Вы тут

Першыя здабыткі і расчараванні брэсцкага тэатральнага фестывалю


Тэатральнае свята працягваецца ў Брэсце. На яго адкрыцці старшыня гарвыканкама Аляксандр Рагачук запэўніў прысутных, што фестываль, які стаў культурным брэндам горада, будзе жыць далей. І гэта вельмі радуе. Сёння, калі адняць не толькі ад культурнага, але і ў цэлым ад грамадскага жыцця міжнародны форум тэатраў, дык брэсцкая восень стане самай звычайнай восенню правінцыяльнага горада. А калі да нас прыязджаюць тэатралы з розных канцоў свету, то ёсць нагода адчуць сябе часткай сусветнага культурнага працэсу. Асабліва калі пашчасціць патрапіць у сапраўдны тэатр.


«Два­нац­ца­тая ноч»  На­цы­я­наль­на­га ака­дэ­міч­на­га дра­ма­тыч­на­га тэ­ат­ра імя М. Гор­ка­га.

Хоць гэтым разам, варта адзначыць, такіх узрушэнняў, якія летась, напрыклад, выклікала пастаноўка рыжскага тэатра «Фро», пакуль не здарылася. Можа, сапраўдныя адкрыцці чакаюць нас наперадзе. Але і першыя дні падарылі некалькі сустрэч з добрым тэатрам. Найперш трэба сказаць пра вулічны спектакль «Чайка» Львоўскага акадэмічнага тэатра «Уваскрэсенне».

Названы калектыў на брэсцкім форуме — не навічок, а адзін з самых надзейных сяброў. Вулічныя пастаноўкі львоўскай трупы ў папярэднія гады заваёўвалі гран-пры, адзначаліся іншымі ўзнагародамі, а галоўнае, выклікалі захапленне публікі. І на гэты раз любімы тэатр не падмануў чаканняў!

Для непадрыхтаванага гледача, які трапіў на падобную дзею ўпершыню, відаць, напачатку шмат што здалося незразумелым. Таму некаторыя з маладых людзей адкрывалі тэкст п'есы Чэхава на ўласных смартфонах і спрабавалі супаставіць яго з тым, што адбывалася на плошчы. Але ж рабілі гэта дарэмна. Тэкст тут быў зусім не галоўным, яго можна было наогул не ведаць. Рэжысёр Яраслаў Федарышын паказаў сваю інтэрпрэтацыю твора праз прыёмы вулічнага тэатра. Ды на мове жэстаў і позіркаў можна сказаць часам больш, чым словамі. Спектакль у розныя яго моманты можна было назваць філасофскай прыпавесцю, роздумам, феерыяй. Белыя крылы, якія герой «Чайкі» Косця Траплёў дорыць іншым удзельнікам дзеі, усяляюць веру, заварожваюць. Але крылы — гэта не толькі ветразі надзеі, гэта смутак істоты з надламаным крылом. Калі ўважліва сочыш за тым, што адбываецца, з'яўляецца нейкі дзіўны эфект 3D — тваёй прысутнасці сярод дзеі. У гэтым і фішка рэжысёра: ён гэта зрабіў — прымусіў здзіўляцца, здагадвацца, суперажываць і думаць... Пра каханне, мары, проста пра існасць жыцця. А калі на сцэну вывозяць велізарныя драўляныя шкілеты дыназаўраў, скурай адчуваеш, як усё праходзіць. Пройдзе і наш час разам з намі. Таму варта жыць сёння, адчуваць, радавацца, любіць! Калі нас вось на гэтай плошчы прымусілі адчуць гэта, то варта крыкнуць «брава!» і рэжысёру, і ўсёй яго камандзе.

Вельмі няпростая для асэнсавання работа Беларускага дзяржаўнага маладзёжнага тэатра «Казіны востраў». І справа крытыкаў разбіраць па паліцах прафесіянальныя знаходкі ці няўдачы аўтараў пастаноўкі. Але я паставіла б вялікі плюс насупраць названай тэатральнай падзеі нашага фестывалю. Аўтары вызначылі спектакль як містычную гісторыю-прыпавесць. І менавіта як прыпавесць аб мужчынах і жанчынах, аб страсцях чалавечых яна вельмі чапляе. Піцерскі рэжысёр Іскандэр Сакаеў увасобіў на сцэне п'есу італьянскага пісьменніка Уга Бэтці «Казіны востраў», напісаную ў 1946 годзе. Казіны востраў — дзіўнае маркотнае месца, дзе ў вялікім старым доме жывуць тры жанчыны: маці, дачка і цётка, яна ж залвіца. Галава сям'і, не вельмі зразумела як, трапіў ці то ў турму, ці то ў фашысцкі канцлагер і там загінуў. Жанчыны валодаюць казіным статкам, з яго, падобна на тое, і кормяцца. Жыццё іх аднастайнае, кожная паасобку пакутуе ад адзіноты. Але ў іх доме нечакана паяўляецца мужчына, які быў у зняволенні разам з гаспадаром дома, таму і даведаўся пра іх. Анджэла — крыху дзіўны чалавек. Ён умела карыстаецца жаночай тугой па каханні і нядрэнна ўладкоўваецца. Жыве як сапраўдны дармаед за іх кошт і пры гэтым не абыходзіць увагай ніводную. А жанчыны — што з імі робіцца? Нібы д'ябал пацешыўся, калі прымусіў кожную агаліць усё сваё душэўнае чарноцце. Асабліва старэйшая з іх, Агата, здаецца, страчвае канчаткова чалавечае аблічча... Гэта павінна было дрэнна скончыцца, а сканчаецца вельмі дрэнна. Двое герояў гінуць. Не варта выракацца чалавечага ні для чога, бо любы востраў ці нават мацярык могуць стаць востравам слёз і магілай для душы — так міжволі думаецца ў фінале. І гэта толькі сціслы пераказ зместу таго, што адбывалася. Насамрэч там адбывалася нешта больш значнае. Аднымі з галоўных герояў спектакля, відаць, можна назваць і коз. Яны перыядычна выбягаюць на сцэну ў адмысловых касцюмах, іх танцы надзвычай пластычныя, і яшчэ яны выдаюць гукі на нейкіх асаблівых інструментах. Апошняе стварае дадатковае напружанне, часам гучыць як набат, папярэджанне.

Фраг­мент ад­крыц­ця.

І праўда, тут і козы закрычаць, калі людзі нясуцца напрасткі ў пекла, калі маці становіцца саперніцай дачкі, калі жанчына і маці вырашае пакараць былога палюбоўніка і аддае яго на пакутніцкую смерць. Спектакль пранікае ў душу.

Былі вялікія спадзяванні на монаспектакль тэатра «Руская сцэна» з Германіі «Рудольф Нурыеў. 48 гадзін». Па-першае, фестывальны жанр тэатра аднаго акцёра інтрыгуе. Па-другое, шмат абяцае цікавы матэрыял, за які ўзялася рэжысёрка Іна Сакалова-Гардон. Славуты савецкі балетмайстар Рудольф Нурыеў не вяртаецца пасля гастроляў з Францыі ў 1961 годзе. Ён строіць сваё жыццё на Захадзе, танцуе па ўсім свеце з трыумфам. Але на радзіме ён завочна прыгавораны да турэмнага зняволення. І ў 1988 годзе яму адкрываюць візу на 48 гадзін, каб наведаў ва Уфе маці, якая памірае. Гэтую гісторыю мы чуем з вуснаў артыста, які выконвае ролю Рудольфа Нурыева. Ёсць музыка, ёсць пластыка, ёсць маналогі, часам удалыя, трапляюцца вельмі пранікнёныя дэталі, якія яркімі штрыхамі абмалёўваюць вялікую трагедыю чалавека мастацтва — майстра, якому не хапіла размаху на радзіме, якому не даравалі... Але гісторыя не захоплівае цалкам, не прымушае глядзець ва ўсе вочы на сцэну і лавіць дзею на адным дыханні. Увесь час чакаеш, што адбудзецца нешта яшчэ, што градус напругі вырасце. Так і пакідаеш залу з чаканнем.

І ўсё ж назаўтра закарцела адкрыць «Вікіпедыю», пачытаць біяграфію Нурыева, паглядзець яго фотаздымкі, каб пасля роздуму пра вялікага мастака танца зноў пераканацца, што спектакль атрымаўся і не моцны, і не зусім слабы.

...Фестываль працягваецца. Упершыню на ім выступаў тэатр з Казахстана «Жастар тэатры». Манера іх выканання, крыху пафасная, спачатку здаецца нам даволі дзіўнай. Потым разумееш, што перад табой іншая культура, вартая таго, каб з ёй пазнаёміцца. Для гэтага ж і ладзяцца фестывалі!..

Святлана ЯСКЕВІЧ

yackevіch@zvіazda.by

Фота Валерыя КАРАЛЯ

Загаловак у газеце: Каб не апынуцца на востраве

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

У Мінску прадаецца больш за 10 тысяч кватэр

У Мінску прадаецца больш за 10 тысяч кватэр

На другасным рынку жыллё працягвае таннець (у глабальным плане без перапынкаў) ужо з верасня мінулага года.

Грамадства

Падмануць Альцгеймера. Як захаваць ясны розум да глыбокай старасці?

Падмануць Альцгеймера. Як захаваць ясны розум да глыбокай старасці?

Няўжо гэтую цяжкую хваробу так лёгка абвесці вакол пальца?

Калейдаскоп

Разбіраем модныя мастхэвы надыходзячага сезона: чым папоўніць гардэроб?

Разбіраем модныя мастхэвы надыходзячага сезона: чым папоўніць гардэроб?

Мода вясны — 2021 прапануе некалькі глабальных кірункаў: мінімалізм, унісекс і 1990-я.