Вы тут

Ці пераможам злоўжыванне алкаголем?


Новая дзяржаўная праграма «Здароўе народа і дэмаграфічная бяспека» на 20162020 гады прадугледжвае 53 мерапрыемствы, накіраваныя на прафілактыку ўжывання алкаголю. Тут і заканадаўчыя ініцыятывы, і асветніцкі падыход, і абмежаванне даступнасці алкагольных напояў. Плануецца, у прыватнасці, абмежаваць рэалізацыю алкаголю і тытуню ў парках, падалей перанесці такі продаж ад устаноў аховы здароўя, адукацыі, спорту і культуры. Іншыя падрабязнасці тлумачыць галоўны нарколаг Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Іван КАНАРАЗАЎ.


Сіндром залежнасці

— У апошнія пяць гадоў колькасць людзей, якія пакутуюць ад хранічнага алкагалізму, пакрысе зніжаецца. Сёння на дыспансерным уліку ўжо не 190 тысяч, а 160 тысяч хранічна хворых, або з сіндромам залежнасці ад алкаголю. Яны атрымліваюць спецыялізаваную меддапамогу як у стацыянарах, так і амбулаторна. Фактычна не мяняецца колькасць тых, хто назіраецца ў псіхіятра-нарколага па прычыне знаходжання на прафілактычным уліку — 85 тысяч. Гэта тыя, у каго сіндром яшчэ не сфарміраваўся, але рызыка вялікая. Трэба заўважыць, што крытэрыі пастаноўкі дыягназу «сіндром залежнасці ад алкаголю» прапісаны ў міжнароднай класіфікацыі захворванняў, якой мы і кіруемся.

Зняць з уліку

— Навуковыя назіранні за хворымі з сіндромам залежнасці ад алкаголю дазваляюць выявіць асаблівасці біяхімічных рэакцый абмену нейрамедыятараў у галаўным мозгу. Пры адсутнасці ўжывання псіхаактыўных рэчываў або алкаголю нейрамедыятары могуць аднаўляцца. А таму, калі чалавек на дыспансерным назіранні вытрымлівае ўсе тэрміны яўкі, калі псіхіятр-нарколаг можа сказаць, што пацыент устрымліваецца ад ужывання, праходзіць прызначаны курс лячэння, пагаджаецца на лячэнне ў аддзяленні дзённага знаходжання, прайшоў 28-дзённы курс медыцынскай рэабілітацыі, то праз тры гады ўрачэбная камісія можа прааналізаваць сітуацыю і вызначыцца з тым, ці можна гаварыць пра наступленне рэмісіі. Без практыкі зняцця з уліку цяжка ўявіць, як бы мы ахапілі ўсіх пацыентаў якаснай меддапамогай.

Група рызыкі

— Хворыя, як правіла, цалкам адмаўляюць наяўнасць захворвання. Аднак выявіць хранічна хворых не так і цяжка, дакладней, ім цяжка хавацца бясконца — выдаюць парушэнні працоўнай дысцыпліны, дарожна-транспартныя здарэнні, асацыяльныя паводзіны, бытавыя канфлікты, іншыя хранічныя захворванні. А таму лічба тых, хто стаіць на дыспансерным уліку, у большай ступені адпавядае рэальнай сітуацыі.

Ціхіх бытавых п'яніц, якія спяць дома і не выклікаюць ніякіх праблем, вельмі мала. А вось групу прафілактычнага назірання за шкодным ужываннем можна смела памнажаць на 2-3. У нашым грамадстве ўсё яшчэ не ўсведамляецца, што ўжыванне вялікіх доз алкаголю 3-4 разы на месяц — гэта вялікая праблема і група рызыкі!

Меры для работнікаў

— Траўматызм на вытворчасці ў стане алкагольнага ап'янення знізіўся за апошнія гады. Гэта стала магчымым дзякуючы прыняццю ў 2013 годзе пастановы Міністэрства працы і сацыяльнай абароны і Міністэрства аховы здароўя. Паводле дакумента, перад працоўнай зменай, а таксама перыядычна падчас работы на прадпрыемствах могуць праводзіцца як медагляды, так і прыборны нагляд даверанай асобай наймальніка. Калі, напрыклад, ёсць падазрэнне, што чалавек нападпітку, праводзіцца прыборны кантроль, і пры выяўленні пароў этанолу ў паветры, якое выдыхае работнік, ён адхіляецца ад работы.

Міністэрствам аховы здароўя ў 2014 годзе былі распрацаваны метадычныя рэкамендацыі для наймальнікаў па выяўленні ў працоўных калектывах работнікаў, схільных да ўжывання алкаголю і псіхаактыўных рэчываў — своеасаблівая інструкцыя па выяўленні такіх людзей, далейшай тактыцы работы з імі, накіравання на прыём да спецыялістаў, а таксама па правядзенні ў калектыве прафілактычнай работы.

На душу насельніцтва

— У 2014-м Сусветная арганізацыя аховы здароўя палічыла Беларусь самай пітушчай краінай. Мы тады абгрунтавана падышлі да абвяржэння такога погляду. СААЗ прыняла нашы довады, і сёння Беларусь знаходзіцца на іншых пазіцыях. Пра гэта сведчаць і зніжэнне выяўленых фактаў алкагольных псіхозаў, зніжэнне вытворчага траўматызму і дарожна-транспартных здарэнняў, учыненых у стане алкагольнага ап'янення. Афіцыйны ўзровень продажу алкаголю за мінулы год склаў 9,05 л на душу насельніцтва. Лічба больш аптымістычная, але ўсё роўна трывожная — мы павінны ўлічваць яшчэ знешнія рызыкі, скажам, усплёск нелегальна завезенага алкаголю, што назіралася сёлета. Чым меншы ўзровень спажывання будзе, тым лепш. Зніжэнне ўзроўню спажывання алкаголю на 1 л на душу насельніцтва дазволіць папярэдзіць каля 30 працэнтаў захворванняў страўнікава-кішачнага тракта, туберкулёзу — на 15-20 працэнтаў, кардыяміяпатый — на 26-83.

Згубная мадэль

— Паводле падпраграмы «Папярэджванне і пераадоленне п'янства і алкагалізму» мы павінны дасягнуць дзвюх асноўных мэт: зніжэння шкоднага ўжывання алкаголю насельніцтвам і зніжэння сацыяльна-эканамічных наступстваў шкоднага ўжывання алкаголю. У нашай краіне пераважае так званая паўночная, скандынаўская мадэль, калі вялікая колькасць алкаголю ўжываецца за кароткі прамежак часу. Насельніцтву трэба тлумачыць, што гэта недапушчальна.

Алкагалізм і п'янства — зло, і яно шкодзіць не толькі самому алкаголіку ці п'яніцы. А шкода для яго відавочная — гэта ўзнікненне такіх цяжкіх хранічных захворванняў, як кардыяміяпатыя, гепатыт, цыроз, полінейрапатыя, што прыводзіць да інваліднасці і заўчаснай гібелі. Аднак пакуль чалавек жыве і працуе, то паспявае нанесці вялікую шкоду і навакольным — мінімум пяці-сямі людзям з блізкага акружэння.

Рука дапамогі

— Наркалагічная служба досыць шырока прадстаўлена па ўсёй краіне: ёсць цэнтры, дыспансеры гарадскога і абласнога ўзроўняў, РНПЦ псіхічнага здароўя. Развіваецца медыцынская рэабілітацыя. Усе рэгіёны павінны адкрыць на ўзроўні абласных цэнтраў стацыянарныя рэабілітацыйныя аддзяленні, дзе будуць рэалізоўвацца навукова даказаныя рэабілітацыйныя праграмы. У большасці рэгіёнаў яны ўжо ёсць, але ўдасканаленню няма межаў. Для атрымання такой дапамогі пацыент павінен мець вялікае жаданне яе атрымаць. Бо працэс гэта працяглы — каля месяца залежны знаходзіцца ў медустанове. Вынікі звычайна досыць добрыя, але не ўсё залежыць ад урачоў. Дасягненне стойкай рэмісіі, устрымання толькі на 30 працэнтаў абумоўлена намаганнямі ўрача, астатняе — гэта ўклад сям'і, працоўнага калектыву. Псіхіятр-нарколаг у любым выпадку не можа знаходзіцца побач з залежным кругласутачна і да канца жыцця. Згубную звычку неабходна замясціць нейкімі іншымі заняткамі. Як бы мы ні змагаліся за кожнага, многія, на жаль, не бачаць працягнутую ім руку і ўсё ж такі падаюць у бездань.

У дачыненні да непаўналетніх мы павінны весці размову не пра рэабілітацыю, што літаральна азначае аднаўленне страчаных функцый і навыкаў, а пра абелітацыю. Гэта новы напрамак у свеце, які мае на ўвазе навучанне дзіцяці чамусьці новаму, пераключэнне яго ўвагі на іншыя заняткі. Але гэтым будзе займацца ўжо не ўрач.

Забараніць немагчыма

— Наркалагічная служба сёння, як і ахова здароўя у цэлым, накіравана на прафілактыку захворванняў. Кожны павінен навучыцца здароваму ладу жыцця і жыць адпаведным чынам. Розныя кароткатэрміновыя абмежаванні і забароны, якія мы практыкавалі да гэтага, даюць кароткатэрміновы эфект. Нам жа неабходны комплекс мер і цвёрдае ўсведамленне таго, што вялікую колькасць алкаголю ўжываць проста нельга! А цалкам забараніць алкаголь мы не зможам. У нас ён быў здаўна, мы ніколі не належалі да краін з такой забаронай. Наша задача — звяртаць увагу на разумнае стаўленне да алкаголю, што прапануе так званая міжземнаморская дыета. Тыя ж італьянцы выпіваюць за вечар келіх белага віна, разбаўленага напалову вадой. Вось якім можа быць спажыванне алкаголю. А што мы бачым сёння? Апытанні падлеткаў паказваюць, што кожнаму другому алкаголь налівалі ў сям'і. Па прынцыпе, дасягнуў нейкага ўзросту — ну давай, пакаштуй шампанскага. А гэтага рабіць ні ў якім разе нельга! Бацькі проста паказваюць такім чынам, што гэта абсалютная норма — ужываць алкаголь. Лепей бы яны паказалі, што можна катацца на каньках і плаваць у басейне.

Практычна атрута

— Алкаголь парушае ўсе функцыі — зніжае крытычнасць, увагу, каардынацыю, запавольвае рэакцыі. Розныя змяненні псіхафізічнага стану будуць тлумачыцца колькасцю ўжытага алкаголю. Калі выпіць вельмі шмат, то ўзнікае санлівасць, калі яшчэ больш — то алкагольная кома і гібель.

Святлана БАРЫСЕНКА

protas@zviazda.by

Загаловак у газеце: Віно напалову з вадой

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.