Вы тут

Інструкцыя па спакушэнні замужніх жанчын (апавяданне)


Інтэрв'ю для першага беларускага эратычнага часопіса, які пакуль так і не пачаў выходзіць.

Гэтае інтэрв'ю са мной раней ніколі не друкавалася. Яно нават не даведзена да ладу, і я кепска ўяўляю сабе, пра што магло быць напісана ва ўступнай частцы. Не думаю, што гэта быў бы банальны пералік асноўных фактаў маёй біяграфіі: Марына (яна патэлефанавала мне ад імя часопіса) цярпець не магла банальнасцяў.

Магчыма, ва ўступленні яна б напісала пра тое, як пераступіла парог маёй кватэры, скразняк з вуліцы праз расчыненае акно данёс да яе ледзь улоўны пах бэзу, быццам я трымаў у руках нябачны букет.

— Я забыла папярэдзіць, што хачу пагаварыць з вамі пра каханне. Вы не супраць?

Але яе вочы гаварылі пра адваротнае: яна не папярэдзіла знарок, для яе быў важны пачатак нашай размовы, каб адразу зразумець, якое інтэрв'ю можа ў выніку атрымацца. Для мяне гэта было важна не менш, і я адказаў:

— Дакладней, вы, думаю, хочаце пагаварыць пра пакуль не напісаную аповесць, пра якую я меў неасцярожнасць сказаць у адной тэлеперадачы.

— Чаму неасцярожнасць? Гэта была добрая рэклама аўтабіяграфічнай, як вы самі тады прызналіся, аповесці «Інструкцыя па спакушэнні замужніх жанчын».

Яна выцягнула перада мной правую руку далонню ўніз, каб прадэманстраваць заручальны пярсцёнак:

— Я замужам!

— Я больш не практыкую.

— Што?..

Зрэшты, уступная частка магла б быць пра што заўгодна, яе магло не быць зусім, як магло ніколі не быць надрукавана і само інтэрв'ю, калі б яна не выслала мне тэкст на вычытку. Я друкую яго без ніводнай праўкі, толькі напачатку і ў канцы зрабіў неабходныя тлумачэнні. Друкую таму, што аповесць так і не была і, думаю, ніколі не будзе напісана, і гэта ўсё, што засталося ад дзіўнай сустрэчы, якая адбылася пяць гадоў таму, калі аднойчы ў спякотны чэрвеньскі поўдзень я расчыніў дзверы кватэры і ўбачыў на лесвічнай пляцоўцы прыгожую маладую жанчыну, воблік якой усё не выходзіць з маёй галавы.


— Я больш не практыкую.

Мне сорак пяць — узрост, калі заўтрашні абед яшчэ здаецца смачнейшым за ўчарашні, вечаровая жанчына прыгажэйшай за ранішнюю, а час ад світанку да поўначы такім доўгім, што яго хопіць, каб забыць, што казаў на ўзыходзе сонца ранішняй жанчыне, асцярожна злізваючы малочны прамень поўні з пляча вечаровай жанчыны.

Я стары халасцяк, хоць гэта і не вартая ўвагі ўмоўнасць, фармальнасць: я ніколі не быў адзінокім у тым сэнсе, які мы звычайна ўкладваем у гэтае паняцце. Адзінота — пакута, калі пакідаюць цябе. Калі пакідаеш ты — яна асалода з лімонным прымешкам шкадавання, якая з часам пераходзіць у супакаенне. Прычым пасля кожнай жанчыны застаецца іншая адзінота, сатканая з пахаў менавіта яе цела, з яе крыўдаў і нязбытных абяцанняў, з яе смеху і плачу. І ледзь я паспяваў насыціцца сваёй чарговай адзінотай, як у маім лёсе з'яўлялася іншая жанчына.

Я заўсёды браў ад кахання самае лепшае, што ў ім ёсць, не даводзячы яго да звычкі — як пчала імкнецца сабраць пабольш нектару з кветак, пакуль не надышла пара іх завядання.

— Мне здаецца, вы ў сваім параўнанні забываецеся на адну важную дэталь: збіраючы нектар, пчолы тым самым у выніку прыносяць карысць многім людзям, у вашай жа сітуацыі даводзіцца гаварыць толькі пра шкоду.

— Шкоду? Жанчыны любяць ва ўсім вінаваціць мужчын — з той упэўненасцю, якая робіць бессэнсоўнымі любыя апраўданні. Тым не менш мушу сёе-тое ўдакладніць.

Мяне не цікавяць маладзенькія дурнічкі, якіх падмануць гэтак жа проста, як на лодцы пераплыць Мінскае мора. Яны лёгка пагаджаюцца на ўсё, не надта абцяжарваючы свой мозг пытаннем, а што будзе далей. Перакананыя, што ў запасе ў іх вечнасць і што яны нясуць маральную адказнасць толькі перад сабой (а з сабою, як вядома, дамовіцца прасцей за ўсё).

Мяне не цікавяць і нядаўнія развядзёнкі, якія кожнага свайго новага знаёмага разглядаюць як патэнцыяльнага наступнага мужа.

Адным словам, мяне не цікавяць тыя, каму ад мяне — у сямейным плане — альбо не трэба нічога, альбо трэба ўсё.

Таму дзверы маёй спальні расчыняліся толькі перад тымі, хто замужам. Ну і, калі вам гэтага мала: сам я не пераступіў парога спальні ніводнай замужняй жанчыны. Пагадзіцеся, жанчына, якая мае мужа, сем разоў падумае, перш чым яму здрадзіць. А значыць, яе ўчынак нельга назваць неабдуманым. З іншага боку, яна сем разоў падумае, перш чым кардынальным чынам памяняць сваё сямейнае жыццё, ці, папросту кажучы, развесціся, і на сёмы раз ёй стане ад гэтых думак так страшна, што калі яе выпадковы раман нарэшце скончыцца, яна адчуе палёгку.

Ну і галоўнае: я перакананы, што ніводная з гэтых жанчын не адчула сябе падманутай, таму што я ніводнай з іх не абяцаў тое, чаго даць не мог.

— Але ў кожнай жанчыне заўтрашняга больш, чым сённяшняга, і, кідаючы яе сёння, вы ўмешваецеся ў яе будучыню.

— Будучыня замужняй жанчыны пачынаецца ў яе ўчарашнім дні. Пераважная большасць жанчын хоць раз у жыцці здраджвала свайму мужу, а значыць, здрада — гэта тое, што закладзена ў ёй прыродай. І сямейная аднастайнасць, крыўды, канфлікты, якія выклікаюць жаданне адпомсціць, — усё тое, што мы называем прычынай здрады — на самай справе толькі нагода для яе.

Прычына ў тым, што каханне — гэта не тое, што мы маем, а тое, да чаго імкнёмся, паколькі ўвесь час чакаем ад яго нечага новага. Той, хто ўпершыню ўбачыў, як узыходзіць сонца, і заплакаў ад такой прыгажосці, можа стаць вялікім паэтам, але той, хто кожную раніцу плача, з аднаго і таго ж месца назіраючы сонечны ўсход, можа стаць вар'ятам.

«Я адналюбка, ніколі не здраджу свайму мужу і буду кахаць толькі яго — да самай смерці», — заявіла адна з гераінь маёй аповесці на пачатку нашага знаёмства. Я спытаў у яе: «Ты помніш, як вы пазнаёміліся?» — «Вядома, — адказала яна. — У Купалаўскім парку. Я сядзела на лаўцы і карміла вавёрку арахісам. Яшчэ ў мяне былі міндальныя арэхі, але я недзе прачытала, што для іх гэта атрута». Дарэчы, вы ведаеце, што жанчыны, якія, пачуўшы адно пытанне, адказваюць адразу на дзесяць, больш даступныя для спакушэння, чым тыя, у якіх пачатак адказу трэба шукаць на вуснах, а канец у вачах?

— Вы сур'ёзна?

— Так я даведаўся, што ў дзень іх знаёмства было сонечна, і спытаў: «А што, калі б была навальніца, і вы з ім засталіся кожны ў сваёй кватэры? У Мінску амаль два мільёны жыхароў, тая ваша сустрэча — не больш чым выпадковасць. Праз тыдзень, праз месяц, праз год ты сустрэла б у тым жа парку (а можа, у метро — не важна) іншага свайго адзінага, і падманвала б сябе да пары да часу, што будзеш кахаць аднаго яго, гэтым самым здраджваючы таму несустрэтаму першаму».

Дарэчы, яна ўжо развялася: спачатку ў мужу бачыла толькі тое, што ёй хацелася бачыць, а пасля — тое, што бачыць не хацела.

— Дзякуючы інтэрнэту ўвесь Мінск — гэта вялікая камунальная кватэра, дзе кожны навідавоку, што дае нам большыя магчымасці для выбару, а значыць, змяншаецца працэнт выпадковасці. І перш чым асабіста пазнаёміцца з чалавекам, пра яго папярэдне можна шмат чаго даведацца ў сацыяльных сетках.

— Усю сваю перапіску ў інтэрнэце я капірую ў файлы, якія захоўваюцца ў дзвюх папках, названых «Рабочая» і «Асабістая». Я вельмі рэдка перачытваю файлы з рабочай папкі, а ўсю перапіску з асабістай ведаю амаль на памяць. Вы ніколі не станеце выкладваць у сацыяльныя сеткі сваё фота, якое вам не падабаецца, і ніколі не адправіце па электроннай пошце любоўны ліст, які папярэдне добра не абдумаеце, сто разоў не перачытаеце і не выкрасліце з яго ўсё, што можа характарызаваць вас не з лепшага боку, бо вам хочацца як мага больш спадабацца адрасату. На пэўны час гэта спрацоўвае, але пасля віртуальнага знаёмства давядзецца пераходзіць у рэальнае, а ў рэальнасці нічога перакрэсліць нельга: яно назаўсёды застаецца ў нашым жыцці, як шнар пасля апендыцыту.

«Мне было балюча і крыўдна ад таго, як ты са мной абышоўся ў панядзелак... а назаўтра я прачнулася са страшэнным галаўным болем, таму што праплакала паўночы... а пасля прачытала тваё паведамленне, нешта накшталт: «Спадзяюся, табе спалася добра, чаго не магу сказаць пра сябе», і расцаніла гэта, як чарговы здзек. І ўсе гэтыя дні мне было вельмі дрэнна, калі ўспамінала цябе».

Пераказваючы вам цяпер гэты ліст, я не прыдумаў, не выкрасліў з яго ніводнага слова. У адрозненне ад адной маладой жанчыны, калі яна пісала яго ў маё мінулае — роўна на дваццаць чатыры гады назад, роўна на розніцу ў нашым з ёй узросце. Яна амаль не адчувала гэтай розніцы (для чаго, прызнаюся, мне давялося прыкласці шмат намаганняў), але прымушала адчуваць яе мяне — дзякуючы такім вось сваім наіўным, тэатральна-слёзным лістам.

— Вы не верыце ў каханне паміж людзьмі, розніца ва ўзросце якіх некалькі дзесяцігоддзяў?

— Чаму ж, веру. Пытанне толькі ў тым, што ад гэтага кахання мы зможам узяць і якую цану заплацім яму. Стоячы ў рацэ, нельга спыніць яе. Але можна спыніць маленькую частку ракі, зачарпнуўшы вады прыгаршчай. Праўда, ці надоўга хопіць цярпення ўтрымаць яе? Так і з часам. Нельга спыніць плынь усяго часу, але невялікую частку яго, тую, што цячэ праз нашае сэрца, можна павярнуць назад. Аднак цяжка доўга жыць адразу ў двух часавых вымярэннях.

— Вы кахалі па-сапраўднаму жанчын, з якімі сустракаліся?

— Безумоўна. Разумееце, я не зусім веру ў ідэальнае каханне, з першага позірку — і назаўсёды. Гэта не касцюм, пашыты высакакласным майстрам па індывідуальным заказе. Я купляю гарнітуры ў магазіне, і, здараецца, напачатку адчуваю, як цела неахвотна прывыкае да абноўкі, нават хоча пазбавіцца ад яе, нібы ад высахлай скуры пасля апёку. Але праходзіць час, і яно зліваецца з ёй у адно цэлае, перастае яе адчуваць. Адна з гераінь маёй аповесці, з якой мы прапрацавалі разам амаль год да таго, як у нас пачаліся больш блізкія адносіны, пасля мне прызналася: «Ты кожны дзень прыходзіў на працу ў касцюме і гальштуку. І раптам у нядзелю мы выпадкова сустрэліся ў магазіне. Я ўпершыню за столькі часу ўбачыла цябе ў швэдры, і ты мне ў гэты момант здаўся такім па-сямейнаму родным, што я ледзь стрымалася, каб не павіснуць на тваёй шыі».

— Вы можаце падзяліцца з чытачамі нашага часопіса некаторымі спосабамі спакушэння замужніх жанчын?

— Баюся, тады ім будзе не так цікава чытаць маю аповесць.

— У такім разе, калі яны змогуць яе прачытаць?

— Думаю, што хутка. Хоць, прызнаюся, мяне насцярожвае папярэджанне Вудзі Алена: «Хочаш рассмяшыць Бога — падзяліся з ім сваімі планамі».

* * *

Гэтае інтэрв'ю, дасланае мне на вычытку, я атрымаў па электроннай пошце і, не выправіўшы ў ім ніводнага слова, на наступны дзень адправіў назад разам з падзякай. Мінуў тыдзень, пасля другі, але ад Марыны не было ніякіх паведамленняў. Большасць журналістаў гатовы перапісвацца з вамі цэлымі днямі, пакуль інтэрв'ю ў працы, але тут жа забываюць пра вас, калі ўзгоднена ўсё да апошняй кропкі. Зрэшты, я ведаў, што Марыны гэта наўрад ці датычыць, і вырашыў, што ўзніклі сур'ёзныя праблемы з выданнем часопіса і ёй няёмка мне пра гэта гаварыць.

Аднак я памыліўся. Прыкладна праз месяц яна даслала мне на электронную скрынку ліст наступнага зместу: «Прашу прабачэння, што столькі часу не адказвала. У мяне цяпер не лепшы душэўны стан, таму ўсё здаецца гідкім, у тым ліку і ваша інтэрв'ю. Калі я брала яго ў вас і рыхтавала да друку — радавалася, паколькі ацэньвала нашу размову як журналістка, а не замужняя жанчына.

Але... Вы калі-небудзь ставілі сябе на месца вашых ахвяр... прабачце, жанчын? Вядома, ставілі, вы ж пісьменнік. І, напэўна, лічыце, што яны павінны быць удзячныя вам. Як жа, вы нязмушана паказвалі ім: яны лепшыя, чым думаюць пра сябе, і заслугоўваюць большага, чым маюць. Вы стваралі для іх маленькія святы і пераконвалі, што свята ў іх жыцці павінна быць штодня. Вось галоўны пункт вашай інструкцыі па спакушэнні, хіба не так?

Але сумняваюся, што вы хоць раз паставілі сябе на месца жанчыны, у якой гэтае свята закончылася. І вы нават не ўяўляеце, што такое быць кінутай: гэта калі адчуваеш перад сабой прорву і не маеш сіл ад яе адступіцца. Ну і...»

На гэтым ліст абрываўся. Ён мяне так ашаламіў, што я доўга не мог спарадкаваць свае думкі, пакуль нарэшце не пачаў пісаць адказ. Я хацеў паведаміць ёй нешта вельмі важнае, але словы не слухаліся, і калі я перачытваў гатовае, атрымлівалася зусім іншае, ідыёцкае, не тое, што хвіліну таму было ў маёй галаве...

Два тыдні я дарэмна чакаў адказу, пакуль аднойчы не ўспомніў яе словы: «Дзякуючы інтэрнэту ўвесь Мінск — гэта вялікая камунальная кватэра». Я без асаблівых праблем знайшоў на «Фэйсбуку» яе старонку. Апошняя інфармацыя, змешчаная ў раздзеле «Хроніка», належала невядомай мне жанчыне, якая з сумам і без лішніх падрабязнасцяў паведамляла, што... Марыны не стала. У той жа дзень мы з гэтай жанчынай спісаліся, і я даведаўся, што Марына пасля сваркі з мужам выкінулася з дзявятага паверха.

...Я не ведаю, ці прачытала яна мой апошні ліст, у якім я каяўся за сваё бязглуздае інтэрв'ю, за гэтую гульню, разлічаную на тое, каб прыцягнуць чытацкую ўвагу да яшчэ не напісанай аповесці. Божа мой, я — разведзены халасцяк, у жыцці якога была толькі адна жанчына — уласная жонка! Я збіраў гісторыі пра сямейныя здрады ў газетах і часопісах, выразаючы і складаючы іх у верхнюю шуфляду пісьмовага стала, каб пасля самыя цікавыя выкарыстаць у сваёй аповесці. Я збіраў гісторыі, канспектуючы на мелаваных паперках прызнанні эстрадных і кіназорак на ўсіх даступных мне 49 каналах кабельнага тэлебачання. Чым больш я збіраў іх, тым цяжэй было спыніцца. І калі аб'ёмная шуфляда запоўнілася імі цалкам, калі аднойчы я адчыніў яе і верхнія выразкі і квадратныя лісткі матылькамі зляцелі на падлогу, я ахнуў: свет патануў у сямейных здрадах! І самае страшнае, што пра гэта стала не сорамна гаварыць на публіку, што гэта перастала асуджацца іншымі! Паэты выдаюць паэтычныя зборнікі з фотаздымкамі сваіх былых жонак і каханак побач з вершамі, ім прысвечанымі. Акцёры на прэм'ерах фільмаў прызнаюцца, што любоўныя раманы, якія прывялі іх да сямейнага разводу, пачаліся менавіта на здымках гэтых фільмаў, падчас інтымных сцэн. Я не гаварыў у тэлеперадачы, што мая аповесць будзе аўтабіяграфічнай! Я сказаў, што яна амаль дакументальная. Але сёння пад другім разумеецца першае, і ніяк інакш. Мне хацелася напоўніць аповесць рэальнымі героямі, рэальнымі гісторыямі так шчыльна, як шчыльна пекла напоўнена грэшнікамі. Гэта і была б аповесць-пекла — да таго, нябеснага прысуду.

Але яна, хутчэй за ўсё, ужо ніколі не будзе напісана.

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Зміцер Жылуновіч. Таварыш пясняр

Зміцер Жылуновіч. Таварыш пясняр

Ён быў аўтарам Маніфеста аб абвяшчэнні Савецкай Беларусі, першым прэм'ер-міністрам рэспублікі, яго двойчы выключалі з партыі, ён мог стаць першым народным паэтам...

Грамадства

Трансфармацыя адукацыі: поўнае паглыбленне... у лічбу

Трансфармацыя адукацыі: поўнае паглыбленне... у лічбу

Ці спросціць «Электронная школа» жыццё педагогам і як гэта адаб'ецца на якасці ведаў?

Грамадства

Прэзідэнт зрабіў кадравыя прызначэнні

Прэзідэнт зрабіў кадравыя прызначэнні

Аляксандр Лукашэнка даў згоду на прызначэнне рэктараў і кіраўнікоў раёнаў і прадпрыемстваў.

Калейдаскоп

Чым здзівіў Беларускі тыдзень моды

Чым здзівіў Беларускі тыдзень моды

Пазнаёміцца з навінкамі ад беларускіх дызайнераў можна было на тыдні моды, які праходзіў у Мінску з 7 да 11 лістапада.