Вы тут

Сучасным школьнікам — аб «недзіцячым» дзяцінстве ахвяр фашызму


Кожны з іх прайшоў свой цяжкі шлях: праз канцэнтрацыйныя лагеры, знясільваючую працу, зверскія медыцынскія эксперыменты, блакаду яшчэ тады, калі адзіным клопатам павінна было быць, якую выбраць цукерку і як атрымаць новую цацку. Але жыццё распарадзілася інакш, і з любімых малышоў яны ў адзін момант ператварыліся ў «рабскую сілу» і «біялагічны матэрыял». Успаміны і праз 70 гадоў не даюць ім спакою, аднак гэтыя мужныя людзі знайшлі ў сабе сілы сабрацца і расказаць сваю, асабістую праўду.


Грамадскае аб'яднанне «Беларуская асацыяцыя былых непаўналетніх вязняў фашызму» дзейнічае з 1992 года, а ў 2004 годзе з яго ўдзельнікаў быў арганізаваны творчы калектыў «Лёсы». Так паступова вызначыўся аптымальны фармат сустрэч, які знаходзіць найбольшы водгук у душах слухачоў: асабістыя гісторыі, якія расказваюць героі, чаргуюцца з публіцыстычнымі развагамі, вершамі, ваеннымі і народнымі песнямі.

У гэты раз у зале старшакласнікі з розных раёнаў сталіцы. Праца са школьнікамі — адзін з прыярытэтных напрамкаў дзейнасці для арганізацыі. Шчырасць дапамагае зразумець адно аднаго, нягледзячы на розніцу ў некалькі пакаленняў. Спачатку — страшныя лічбы, якія не маюць патрэбы ў каментарыях. Адна з іх жудасная нават з пункту гледжання нагоды для параўнання: на кожнага забітага нямецкага малога — 15 закатаваных савецкіх дзяцей.

Далей — заклік звярнуць увагу на крохкасць свету і не паддавацца на правакацыі новых фашыстаў, якія спрабуюць дзейнічаць у іншым абліччы.

Самая цяжкая частка — асабістыя гісторыі. Пажылыя жанчыны ўстаюць са сваіх месцаў і прадстаўляюцца, як тады, — Іра, Жэня, Аня...

«Мой тата быў ваенным, таму адправілі ў лагер для сем'яў вайскоўцаў. Дарослых адразу пагналі на работу ў Германію, а 170 самых здаровых дзяцей пакінулі для забора крыві для нямецкіх салдат. 530 дзён за калючым дротам — выжыла толькі 15 чалавек. Астатніх скідалі ў адну яму, выкапаную бомбай. Бацька загінуў, маці ад гора звар'яцела».

«У пяцігадовым узросце вывезлі на работу ў Германію. Спецыяльна адбіралі дзяцей са светлымі вачыма і валасамі. На руцэ і назе ў мяне засталіся шнары: не ўтрымала пілу, калі працавала ўдваіх з братам. У лагеры знаходзіліся 18 месяцаў».

«Я — вязень фінскага канцлагера. Усе рускія, якія жылі на тэрыторыі Фінляндыі, падлягалі поўнаму знішчэнню праз холад, голад і непасільную працу. Жыццё мне выратавала лялька. Спачатку яна выконвала ролю маёй старэйшай сястры, якая быццам бы ляжала ў ложку, хоць на самай справе тая адпраўлялася за калючы дрот, каб здабыць хоць што-небудзь з'есці. Калі я цяжка хварэла, мама абмяняла ляльку ў мясцовых жыхароў на лыжку масла, адно яйка і абаранак, які зрэдку дазваляла мне ўкусіць. За гэта яна была пакарана 25 ударамі бізуном».

Нягледзячы на тое, што гэтыя гісторыі жанчыны расказваюць ужо далёка не першы раз, на вачах большасці з іх блішчаць слёзы, галасы дрыжаць.

Падлеткі выходзяць з залы глыбока ўзрушанымі: «Адна справа, калі ты глядзіш фільм ці чытаеш кнігу, а зусім іншая — калі сваю гісторыю асабіста расказваюць людзі, якія праз усё гэта прайшлі. І яны зусім не зламаныя жыццём, хацелася б быць такімі ж бадзёрымі і моцнымі ў іх узросце!

Толькі за апошнія два гады ўдзельнікі калектыву правялі больш за 80 сустрэч. Пасля выступлення — зноў у дарогу, на гэты раз у працяглую паездку за мяжу. Дарэчы, у гэтым годзе калектыў вылучаны на атрыманне прэміі «За духоўнае адраджэнне».

Дар'я КАСКО

kаskо@zіаzdа.bу

Загаловак у газеце: Незагойныя раны

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

Не трапіць у рабства анлайн. Як у краіне змагаюцца з гандлем людзьмі

З 2000 года ў Беларусі выяўлена 4421 злачынства, звязанае з гандлем людзьмі.

Эканоміка

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Дзесяць пытанняў пра крэдыты, або Што трэба ведаць аб крэдыце, каб ён стаў сродкам рэалізацыі мэт, а не цяжарам на плячах

Пра што абавязкова трэба падумаць перад тым, як браць на сябе фінансавыя абавязацельствы перад банкам?

Спорт

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Замена Алімпіядзе. Беларуская лёгкаатлетычная

Беларуская федэрацыя лёгкай атлетыкі зладзіла свае гульні.