Вы тут

Эксперты пра тое, што ўплывае на індэкс чалавечага развіцця


Адной з мэт у рэзалюцыі ІV Усебеларускага народнага сходу стала ўваходжанне нашай краіны ў лік 50 краін свету з найвышэйшым індэксам развіцця чалавечага патэнцыялу. Па выніках мінулага года мы падняліся да гэтай пазіцыі і, такім чынам, апынуліся ўперадзе спіса краін з высокім індэксам чалавечага развіцця (ІЧР). Наперадзе — толькі дзяржавы з вельмі высокім ІЧР.


Індэкс чалавечага развіцця распрацавалі ў 1990 годзе эканамісты з Пакістана і Індыі Махбуб уль-Хак і Амарця Сен. Гэты індэкс уяўляе сабой параўнальны паказчык чаканай працягласці жыцця, пісьменнасці, адукацыі і ўзроўню жыцця для краін усяго свету. Сістэма выкарыстоўваецца для выяўлення адрозненняў паміж развітымі краінамі, краінамі, якія развіваюцца і недастаткова развітымі краінамі.

Спіс краін па ІЧР уключаны ў Справаздачу аб развіцці чалавецтва, якую штогод рыхтуе Праграма развіцця Арганізацыі Аб'яднаных Нацый (ААН). У спіс, абнародаваны 14 снежня 2015 года, уваходзіць 185 дзяржаў — членаў ААН.

На думку экспертаў — як дзяржаўных, так і міжнародных, няма нічога дзіўнага ў паступовым росце ІЧР у нашай краіне. Гэта вынік намаганняў і ўладаў, і грамадства.

Зінаіда МАНДРОЎСКАЯ, намеснік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу па працы і сацыяльных пытаннях:

— Краіна адназначна заяўляе пра сябе як пра сацыяльную дзяржаву. Пытанні, звязаныя з аховай здароўя, набываюць першачарговае значэнне. За апошняе дзесяцігоддзе працягласць жыцця нашых людзей павялічылася на 4 гады — істотны адрэзак часу. Усё гэта атрымалася, дзякуючы намаганням, прыкладзеным у галіне аховы здароўя, дзякуючы прапагандзе здаровага ладу жыцця.

Істотным пунктам у індэксе чалавечага развіцця з'яўляецца і адукацыя. Звярну ўвагу, што на ахову здароўя і адукацыю ў нас ні разу не змяншаўся працэнт адлічэнняў з бюджэту, наадварот, ён пастаянна расце. У галіне адукацыі ў нас захаваліся ўсе ўзроўні навучання: пасля заканчэння школы выпускнік можа працягнуць вучыцца ва ўстановах прафесійна-тэхнічнай, сярэдняй спецыяльнай, вышэйшай адукацыі, а таксама — пасля іх заканчэння — павысіць свой прафесійны ўзровень ва ўстановах дадатковай адукацыі. Цікава, што сярод краін Садружнасці Незалежных Дзяржаў у нас самы высокі ўзровень прафесійна-тэхнічных навучальных устаноў. Што да даходаў на душу насельніцтва, то яны паступова растуць, нягледзячы на крызісныя з'явы.

Спадзяюся, што індэкс развіцця чалавечага патэнцыялу ў нашай краіне будзе расці. Прынамсі, ён паказвае ўзровень жыцця нашых людзей, таму і надалей мы будзем прыкладаць максімум намаганняў, каб падымаць яго. Але, натуральна, працаваць над гэтым трэба не толькі ўладам, але і ўсяму грамадству.

Ігар СЕВЯРЫН, каардынатар праектаў па сацыяльна-эканамічным развіцці Праграмы развіцця ААН:

— У рэйтынгу 2015 года Беларусь займае 50-е месца з ІЧР роўным 0,798, знаходзячыся ўсяго на адну пазіцыю ніжэй групы краін з вельмі высокім узроўнем чалавечага развіцця, дзе каэфіцыент складае 0,8 і вышэй. У той жа час Беларусь знаходзіцца ўверсе спіса краін з высокім узроўнем развіцця з паказчыкам ІЧР ад 0,7 да 0,8, падзяліўшы гэтае месца з Расіяй.

У параўнанні з бліжэйшымі канкурэнтамі, якія размяшчаюцца як вышэй, так і ніжэй па спісе, Беларусь мае адносную перавагу па паказчыку працягласці атрымання адукацыі. Па гэтым крытэрыі яна практычна нічым не адрозніваецца ад Канады, Швейцарыі і Сінгапура, якія знаходзяцца ўверсе спіса. У той жа час наша краіна саступае як лідарам рэйтынгу, так і іншым краінам з падобным узроўнем чалавечага развіцця па сярэдняй чаканай працягласці жыцця пры нараджэнні і валавым нацыянальным даходзе на душу насельніцтва.

Важным для Беларусі з'яўляцца кансалідаваць высілкі па паляпшэнні ІЧР па гэтых двух кірунках. Намаганні па павелічэнні сярэдняй чаканай працягласці жыцця ў першую чаргу павінны быць звязаны з распаўсюджваннем і падтрыманнем здаровага ладу жыцця сярод насельніцтва, як у гарадах, так і ў сельскай мясцовасці. У гэтым кірунку трэба скараціць спажыванне алкаголю і тытуню — бо менавіта яны прыводзяць да сардэчна-сасудзістых захворванняў, якія з'яўляюцца ці не галоўнай прычынай смерці ў краіне.

Павышэнне дабрабыту людзей, валавага нацыянальнага даходу на душу насельніцтва дазволіць Беларусі дасягнуць больш высокага паказчыка па ІЧР і трапіць у групу краін з вельмі высокім узроўнем чалавечага развіцця. Безумоўна, пытанне павышэння валавага нацыянальнага даходу не з'яўляецца лёгкім, урад прыкладае максімальныя намаганні ў гэтым кірунку, асабліва ў час эканамічнага крызісу ў рэгіёне і свеце. Для Беларусі існуе шэраг магчымасцяў, у першую чаргу звязаных з павышэннем эфектыўнасці нацыянальнай эканомікі шляхам правядзення структурных рэформ, дыверсіфікацыі экспартных рынкаў. Апошняга можна дасягнуць праз больш актыўны ўдзел у сусветным гандлі і прыцягненне замежных інвестыцый, а таксама праз паляпшэнне ўмоў развіцця малога і сярэдняга бізнесу, што дазволіць стварыць дадатковы эканамічны эфект.

Важна адзначыць, што ўрад Беларусі ўсведамляе прыярытэтнасць гэтых задач і апошнім часам актыўна выкарыстоўвае індэкс чалавечага развіцця ў якасці арыенціра і індыкатара для сацыяльна-эканамічнага развіцця.

Загаловак у газеце: Вышэй, яшчэ вышэй

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па праграме рэалізацыі дагавора аб Саюзнай дзяржаве

Беларусь і Расія зблізілі пазіцыі па праграме рэалізацыі дагавора аб Саюзнай дзяржаве

Аб гэтым заявіў старшыня Савета Рэспублікі Міхаіл Мясніковіч на сустрэчы са старшынёй Савета Федэрацыі Валянцінай Мацвіенка.

Грамадства

Як Брэст рыхтуецца да святкавання свайго 1000-годдзя

Як Брэст рыхтуецца да святкавання свайго 1000-годдзя

Афіцыйныя святкаванні і асноўныя мерапрыемствы гарадскога Міленіума пройдуць 6—8 верасня.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра ляльку з секс-шопа, галубоў на ігрушы і дзяўчынку, якая схавала пашпарты.