Вы тут

Магістр БДУІР сабраў калекцыю рарытэтных камп'ютараў


Пару гадоў таму ў Беларусі адбылася першая выстава рэтра-камп'ютараў: некалькі студэнтаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі сабралі ў адным месцы дзясяткі экспанатаў, якія маглі абудзіць настальгію, пэўна, у любога хлопца, дзяцінства якога прыпала на 80-я ці 90-я гады. Тады мерапрыемства прыйшлося даспадобы публіцы, пра яго напісалі і шматлікія выданні. Пасля выставы хлопцы прывезлі разы ў тры болей камп'ютараў, чым выстаўлялі, — людзі з радасцю прыносілі ім свае рарытэты і перадавалі іх на захаванне. Але да стварэння першага айчыннага музея вылічальнай тэхнікі справа, здаецца, наблізілася толькі цяпер. Карэспандэнты «Чырвонкі. Чырвонай змены» сустрэліся з калекцыянерам Аляксандрам АЛЯКСАНДРАВЫМ і распыталі пра будучыню яго камп'ютарнага «сямейства».


Такі экспанат ацэняць тыя, хто вырас у 90-я. Nintendo NES —  легендарная прыстаўка тых часоў і аб’ект дзясяткаў, калі не соцень, падробак.

З цяпер ужо магістрам кафедры інфарматыкі БДУІР мы сустракаемся ў адным з інтэрнатаў сталічнай Студэнцкай вёскі. Адно з памяшканняў часова аддалі камандзе музея Bytespace для захавання экспанатаў. Увесь пакой застаўлены самага рознага кшталту рэтра-тэхнікай: маніторамі-«акварыумамі», сістэмнымі блокамі, скрынямі з літаратурай, прыстаўкамі і многім-многім іншым. Тут жа і «гаспадар» калекцыі. Аляксандр за работай — якраз у гэтыя хвіліны з велізарнага камп'ютара СМ-1420 вагой больш як 100 кілаграмаў (ім раней карысталіся ў Нацыянальнай акадэміі навук), а, дакладней, з запушчанай на ім «бабіны», інфармацыя перакідваецца на звыклы і зразумелы кожнаму планшэт.

— Тэхнікай я цікаўлюся вельмі даўно, — расказвае хлопец. — У тры гады мне падарылі першы камп'ютар — «Байт», які збіралі ў маім родным Брэсце. На ім я вучыўся чытаць, а пазней — і праграмаваць. Калі мне было гадоў восем, я «дарваўся» да часопісаў «Радыё», якія выпісваў тата. У гэтым выданні знайшоў схему самаробнага камп'ютара, прапанаваў бацьку разам яго сабраць. Памятаю, як сядзелі і самі напайвалі мікрасхемы на плату... Усё атрымалася — так у мяне з'явіўся ўжо другі ПК. А пасля — пайшло быццам бы само па сабе. Адзін старэнькі апарат мне падарыў аднакласнік, яшчэ адзін прыслаў інтэрнэт-знаёмы пасля перапіскі на тэматычным форуме. А потым сябра сям'і аддаў столькі машын, што мы загрузілі імі цэлы «Масквіч».

Усё гэтае «сямейства» захоўвалася Аляксандрам у невялікім хлеўчуку. Хлопец паціху перабіраў калекцыю, рамантаваў асобныя машыны, вывучаў незнаёмыя. Марыў, што некалі сам зможа набываць сабе новыя экспанаты, бо бацькоўскі бюджэт абцяжарваць сваім захапленнем прынцыпова не хацеў: сям'я з чатырох чалавек і так мясцілася ў інтэрнаце. А пасля паступіў у Мінск, пачаў атрымліваць стыпендыю і зарабляць якія-ніякія грошы. Пачаўся перыяд «барахолак» на Ждановічах і палявання за рэдкімі, хай сабе і «паўмёртвымі» экспанатамі. Хлопец прызнаецца, што спачатку практыкаваў і развешванне аб'яў у стылі «Куплю ваш стары камп'ютар», але звычайна гэта заканчвалася тым, што Аляксандр заставаўся зусім без грошай — усё спускаў на новыя «цацкі». Увесь хлам калекцыянер перабіраў і рамантаваў тое, што было можна. На адзін камп'ютар выходзіла каля двух тыдняў.

Ідэя выставіць сабраныя экспанаты на асобнай выставе нарадзілася ў 2013 годзе. Ва ўніверсітэце запісвалі цыкл перадач пра студэнтаў, у якіх ёсць якія-небудзь незвычайныя хобі, і намеснік дэкана прапанаваў хлопцу паказаць свае машыны.

— Я прывёз усе камп'ютары ў адзін са сталічных хакерспэйсаў, мы «адзняліся», і адміністрацыю ўніверсітэта гэта «зачапіла», — узгадвае калекцыянер. — Паспрабавалі правесці першую выставу для школьнікаў. Мне дапамагаў яшчэ адзін магістр БДУІР (на той момант аднагрупнік) Віктар Козуб, які цяпер займаецца менеджментам і сувязямі з грамадскасцю. Паглядзець экспазіцыю прыйшоў рэктар, і менавіта ён прапанаваў нам стварыць асобны музей. Тады ж мы атрымалі і гэтыя памяшканні ў інтэрнаце (яшчэ адно знаходзіцца паверхам ніжэй), каб захоўваць машыны. Трохі пазней да каманды далучылася выпускніца ўсё таго ж БДУІР Таццяна Нарубіна. Дзяўчына ўзяла на сябе дызайн: расстаноўку экспанатаў, афармленне памяшканняў, сайта, візітак і іншае. Пасля гэтага Bytespace нават перамог на конкурсе гарадскіх праектаў #РазамМінск і атрымаў чэк на 500 долараў.

Адных манітораў у калекцыі — незлічоная колькасць.

Колькі экспанатаў у калекцыі цяпер — не ведае нават сам стваральнік. Тым больш у некаторых выпадках цяжка вызначыцца, што менавіта лічыць «экспанатам». Носьбіты, кантролеры, прылады ўводу-вываду, самыя розныя тэрміналы — усё гэта можна назваць камп'ютарнай тэхнікай, але ўласна камп'ютарам — не.

— Што мяне цікавіць у старой тэхніцы? — перапытвае хлопец. — Цяпер усё робіцца па адных і тых жа «лякалах»: існуе толькі некалькі розных сямействаў аперацыйных сістэм, «жалеза» таксама паўсюль аднолькавае. Раней жа кожная фірма, кожны завод ствараў нешта сваё. Розныя архітэктуры і софт узнікалі, як грыбы пасля дажджу. Адсюль і розныя магчымасці: у аднаго 16 колераў, у іншага — 32, той працуе з перфастужкай, гэты — з дыскетамі... З аднаго боку, гэта было нязручна, бо атрымліваўся такі велізарны «заапарк» несумяшчальных паміж сабой машын, з іншага — у кожным з камп'ютараў ёсць нешта сваё ўнікальнае і цікавае.

Вось, напрыклад, восем выратаваных «Няміг» — беларускіх школьных камп'ютараў, якія выпускаліся ў 90-я. Самая каштоўная іх частка — дыскаводны блок. Усталяваную ўнутры плату набыць на рынку нерэальна, бо іх выпускалася вельмі мала (калі на клас размяркоўвалася шмат машын, то дыскавод прызначаўся толькі для настаўніка) — нават «мацёрыя» калекцыянеры мяняюць гэту дэталь толькі на штосьці вельмі дарагое.

Побач — легендарны «Карвет». Камп'ютар, які выпускалі ў тым ліку і ў беларускім Брэсце, знаёмы, пэўна, кожнаму школьніку 90-х. Але менавіта гэты асобнік унікальны, на корпусе выбіты серыйны нумар — 00001. Менавіта ён першым сышоў з беларускага канвеера. Увогуле, у савецкіх машынах вельмі шмат незвычайнага і нават кур'ёзнага. Скажам, на клавіятуры тых жа «Карветаў» няма сімвала долара, замест яго — так званая «чарапашка» (кружок з чатырма рысачкамі).

— У будучыні я б хацеў, каб наш музей быў падобны да тых, што ўжо існуюць у Вялікабрытаніі, Германіі, ЗША, — кажа Аляксандр. — Маштабы там, вядома, непараўнальныя, гэта сапраўдныя музеі «з вялікай літары». Адзінае, што большасць камп'ютараў знаходзяцца «пад шклом», папрацаваць з імі не даюць. Я ж усё-такі прыхільнік таго, што для сапраўднага «знаёмства» трэба неяк паўзаемадзейнічаць з машынай. Гэта ж камп'ютар — нават экскурсавод непатрэбны, бо ён лёгка раскажа пра сябе сам.

Ужо хутка Bytespace запрацуе на пастаяннай аснове — нядаўна камандзе выдзелілі адно з памяшканняў Мінскага радыётэхнічнага каледжа.

Яраслаў ЛЫСКАВЕЦ

lyskavets@zvіazda.by

Фота Сяргея НІКАНОВІЧА

Загаловак у газеце: Выратаванне «Нямігі», ці Калі долар замяняла «чарапашка»

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

У Брэсцкай вобласцi першымi ўкаранiлi практыку выязных прыёмаў дзяржрэгiстратараў

Хто валодае нерухомай маёмасцю альбо ўчасткам зямлi, ведае, як важна мець адпаведныя дакументы на сваю ўласнасць.

Эканоміка

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Як генафонд раслін адаптуецца да змен клімату

Работа па вывучэннi генетычных рэсурсаў раслiн у Беларусi была пачата яшчэ ў 20-я гады мiнулага стагоддзя.

Грамадства

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Паэт Iван Юркiн: З жонкай упершыню пацалаваўся ў дзень вяселля 47 год таму

Песнi на вершы Iвана Юркiна карыстаюцца вялiкай папулярнасцю. Хто не ведае гiмна гасцiннасцi нашай краiны — «Прыязджайце да нас у Беларусь»? Вось таму было цiкава пазнаёмiцца з музай паэта — яго жонкай Надзеяй Iванаўнай.