Вы тут

Як здзівіць шчырасцю


Дзесяць беларускіх мастакоў спалучаюць розныя меркаванні, пазбаўленыя межаў і штампаў. Самы просты шлях для ўседазволенасці творчасць. Як развіваецца сучасная беларуская арт-прастора, насычаная рознымі плынямі мадэрнізму і авангарду, багаццем формаў, матэрыялаў і тэм?


Мы не засталіся ў баку ад Еўропы, бо нашыя майстры праслаўляюць краіну ва ўсім свеце, прывозяць у Беларусь назапашаны вопыт, адлюстроўваюць філасофію адчуванняў і думак сучаснікаў. Новыя парадыгмы ўступаюць у сімбіёз з традыцыямі. Прычым узаемавыгадны. Вучыцеся трактаваць паўсядзённасць нязвыкла і пашырайце межы фантазіі!

Чаму менавіта дзесяць і хто сярод іх? Мастакі адбіраліся на выстаўку не выпадкова, з падачы найбуйнейшага ў Расіі музея сучаснага мастацтва «Эрарта» ў Санкт-Пецярбургу. Гэта частка маштабнага прыватнага праекта, цэлая сетка галерэй у некалькіх краінах, якая актыўна займаецца продажам твораў мастацтва, падтрымлівае маладых і сталых аўтараў, набліжае сучасныя, вартыя ўвагі арт-працэсы да публікі, тым самым дае смелы выклік маскульту.

Усе мастакі жывуць і паспяхова рэалізоўваюцца ў розных краінах, але кожны з іх адчувае сваё дачыненне да Беларусі, больш за тое – гэта самая важная крыніца натхнення для іх. Сярод прадстаўленых творцаў – Наталля Залозная і Ігар Цішын, Таццяна Радзівілка і Канстанцін Селіханаў, Жанна Капуснікава і Сяргей Грыневіч, Аляксандр Фалей і Уладзімір Канцадайлаў, Уладзімір Кандрусевіч і Іван Сямілетаў. Яны прапануюць нам адчуць, што мастацтва – ідэальнае асяроддзе для свабоды.

У цэнтры ўвагі на большасці работ – чалавек. У Таццяны Радзівілкі гэта маленькая фігурка ў прасторы, амаль лялечная, але моцная духам. Пры ўсёй сваёй мініяцюрнасці людзі вольныя выбіраць шлях, пазбаўляцца навязаных сацыяльных путаў, рухацца наперад, слухаць свае памкненні... А калі што – бегчы. У лепшае асяроддзе. Усе карціны Таццяны Радзівілкі напісаны на мове знакаў, вельмі важных для разумення.

Уладзімір Кандрусевіч – адданы аматар эксперыментаў. Ён нават малюе алеем на... пазалочаным метале. Мастак любіць укараняць людзей у матэрыю — гэта можа быць агонь, вада ці зямля — і глядзець на вобразы зверху, як сапраўдны творца. Адна з самых моцных карцін — «Гравітацыя», дзе людзі, сплеценыя ў клубок, перыядычна... распадаюцца. Хтосьці адбіваецца ад «статка». Куды ён паляціць? Тыя, хто баіцца — вядома ж, уніз, але смелыя – да нябёсаў.

Вяскоўцы ва усёй красе, у амаль фантастычна яркіх уборах – на карцінах Жанны Капуснікавай. Яна прапануе адчуць пах зямлі і сырадою, убачыць узмах крылаў бусла над ранішнім лугам, пачуць храбусценне свежых агурочкаў з градкі... Частка праекта «Дажынкі» экспануецца ў «Доме карцін». Своеасаблівы поп-арт на сельскі манер. Хоць аўтарка ніколі і не жыла ў вёсцы, каларыт перададзены цудоўна.

А вось Наталля Залозная можа расказаць гісторыю жыцця рэчаў (скажам, правага і левага чаравіка) – акрылам, кітайскай тушшу і пяском, яшчэ і ў духу неасімвалізму. Альбо напісаць пра салодкія нябёсы з ваты, праз якія нясмела прабіваецца дырыжабль. Яе работы супакойваюць, дазваляюць памедытаваць, адчуць бязмежнасць прасторы і часу і нават умяшацца ў іх несупынны рух.

Цікава, што гадоў шэсць таму ў сталічным Музеі сучаснага мастацтва праходзіла яе выстаўка «Свабодны палёт». Ад мастачкі сапраўды вее духам новага еўрапейскага жывапісу, зачараваннем Бруселем, дзе яна заўсёды запатрабаваная. Але і ў Мінск часта прыязджае. Акрамя жывапісу, дарэчы, Наталля Залозная займаецца інсталяцыяй, лічыць, што ўзаемапранікненне і разнапланавасць – адны з галоўных рыс мастацтва.

Работ яе мужа, Ігара Цішына, у «Доме карцін» чамусьці няма, але арганізатары паабяцалі, што пазней ён абавязкова далучыцца да калег. Мастак любіць спалучаць розныя прыёмы – напрыклад, сумяшчае фотаздымкі з накладаннем фарбаў. З апошняга – удзел у праекце Нацыянальнага цэнтра сучасных мастацтваў, дзе было паказана, як жывапіс урываецца ў фота, але не псуе, а надае яму другое жыццё. Абстракцыя ўступае ў дыялог з сюррэалізмам і элементамі коміксаў. Віртуоз сумяшчэння розных прыёмаў, кантрастаў (кшталту сумяшчэння на адным палатне жыццялюбства і трагізму), аматар спасылацца на розныя культурныя плыні, іранізіраваць, адчуваць смела і адкрыта...

Але самыя, відаць, манументальныя і моцныя па ўздзеянні карціны –
ад Сергея Грыневіча. Мастак прымушае спыніцца і паглядзець углыб, агаліць думкі і жаданні, зняць мішуру стэрэатыпаў. Ён увесь час даследуе ўплыў масавай культуры на чалавека. Карціны шматмерныя, яны паглынаюць і ціснуць, падпарадкоўваюць, але змяшчаюць адказы на актуальныя праблемы часу, грамадскіх працэсаў, ломкі маральных і духоўных арыенціраў.

Цікава, што адзіны скульптар на выстаўцы – Канстанцін Селіханаў. Ён зацвердзіўся на пляцоўцы даволі ўпэўнена і гарманічна. Майстар адабраў для «Дома карцін» філасофскую серыю пра Давіда і Галіяфа, а таксама неадназначную скульптуру «Хор». Тэма творчых даследаванняў – узаемаадносіны чалавека і натоўпу. Лаканічныя, невялікія фігуркі са сталі і бронзы выглядаюць велічна, бо ўнутрана яны зараджаны воляй. Але з іншага боку – асобы, сабраныя разам, могуць ператварыцца ў масу. Дзе мяжа? А гэта ўжо пытанне да нас.

Гуляючы па «Доме карцін», можна раптам наткнуцца на... каву з малаком, разлітую на палатне ў выглядзе хітра сплеценых ліній і кропляў, што нагадваюць то каліграфію, то графіці. Чысты экспрэсіянізм ад Аляксандра Фалея. Здаецца, яго рука сама рухаецца па паперы пад дыктоўку тэмпераменту.

На кантрасце – Уладзімір Канцадайлаў, які прадставіў серыю мінімалістычных, прыглушаных па колерах выяў ландшафтаў на трохкутніках. Відаць, гэта адно і тое ж месца, але то ўзімку, то летам, на захадзе ці світанку. Розныя станы прыроды і часу надаюць падзеям і прадметам нечаканыя адценні.

Апошні герой экспазіцыі, Іван Сямілетаў, як і ўсе, імкнецца да палётаў – то вандруе ў міжчасавай прасторы, то вывучае пазасвядомасць, захапляецца сюррэалізмам, адлюстроўвае вольныя асацыяцыі, наўмысна створаныя быццам бы дзіцячай рукой... Што галоўнае, акрамя свабоды? Шчырасць.

Загаловак у газеце: Выстаўка «Ты можаш быць вольным...» праходзіць у мастацкай галерэі «Дом карцін»

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

«Звязда» звярнулася па каментарыі аб рэалізацыі Дэкрэта Прэзідэнта № 18 да старшынь профільных камісій абедзвюх палат Нацыянальнага сходу Беларусі.

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».