віншавальныя паштоўкі. Яны і цяпер існуюць, і нават куды больш яркія і прыгожыя, чым тыя, ранейшыя...

Зараз і праз інтэрнэт павіншаваць можна, і эсэмэскі з віншаваннямі дасылаць... Ды й проста: узяў мабільнік і патэлефанаваў з нагоды таго ці іншага свята. А ў гады маёй маладосці нават тэлефоны звычайныя далёка не ва ўсіх былі, так што віншавалі мы сваіх родных і блізкіх з тым ці іншым святам менавіта праз паслугі пошты.

І якая ж для мяне гэта была няпростая задача: пісаць тэксты віншавальных паштовак! Здаецца, ну што там складанага: усяго некалькі віншавальных радкоў прыдумаць. Але ж ніяк не атрымліваліся ў мяне гэтыя радкі: каб не шаблонна было, каб не падобныя былі гэтыя віншаванні адно на другое.

Дык вось, штовечаровае напісанне планаў-канспектаў да кожнага ўрока чымсьці нагадвала для мяне тыя даўнія віншаванні. З адной толькі розніцай: віншаванняў за год дзясяткі два набіралася, не больш, а планаў-канспектаў на кожны дзень — па пяць-шэсць...

А ці патрэбны яны настаўніку ўвогуле, гэтыя штоўрочныя планы?

Напэўна, усё ж патрэбныя, асабліва педагогу-пачаткоўцу. Малады настаўнік можа на ўроку нават не заглядваць у гэты план-канспект (ці амаль не заглядваць), але адно тое, што ён ёсць і ў любы момант можа дапамагчы, напаўняе ўпэўненасцю яго душу. План-канспект дапаможа не збіцца з рытму ўрока, правільна разлічыць працягласць таго ці іншага этапу, своечасова яго завяршыць. Потым гэтае «адчуванне часу» прыйдзе само... Але і вопытныя настаўнікі, рыхтуючыся да таго ці іншага ўроку, накідваюць прыкладны план-канспект — хутчэй для падстрахоўкі, бо падчас урока могуць нават не зазірнуць у гэтыя свае запісы.

Так што планы-канспекты ўсё ж патрэбны настаўніку. Іншая справа, якія?

Гэта можа быць невялікі схематычны накід прыкладнага вядзення ўроку, а можа — і паўнацэнны разгорнуты канспект... Менавіта такую яго форму патрабуюць усе правершчыкі.

Што ж абавязкова павінна ўваходзіць у гэты план?

Ён павінен змяшчаць дзве часткі: фармальную і змястоўную. Фармальная частка канспекта ўключае нумар урока ў тэме, якая вывучаецца, тэму і мэту ўрока. Змястоўная частка плана-канспекта ўключае апісанне этапаў урока, а менавіта паўтарэнне апорных ведаў, засваенне новага матэрыялу, фарміраванне ўменняў і навыкаў (так званая рэфлексія) і хатняе заданне.

Вядома ж, гэтыя этапы можна распісаць па-рознаму. Можна скарочана, схематычна, можна настолькі поўна, што ледзьве не кожная хвіліна будзе ўлічана. Такія поўныя планы-канспекты звычайна да адкрытых урокаў рыхтуюць... Але і скарочаны зрабіць — таксама справа няхуткая.

А калі іх трэба за адзін вечар цэлых шэсць напісаць? І ўсе розныя?..

І ўсё ж змястоўная частка плана-канспекта ніколі не выклікала ў мяне нараканняў (хоць, каюся, чым даўжэй я працаваў у школе, тым карацейшай гэтая частка ў мяне рабілася). А вось што датычыцца фармальнай часткі, або так званай мэты ўрока...

Менавіта напісанне мэты ўрока і нагадвала мне заўжды тое даўнейшае складанне віншавальных тэкстаў сваякам. Здаецца, якой павінна быць мэта любога без выключэння ўрока? Адзінай, на мой погляд, — засваенне вучнямі матэрыялаў урока. Тады навошта ў кожным паўрочным канспекце пра гэтую мэту пісаць?

Але, на думку тых, хто распрацоўваў прыкладны план канспектаў, мэта ўрока павінна быць «трыадзінай»: пазнавальнай, развіваючай і выхаваўчай. У фармальнай частцы плана-канспекта кожную з гэтых трох мэтаў трэба падрабязна распісаць. І так распісаць, каб не паўтарацца ў кожным з планаў-канспектаў!

А як тут не паўторышся, хацелася б мне ведаць?

Вось і «штампуеш» у плане-канспекце (як у тых віншавальных паштоўках) казённыя фразы кшталту: «выхаваць пачуццё гуманізму, павагу да старэйшых, адмоўнае стаўленне да шкодных звычак і г. д.» (гэта для выхаваўчага кампаненту мэты), альбо: «развіць лагічнае мысленне, памяць, уменне правільна абагульняць даныя і рабіць высновы...» (гэта, як вы самі разумееце, будзе развіваючы кампанент).

Добрыя словы, правільныя... І для ўсіх без выключэння прадметаў падыходзяць — пачынаючы ад фізікі з хіміяй і заканчваючы беларускай мовай. Ну, а калі яны такія ўсеабдымныя, гэтыя мэты, дык, можа, напісаць іх адзін раз у тэматычным планаванні — і дастаткова?

Генадзь Аўласенка

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.