Вы тут

Радаслоўную для вяскоўцаў піша стараста з Касцюковіцкага раёна


Ад вёскі Смолькі да мяжы з Расіяй усяго 2 кіламетры. Мясцовым жыхарам нават прасцей на кірмаш у Сураж з'ездзіць, чым у родныя Касцюковічы. Хлопцы імкнуцца «за мяжу» падацца, каб знайсці там працу. І ў тым, што яны яшчэ не ўсе з'ехалі, ёсць і заслуга мясцовага старасты Аляксандра Абраменкі, у якога сэрца баліць за сваю малую радзіму.

Калі б такіх было ў кожнай вёсцы хаця б па адным, жыццё там і не думала б прыпыняцца. Уявіце сабе чалавека, які выхоўвае траіх дзяцей ды яшчэ трымае на сваім падворку дзве сотні авечак і некалькі дзясяткаў свойскіх птушак. Пры гэтым паспявае ладзіць разам з жонкай культурныя мерапрыемствы для вёскі, пісаць радавод для кожнай тутэйшай сям'і і збіраць экспанаты для будучага музея.


У му­зеі бу­дзе на­ват шах­цёр­скі ліх­тар.

Мы не горш за гарадскіх

— Я тут нарадзіўся і лепшага месца на зямлі сабе не ўяўляю, — прызнаецца ён. — Некалі, яшчэ ў мінулым стагоддзі, вёска была вялікая — у 67 дамах жылі 760 жыхароў — па 11 чалавек у сям'і! Нас так і называлі — «кітайскае насельніцтва». Трэба ж было камусьці працаваць на зямлі.

Больш за ўсё яму не падабаецца, калі іх вёску называюць неперспектыўнай. Патрабуе: пакажыце, дзе гэта напісана. «Калі б не казалі, што вёска неперспектыўная, яна б і не падумала знікаць, — заклапочаны ён лёсам малой радзімы. — Правільна Прэзідэнт сказаў: загубім вёску — страцім краіну. А мы губім. Аграгарадкі ўсё не выцягнуць».

Сам Аляксандр Абраменка калі і пакідаў вёску, то толькі на перыяд вучобы. Пасля інстытута мэтанакіравана ішоў у Смолькаўскую школу, дзе 21 год адпрацаваў фізруком. «Гарадскія часам лічаць, што вясковец — гэта чалавек другога гатунку, — дзеліцца ён. — І я рабіў усё, каб дзеці, якія тут растуць, не адчувалі гэтага. Мы ездзілі на спаборніцтвы, былі найлепшымі і па валейболе, і па баскетболе, 12 гадоў займаліся велатурызмам — абышлі ўсю Беларусь і нават суседнюю Бранскую вобласць. Дзякуй старшыні сельскага Савета Сяргею Прахарэнку — ён заўсёды падтрымліваў і маральна, і матэрыяльна. Я тлумачыў дзецям, што яны нічым не горшыя за гарадскіх. Яны ж на зубок ведалі геаграфію раёна і ўсёй Беларусі.

Быў усё ж такі момант, калі Абраменка хацеў з'ехаць. У 2012 годзе школу ў Смольках закрылі, і ён гэта ўспрыняў вельмі балюча. Дагэтуль сэрца шчыміць. «У мяне дзеці ў спартзале днявалі і начавалі, — кажа ён. — Трызнілі спортам. Я за школу як мог змагаўся».

Але ён усё ж застаўся і не шкадуе. Цяпер яшчэ і сваім былым вучням дапамагае знайсці працу на вёсцы. Клапоціцца, каб і народныя рамёствы не забывалі. Ёсць тут адзін стары майстар, які здаўна валёнкі валіць. Абраменка збіраецца да яго аднаго са сваіх выхаванцаў завесці, каб майстэрства пераняў. У хлопца здольнасці ёсць.

Ра­зам з гім­нас­цёр­кай пе­рад­алі і ўзна­га­ро­ды.

Аптымізацыя з розумам

Аляксандр не любіць крывіць душой і не баіцца адстойваць сваю пазіцыю перад уладамі. Калі даведаўся, што аптымізацыя дайшла да іх — чакаць не стаў. Патэлефанаваў на суботнюю «прамую лінію» ў аблвыканкам з патрабаваннем захаваць ФАП. Казаў, што насельніцтва ў асноўным складаецца з пенсіянераў, для іх ездзіць кудысьці да ўрача — цяжкае выпрабаванне. Пытанне, дарэчы, вырашылі на карысць заяўніка. У вёсцы пабывалі мясцовыя ўлады і запэўнілі, што ФАП ніхто закрываць не збіраецца.

— Я ўдзячны за гэта раённым уладам, — кажа суразмоўца. — Магчыма, яны і так пакінулі б гэты ФАП. Але штуршок, я думаю, даў наш тэлефонны званок. І тое, што подпісы сабралі, таксама спрацавала. Калі б мы маўчалі, ФАП маглі б і закрыць.

Пенсіянеры звяртаюцца да Абраменкі з рознымі просьбамі. То комін трэба пачысціць, то нешта адрамантаваць. І ён не забываецца лішні раз нагадаць пра гэта сацыяльным службам, а потым пракантраляваць.

— А самі дапамагаеце?

— А як жа! Бяру касу ў рукі і хлопцаў за сабой вяду. Вясна прыйшла, у іх ужо бензапілы напагатове. Едзе, напрыклад, сельвыканкам нашы могілкі добраўпарадкаваць, я таксама з мужчынамі далучаюся. Большасць з разуменнем да гэтага ставіцца, хаця, чаго душой крывіць, ёсць і абыякавыя. Маўляў, а мне гэта трэба? Або вось пастаяў са старшынёй, пагутарыў — адразу пачынаюць наракаць: у любімчыкі запісаўся? Ёсць і такія, што абураюцца: а чаго Абраменка камандуе намі? Колькі людзей, столькі і поглядаў. Але нельга апускаць рукі. Адзін раз нагадаеш: прыбярыце каля свайго дома, другі, трэці... І — прыбіраюць. Вясной дзяцей збіраю, ідзем з мяшкамі ўздоўж вуліцы, смецце збіраем. Яны з маленства павінны разумець, што смеціць дрэнна. І ў нас чыста, прыгожа.

Тэ­ма вай­ны для Аляк­санд­ра Аб­ра­мен­кі ба­лю­чая.

Без працы сумна

Тое, што ён сам працаваць любіць і ўмее, відаць няўзброеным вокам. Авечкагадоўляй заняўся яшчэ да таго, як з'явілася дзяржпраграма. Але прэферэнцыямі скарыстацца не атрымалася, бо ўпарта не жадае быць фермерам. «Што ад гэтага зменіцца? Вось калі б мне тэхнікай дапамаглі, у мяне было б не 200 галоў, а 1200. І тыя, хто сёння матаецца на заробкі ў Расію, прыйшлі б да мяне працаваць. А так уся мая падтрымка — гэта жонка. І тое маральная, бо ўсю цяжкую працу мужчына павінен браць на сябе».

Старшыня Сялецкага сельскага Савета Сяргей Прахарэнка:

— Такіх людзей, як Аляксандр Абраменка, не шмат, не кожнага яшчэ ўгаворыш на грамадскія справы. А Абраменка — малайчына. Дапамагае наводзіць парадак у вёсцы, працуе старанна.

Пад чараду гаспадар купіў старыя дамы і зрабіў з іх хлявы. Кармы нарыхтоўвае сваімі сіламі. На плошчы 1,5 га летам спее ячмень, пшаніца і трэцікале. Вырошчвае бульбу, садавіну, гародніну... Некаторыя лічаць: буржуй. Гэта ўспрымае вельмі балюча. «Была аднойчы тут дэлегацыя з вобласці, — з крыўдай у голасе ўзгадвае гаспадар. — Нехта папракнуў: і пасля гэтага людзі яшчэ скардзяцца, што дрэнна жыць у вёсцы. Я ўскіпеў. Лёгка казаць, а паспрабуй у 5 гадзін раніцы ўстаць і круціцца да ночы. Каб толькі накарміць гаспадарку, трэба як мінімум 2 гадзіны. А яшчэ з балота вядзёр 30-40 вады нацягаць. Але мне цікава тое, чым я займаюся, таму і аддача ёсць».

Старшыня сельскага Савета Сяр­гей Пра­ха­рэн­ка, Але­на і Аляк­сандр Аб­ра­мен­кі.

Покліч продкаў

Абраменка перажывае, што аптымізацыя ўсё ж такі не пашкадавала іх вясковы клуб. «Чаму закрылі, не ведаю, — уздыхае суразмоўца. — Вунь у іншых вёсках і насельніцтва менш, а клуб працуе. Дзе ж нам цяпер святы адзначаць?»

Каб не страціць будынак зусім, Аляксандр прыстасаваў яго пад будучы музей. Мясцовыя жыхары яму ў гэтым ахвотна дапамагаюць.

Кожны нясе, што можа: гарлачы, калаўроты, ручнікі, сцягі, савецкія падручнікі, ёсць нават металічная калыска... Частку гэтых рарытэтаў можна ўбачыць сёння ў былым будынку клуба. Але самае каштоўнае захоўваецца ў «запасніках». У вёскі гісторыя багатая, таму Аляксандр збіраецца зрабіць музей з некалькіх блокаў: даўніна, вайна, савецкі час, савецкая школа. Асобна прадставіць сялянскі побыт.

Ганаровая месца будзе адведзена аднавяскоўцам, якія прайшлі праз пекла вайны. Аляксандр прыклаў усе намаганні, каб вярнуць з небыцця імёны палеглых суайчыннікаў. З пошукавікамі працуе ўжо не першы год і ганарыцца, што адноўлена 8 імёнаў. А яшчэ знаходзіць франтавікоў, якіх несправядліва забылі: у кнізе «Памяць» пазначана ўсяго 6 чалавек, якія вярнуліся дадому жывымі, ён знайшоў яшчэ 25.

— Вось медалі Міхала Маркавіча Вараб'ёва, — паказвае Аляксандр. — Родныя перадалі іх разам з кашуляй. З вёскі Разрытае прывезлі ўзнагароды Аляксандра Мацвеевіча Хомчанкі... Сёння шмат чаго з гэтага ідзе на продаж. Прапаноўваю: хлопцы, я дам болей, пакіньце гэта тут. Каб рэчы, якія належалі мясцовым жыхарам, не пакідалі вёску.

Вёска Смолькі — паселішча, дзе прозвішчы жыхароў амаль спрэс «рускія» — Казловы, Смаляковы, Земляковы, Праявіны, Вараб'евы. І па назве Смолькі сугучны са Смаленскам. Цяпер стараста імкнецца ўсе гэтыя таямніцы раскрыць. Нешта знаходзіцца ў інтэрнэце, але болей расказваюць старыя людзі. Яны, наогул, скарбніца мудрасці. Старажылка Еўдакія Землякова, напрыклад, можа радавод кожнага жыхара расказаць. Аляксандр гэта ўсё падрабязна запісвае: будзе чым на свята вёскі землякоў здзівіць.

zigulya@zviazda.by

Фота аўтара

Загаловак у газеце: Радаслоўная для вяскоўцаў

Выбар рэдакцыі

Культура

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

У нядзелю яўрэі святкуюць Новы год дрэў

На гэта свята асаблівым чынам спажываюць розную садавіну, запіваючы келіхамі добра разбаўленага віна.

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».