Вы тут

Фотамастаку ўсе дзверы адчыненыя


Часам даводзілася затрымлівацца на рабоце ва ўжо апусцелай рэдакцыі. Такімі маўклівымі вечарамі, калі за вокнамі даўно сцямнела, прыемна было ўсведамляць, што ў суседнім кабінеце нехта таксама ёсць і да яго можна зайсці, каб пагаманіць. А за сцяной калега па «Звяздзе» вядомы фотамастак Анатоль Кляшчук у даўно непрацоўны час рыхтаваў да выдання чарговы альбом, гэтым разам — пра ўнікальныя беларускія абрады, што яшчэ захаваліся дзе-нідзе на нашай зямлі. Новая кніга — вынік дзесяцігадовай працы фатографа.


Альбом Анатоля Клешчука «Карагод беларускіх абрадаў», што пабачыў свет у выдавецтве «Беларусь», 18 лютага прэзентаваны ў Інстытуце культуры Беларусі. Яго прадставіў сам аўтар разам з дударамі і дзіцячым фальклорным калектывам «Калыханка».

Хоць матэрыял для гэтага альбома збіраўся цягам дзесяцігоддзя, першы традыцыйны абрад фотамастак зняў амаль трыццаць гадоў таму яшчэ на чорна-белую плёнку. У ліку жывых праяў беларускай культуры варта згадаць не толькі самыя вядомыя — Каляды, Масленіцу і Купалле, у альбоме можна знайсці звесткі пра Грамніцы, Саракі, «Пахаванне стралы», «Жаніцьбу коміна», «Перанос свечкі». На старонках кнігі — каля васьмідзесяці паездак фотамастака, апісаных і паказаных у нечаканых, каларытных, яскравых кадрах.

Дарэчы, многае з таго ўнікальнага і выключна беларускага рызыкуе знікнуць. Анатоль Кляшчук удзельнічаў у сакральных дзеях, трапляў нават туды, куды мужчынам уваход забаронены. Напрыклад, ёсць у вёсцы Басценавічы Мсціслаўскага раёна абрад апранання і распранання свечкі, прысвечаны святой пакутніцы Варвары, які могуць праводзіць толькі жанчыны. Але супольнасць, што выконвае абрад, усё ж такі дазволіла фатографу прысутнічаць — даверылася.

«Я назірала за працай розных фотамастакоў, — расказала на прэзентацыі альбома доктар філалагічных навук, вядомая фалькларыстка Таццяна Валодзіна, — і здаралася такое, што ў час вельмі напружанай сакральнай кропкі фотамастак пачынаў кіраваць працэсам і прасіць усміхацца на камеру. Гэта выклікала ўнутраны пратэст, бо чалавек дазволіў сабе ўварвацца ў святая святых. Неаднаразова мне даводзілася назіраць за працай спадара Анатоля, і я мушу зазначыць, што яна — узор высокага прафесіяналізму, бо аўтар заўсёды імкнуўся адчуць традыцыю, ужыцца ў яе, не перашкодзіць ёй. З боку акадэмічнага асяродка магу сказаць, што ў навуковых колах гэта кніга ўжо вызвала бурныя дыскусіі. Спадар Анатоль выступіў як праўдзівы гісторык свайго часу».

Тэксты, што суправаджаюць серыі фотаздымкаў, Анатоль Кляшчук пісаў сам, карыстаючыся матэрыялам з навуковай літаратуры і размоў з носьбітамі традыцыі. Канешне, выданне — вынік працы цэлага штату прафесіяналаў, што таксама дапамагло фотаальбому быць сёлета названым найлепшым у намінацыі «Фотапогляд» нацыянальнага конкурсу «Мастацтва кнігі». А сам аўтар тут жа быў уганараваны як найлепшы фотамастак.

Толькі ўявіце: пад адной вокладкай — дзесяць гадоў экспедыцый. Анатоль Кляшчук падзякаваў сваёй сям'і, якая выпраўляла яго ў паездкі і сустракала, калі ён вяртаўся. Падзякаваць, напэўна, трэба і вясковым жанчынам, што бралі маленькага хлопчыка — будучага фотамастака — у поле на зажынкі. З гэтага ўсё і пачыналася.

katsyalovich@zviazda.by

Фота Надзеі БУЖАН

Загаловак у газеце: Экспедыцыі — пад адной вокладкай

Выбар рэдакцыі

Грамадства

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

«Да штыка ён пяро прыраўняў». Узгадваем ваеннага карэспандэнта Канстанціна Сіманава

28 лістапада 2020 года спаўняецца 105 гадоў з дня нараджэння вядомага рускага пісьменніка, ваеннага карэспандэнта і журналіста Канстанціна Сіманава. 

Грамадства

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

«Калі б не сям'я Абрамукоў, наш род перастаў бы існаваць яшчэ ў 1941 годзе». Расіянка з Ніжняга Ноўгарада знайшла ў беларускай вёсцы сваякоў

І аднавяскоўцаў людзей, якія ў час вайны ратавалі сям'ю яе бабулі, жонкі афіцэра Чырвонай Арміі.

Спорт

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

«Вікторыя», якая робіць з Гродна баскетбольную сталіцу

Гродна — горад з багатай не толькі культурнай, але і баскетбольнай гісторыяй. 

Грамадства

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

У Гродне жыхары кватэр адмовіліся падчас капітальнага рамонту здымаць аздабленне з балконаў. На іх падалі ў суд

Такога кшталту справа ў судзе Кастрычнiцкага раёна Гродна разглядаецца ўпершыню.