Вы тут

Бабка спіць, а гусей пасе...


У вёскі маёй прыгожая, звонкая назва — Падбарочча.

Бор там і праўда ёсць. А ў ім грыбоў — хоць касою касі! Нарэжаш ладны кош, прычым баравікоў, назбіраеш ягад — вось табе і мачанка з грыбочкамі, а на закуску — бруснічнае варэнне з грушамі.

А яшчэ з вясковых прысмакаў ёсць паляндвічка, вяндліна...

Раней нячаста людзі іх елі, — хіба ў найвялікшыя святы: на Каляды, Новы год, на Вялікдзень. Абавязкова пакідалі да сямейных святаў, для нечаканых гасцей. А такія, ну вядома ж, здараліся...

У гады майго дзяцінства і юнацтва вёска гула, як той казаў: у адной хаце спраўлялі хрэсьбіны, у другой — вяселле. Вечарамі моладзь спяшалася ў клуб... Як жа хораша тады спявалі песні, колькі гучала вершаў!..

І бібліятэка запатрабаванай была, хоць працавалі ў ёй не прафесіяналы, а звычайныя мясцовыя дзяўчаты, жанкі, якія не заўсёды маглі зарыентавацца ў кніжным моры. Што ўжо казаць пра чытачоў?! Дарэчы, сярод моладзі тады анекдот хадзіў. Дзяцюк адзін глядзіць у кнігу. Другі пытаецца: «Пра што чытаеш, Міхась?» — «Пра лётчыка, — адказвае той. — АС Пушкін» называецца». — «А хто напісаў?» — «Нейкі нярускі, мусіць: прозвішча — Учпедзіз» (Было выдавецтва такое — Аўт.).

Пра падобны анекдатычны выпадак расказалі мне і знаёмыя бібліятэкаркі.

Аднойчы, разам з загадчыкам аддзела культуры, яны паехалі па вёсках — сталі правяраць работу сельскіх бібліятэк. І, што называецца, захапіліся: пераязджаючы з адной у другую, неяк не заўважылі, што прапусцілі абедзенны перапынак. А сонца між тым ужо да зямелькі хіліцца, кішкі марш пачынаюць іграць.

І вось пад яго «акампанемент» пакідаюць «рэвізоры» апошнюю вёску, і раптам ля крайняй хаты бачаць сваю знаёмую — Соф'ю Сяргееўну, бібліятэкарку...

Нельга ж праехаць, не павітаўшыся, не распытаўшы чалавека пра жыццё-быццё.

Прыпыніліся. Соф'я Сяргееўна, згледзеўшы такую прадстаўнічую брыгаду, праўда, не на жарт спужалася: узялася казаць, што не чакала праверкі, ды і дзень у яе не працоўны...

— Пачакай, Сяргееўна, — перапыніў яе начальнік з раёна, — ты лепш скажы, у цябе вяндліна ёсць?

Жанчына і зусім разгубілася, кажа:

— Далібог, не помню! Ведаю, што гэта польскі пісьменнік, але ці ёсць?.. Трэба ў бібліятэку пад'ехаць, глянуць у каталог...

Што там Соф'я Сяргееўна ўбачыла, гісторыя замоўчвае. Факт, што вяндлінай сваіх нечаканых гасцей яна не пакарміла — сэканоміла.

Мікалай Юруць, г. Ляхавічы


Слухай вухам, а не брухам

...Як і многія іншыя гараджане, я карыстаюся рознымі відамі грамадскага транспарту. У апошнія гады аўтобусы ды тралейбусы ходзяць, як правіла, чысценькія, спраўныя, а вось так званыя маршруткі бываюць розныя. Здараецца, глянеш на якую — дабітую, з прагарэлым глушыцелем — і дзякуеш Богу, што нумар маршруту на ёй не твой.

А нехта ж едзе!..

Самым слабым месцам у большасці маршрутак, на мой погляд, з'яўляюцца дзверы. Яны то адчыняюцца там, дзе не трэба, то не зачыняюцца, хоць ты плач!.. Адзіны спосаб тады — грукнуць імі з усіх сваіх сіл. А то і не раз.

...Гэта прыгода адбылася з сынам маёй знаёмай. Аднойчы прыцемкам ён вяртаўся з заняткаў дахаты. Каб хутчэй было, вырашыў дабрацца маршруткай. І нядоўга ж чакаў яе — пад'ехала (прычым досыць прывабная звонку), хлопец тут жа зайшоў у салон. І — як зрабіў бы кожны — зачыніў за сабою дзверы, добра пры гэтым грукнуўшы... На што кіроўца, не павярнуўшы галавы, роўным і спакойным голасам (так, прынамсі, здалося пасажыру) сказаў:

— Мацней...

Добра выхаваны падлетак хуценька, каб не затрымліваць іншых пасажыраў, «усё» паўтарыў: гэта значыць, грукнуў дзвярыма яшчэ раз — ужо з большым імпэтам.

— А яшчэ мацней нельга? — спытаў у яго кіроўца.

Калі б у маладога пасажыра было больш жыццёвага досведу ён, магчыма, адчуў бы, што пытанне прагучала неяк не так. Але ж молада-зелена: папрасілі яго бразнуць мацней, ён — адпаведна — і бразнуў, сілы былі: у маршрутцы аж шыбы зазвінелі!

— Ты што — здекуешся з мяне?! — ва ўсё горла закрычаў кіроўца, скінуўшы маску ветлівасці.

Ад ягонага воклічу задрыжэлі ўжо не толькі шыбы, але і пасажыры. Вінаваты, вядома ж, і пагатоў!

...Факт, што вечарам, дабраўшыся дамоў, ён расказаў матулі пра свае транспартныя прыгоды. Тая слухала яго з усмешкай.

— А мне дык, ведаеш, неяк не да смеху было, — прызнаўся падлетак. — Ехаў жа я да канцавога прыпынку, позна... Шчасце, што не адзін — разам з нейкай жанчынай, а то...

Добра ўсё, што добра канчаецца. А каб так яно і было — па сабе гэта ведаю — слухаць трэба не толькі словы, але і голас, якім яны прамаўляюцца.

Генадзь Рыняк, г. Мінск


А не трэба крыўдзіць дзеда!

Не ведаю, як у вас, а вось у нашай вёсцы шмат дзядоў кшталту славутага Шчукара. Ну ўзяць хоць бы дзеда Барыса. Акуратны быў, вельмі ашчадны ці нават скупаваты?

Праз гэтыя якасці і памяць пра сябе пакінуў. Раней жа шмат што талакою рабілася. І той, хто збіраў яе, так бы мовіць, потым «прастаўляўся» — карміў грамаду...

У выніку вёска заўважыла: калі частаваў дзед, дык заўсёды першым выпіваў сваю чарыцу. І адразу ж моршчыўся, кашляў, пляваўся, казаў: «І хто гэтую гадасць п'е? Каб яе век не было!». А вось калі частавалі дзеда, тады ўсё наадварот: перакуліць ён чарку, крэкне і скажа: «Э-э-э, на душу пайшла!»...

Быў яшчэ дзед Сяргейка — вялікі хітраван. Быў дзед Апанас — «сачыніцель». Ён, помню, расказваў, як на лузе зайца злавіў — велічынёй з цяля: паваліў яго, накінуў кухвайку, а той шмыг у рукаво — і ўцёк.

А яшчэ быў дзед Аўсей — таксама «казачнік», ён перабольшваць дужа любіў. Неяк, напрыклад, адзін мужык стаў хваліцца яму, што пчол трымае. Дзед тут жа пытаецца: «А якія яны па памеры? Той плячыма паціснуў ды кажа: «Ну пчолы як пчолы». — «А вось у мяне, — хваліцца дзед, — пчолы дык пчолы! Кожная — з добрую гусь: з аднаго лёту кілю мёду прыносіць... Проста не ведаю, куды і дзяваць».

Мужык «уразіўся», пытаецца: «А як яны ў вуллі трапляюць?» — «Дык гэта ж дадому, — адказвае дзед, — пішчаць, бедныя, а лезуць».

Старэнькі ён быў, гэты дзед Аўсей. А ў такіх якая забава, — сядзі сабе на лаўцы ды пазірай... Было б на што. Дзеду ў гэтым сэнсе пашчасціла — жыў ён у бойкім месцы: праз дарогу ад крамы, на Шляху, гэта значыць на самай галоўнай, самай шырокай вуліцы. (Можа, варта сказаць, што ўсе яны ў нас нявузкія: я сваю спецыяльна памерала — ад майго плота да суседскага дваццаць чатыры метры, значыць на Шляху — усе сорак будзе — Аўт.)

Дык вось. Сядзіць стары, пазірае.

Машын, вядома ж, тады столькі не было, аднак яны гойсалі.

А на вуліцы — куры, дурныя істоты! Як аўто якое наблізіцца, дык яны — пад колы: ім, ці бачыце, на другі бок перабегчы трэба. І тады — толькі пер'е ўбакі ды «курыца табака» на асфальце.

Дзед Аўсей, сваіх не раз «адскрабаў», бо яны ж не дохлыя... Хоць суп нейкі зварыш...

Адно заўважыў стары — куры пад адзін і той жа легкавік часцяком трапляюць. Ён па вуліцы куляй ляціць, на «першай касмічнай» хуткасці.

Дзед гэту машыну добранька запомніў, разоў колькі ўслед ёй кулакамі патрос... Ды кіроўцу што — яму на тыя эмоцыі напляваць...

Але ж да пары.

То сядзіць неяк дзед на сваёй лавачцы, а тут — трах-бах, кіно і немцы: дзве машыны сутыкнуліся! ДТЗ, у чыстым выглядзе! Кіроўцы адзін на аднаго крычаць, рукамі размахваюць, людзі падыходзяць і адыходзяць, міліцыя пад'язджае...

Дзед нібыта дэтэктыў глядзіць. Да таго ж «акцёр» ёсць знаёмы — той самы «лётчык», забойца курэй.

— Я зусім ціха ехаў, — даводзіць ён даішнікам, — збіраўся спыніцца, вось у гэтую краму зайсці.

І тут жа да старога:

— Дзед, ну скажыце ім, як было?! Вы ж бачылі...

— Бачыў, — адгукаецца стары.

— ...І вы ж мяне ведаеце?

Вось пра гэта яму б лепей не пытаць...

Дзед устаў, задаволена разгладзіў вусы і засведчыў:

— А як жа — ведаю, бачыў, як ён «ціха ехаў»...

— Ну я ж вам казаў! — радуецца хлопец.

А дзед тым часам працягвае:

— ...Так ціха, што як пранясецца, дык курыцу конча саб'е! Ці не палову перадушыў ужо! Дзівам дзіўлюся, як яшчэ сам дагэтуль жывы! Каб не паспяваў за лаўку схапіцца, мяне б ветрам садзьмула! (Паўтаруся — дзедава лаўка за 15 метраў ад краю праезнай часткі. — Аўт.).

Хлопец проста «абалдзеў» ад такой несправядлівасці! Сказаў: — Дзеду, ну цяпер жа я ціха ехаў?!

Той яму:

— А не трэба было курэць душыць!

І дадаў у сваім ужо стылі:

— Мае ж куры па два яйкі неслі.. за дзень!

...Чым там завяршыўся разбор ДТЗ, дзед Аўсей не ўнікаў: ён сваё слова сказаў, міліцыянеры, мяркуючы па ўсім, пачулі. Бо з таго самага дня гэты «лётчык» не тое што паўз дзедаву хату — па ўсім Шляху (паўтара кіламетра!) праязджаў на легкавіку нібы на валах. Нават куры кінулі займацца самагубствам: іх чамусьці не «заводзяць» малыя хуткасці.

Соф'я Кусянкова, в. Лучын, Рагачоўскі раён


dounar@zviazda.by

P.S. Мяркуючы па нашай рэдакцыйнай пошце, чытачам спадабалася ідэя конкурсу на самую лепшую «вясёлую і праўдзівую гісторыю». Ва ўсякім разе, прыходзяць яны ледзь не штодня! Гэта, вядома ж, радуе... Адзіная просьба: калі ласка, пакідайце зваротныя адрасы і нумары тэлефонаў, бо здараецца, хочацца падзякаваць ці нешта ўдакладніць...

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як сучасныя палешукі рыхтуюцца да свята Уваскрэсення Хрыстовага

Як сучасныя палешукі рыхтуюцца да свята Уваскрэсення Хрыстовага

Аўтар «Звязды» расказвае на прыкладзе сваёй сям'і.

Культура

ЗЕНА: Ад сцэны не стамляюся!

ЗЕНА: Ад сцэны не стамляюся!

Графік у артысткі вельмі насычаны.

Грамадства

Звыклыя выключнасці. Ці можна зразумець «лічбавае племя»?

Звыклыя выключнасці. Ці можна зразумець «лічбавае племя»?

Даследаванне «Пакаленне «Z» у пытаннях і адказах» было прадстаўлена падчас навуковага стэндапа, арганізаванага для навучэнцаў профільных педагагічных класаў у БДПУ.

Грамадства

Ежа ці сімвал? Самы час зацікавіцца роспісам яек

Ежа ці сімвал? Самы час зацікавіцца роспісам яек

Карэспандэнт «Звязды» схадзіла на майстар-клас па стварэнні «пісанак».