Вы тут

Уладзімір Ліхадзедаў: “Мару стварыць прыватны музей кнігадрукавання”


Уладзіміра Ліхадзедава добра ведаюць у нашай краіне, ды і за яе межамі — таксама. Збіральнік старых паштовак, ён даўно вывеў беларускую філакартыю з цянётаў калекцыянерскай справы на новыя вышыні. У многім дзякуючы ініцыятывам менавіта Уладзіміра Аляксеевіча старыя паштоўкі спрыялі і спрыяюць уважлівым агледзінам айчыннай гісторыі з боку самых шырокіх мас. Але ж калекцыянер, гісторык не сядзіць на месцы, прыдумвае новыя праекты, вылучае новыя задумкі і паспяхова іх рэалізоўвае. Пра ўсё гэта мы і вырашылі пагутарыць з Уладзімірам Ліхадзедавым.


— Уладзімір Аляксеевіч, здаецца, Вы паступова ад публікацый у перыёдыцы рэпрадукцый старых паштовак пераходзіце да рэалізацыі больш значных філакартычных праектаў...

— Прызнацца, я неяк не задумваўся над гэтым. Часопісы і газеты па-ранейшаму друкуюць рэпрадукцыі паштовак з маёй калекцыі. Праект, некалі даволі вобразна названы "У пошуках страчанага", працягваецца. Зазірніце на сайт газеты "СБ.Беларусь сегодня" — і вы знойдзеце архіў з соцень публікацый. Ды і газета "Голас Радзімы" некалькі гадоў вяла праект "Знічкі Айчыны" — у ім ілюстрацыямі да гісторыка-краязнаўчых публікацый былі менавіта паштоўкі. А яшчэ ж кнігі... Іх сёння назбіралася каля дваццаці. Дарэчы, пяць кніг серыі "У пошуках страчанага" выйшлі ў "Звяздзе" і "Літаратуры і мастацтве".

— Сапраўды, кнігі займелі папулярнасць. І сёння іх агульны тыраж складае некалькі дзясяткаў тысяч экзэмпляраў...

— Людзі, углядаючыся ў даўніну, жадаюць быць болей уніклівымі, стараюцца і інфармацыі паболей адкрыць, і ўражанні займець. Кнігі са старымі паштоўкамі сталіся для мяне пэўным этапам у развіцці калекцыі, нават у асэнсаванні таго, а як жа з калекцыяй працаваць, як сваё прыватнае захапленне зрабіць цікавым, патрэбным для грамадства.

— Як мне падаецца, якраз ініцыятываў у вас хапае. Хіба ж не так? І выстаўкі ладзіце, і помнікі нават усталёўваеце.

— Усё, канешне ж, так. Шмат у чым мне дапамагаюць калегі-аднадумцы. І найперш — сапраўдны паплечнік, таварыш па калекцыянерскіх росшуках Уладзімір Пефціеў. Мы разам і выстаўкі ладзілі і колькі сумесных кніг выдалі.

— І яшчэ ж помнікі ўсталёўвалі...

— Сумесна з Уладзімірам Паўлавічам і іншымі паплечнікамі нам удалося ўзнавіць два помнікі. Першы з іх прысвечаны ўсім, хто загінуў у Айчыннай вайне 1812 года. А другі — у гонар забітага праваслаўнага святара Фёдара Юзэфовіча. Што асабліва цікава, першы помнік раней увогуле быў невядомы. Адкрыць яго дапамог стары фотаздымак, які я набыў у аднаго польскага калекцыянера. Пра гэты помнік не было ніякіх звестак ні ў якіх польскіх ці расійскіх архівах. Толькі подпіс пад здымкам дапамагаў у пошуку: пра тое, што аб'ект знаходзіўся на тракце паміж Вілейкай і Маладзечнам. Пэўна, прастаяў ён зусім нядоўга. Хутчэй за ўсё помнік раструшчылі ці адразу пасля верасня 1939 года ці ў Вялікую Айчынную вайну. Параіўшыся з Уладзімірам Пефціевым, мы палічылі за гонар узнавіць гэты помнік і нагадаць пра памяць усіх, хто загінуў у 1812 годзе. У рэалізацыі гэтага праекта нам таксама дапамаглі Павел Сасін, Ігар Зялёны, Барыс Цітовіч.

— Тэма вайны 1812 года для вас з Уладзімірам Пефціевым — надзвычай цікавы абсяг...

— Нам з Уладзімірам Паўлавічам удалося выдаць двухтомнік, прысвечаны гэтай тэме. Мы змаглі арганізаваць некалькі выставак — у Мінску, Маскве, Вільнюсе...

Мы паказалі храналогію вайны праз старыя паштоўкі і арыгінальныя літаграфіі Фабэра дэ Фора і Верашчагіна.

— Уладзімір Аляксеевіч, вы, дарэчы, прымалі ўдзел і ў "круглым стале", прысвечаным Скарыну, які не так даўно ладзіла Міжнародная асацыяцыя беларусістаў. Магчыма, наперадзе ў вас — рэалізацыя задумкі кшалту выдання альбома з паштоўкамі, прысвечанымі мясцінам, якія звязаны з жыццём і дзейнасцю беларускага першадрукара?

— Пра такі фармат неяк не задумваўся. Хоць у апошнія гады вельмі шмат займаюся тэмай Францыска Скарыны. Гісторыя беларускага кнігадрукавання — захапляльны абсяг для гісторыка-краязнаўчых росшукаў. З прычыны сваёй інертнасці, нежадання варушыцца, шукаць ісціну больш глыбока, чым гэта рабілі да нас, мы шмат што лічым страчаным. А трэба проста набрацца цярпення і ўзнаўляць даўніну. Так, кожны з крокаў, як, напрыклад, і нядаўна зробленае мною ўзнаўленне Бібліі Францыска Скарыны, патрабуе ведаў, вопыту.

Каб надрукаваць на адпаведнай паперы, падабраць фарбы, трэба ж было зазірнуць у ХVІ стагоддзе. Трэба было знайсці аналагі тэхналогіям скарынаўскага часу. Дзеля гэтага я пабываў у многіх музеях і бібліятэках, ездзіў у Прагу, Лейпцыг, Майнц, Кракаў...

— І два гады назад у Заслаўі на Дні беларускага пісьменства вы прадэманстравалі і станок для друку, і тое, як папера робіцца з беларускага лёну. Чэргі гледачоў да вашага рабочага месца стаялі велізарныя.

— І не толькі гледачоў. Але ж у чэргах стаялі ахвотнікі паспрабаваць самім пераўтварыцца ў першадрукароў ХVІ стагоддзя. Для многіх ўсё гэта было адкрыццём. Скарына як быццам сыйшоў з малюнкаў у падручніках, энцыклапедыях. Сапраўднае дзейства, магчымасць спрычыніцца да яго, нешта паспрабаваць зрабіць уласнымі рукамі — гэта не можа не заварожваць.

— Хоць бы на хвіліну прыемна стаць першадрукаром...

— Мне здаецца, што ў такой арыгінальнай ініцыятыве-дзеянні закладзена шмат выхаваўчых сэнсаў. І дзіўна, што пасля свят на дэманстрацыю падобнага характару, дзе судакранаюцца гісторыя і сучаснасць, забываюцца.

— А што вы прапаноўваеце?..

— Я адзін шмат што не магу прапанаваць. У мяне ёсць ідэя, якую хацелася б рэалізаваць. Ідэя заключаецца ў тым, каб дэманстраваць старыя друкарскія тэхналогіі. Для гэтага патрэбна пляцоўка. Канкрэтныя планы ў гэтым кірунку я ўжо ажыццяўляю. Спадзяюся, што ў выніку будзе створаны ўнікальны прыватны музей кнігадрукавання.

— Уладзімір Аляксеевіч, думаю, што гэта амаль немагчыма здзейсніць паўнавартасна без шырокай падтрымкі дзяржаўных інстытутаў і дапамогі мецэнатаў. Вось тут і добра было б рэалізаваць сам падыход дзяржаўна-прыватнага партнёрства.

— Сапраўды, калі такое здзейсніцца, то ў год 500-годдзя беларускага кнігадрукавання гэта будзе выдатным падарункам краіне, усім, каго хвалюе стан нацыянальнай культуры, гістарычнага асветніцтва.

— У такім разе і я ўпэўнены, што атрымаецца. І як вынік — шмат што яшчэ ўдасца адкрыць і расшыфраваць у жыцці і дзейнасці легендарнага Францыска Скарыны.

Гутарыў Кастусь Ладуцька

Загаловак у газеце: Уладзімір Ліхадзедаў: "Гістарычны абсяг прыватнай калекцыі"

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.