Вы тут

"Героі" нашага часу?


Вакол забойства жанчыны ў ГЦ "Еўропа" сёння разгарнуўся інфармацыйны ажыятаж. Ці не лепш падумаць пра тое, як папярэдзіць падобныя трагедыі ў будучыні, а не рабіць "героем" СМІ забойцу, смакуючы нейкія нюансы з яго жыцця?


"Падазраваны ў забойстве жанчыны ў ГЦ "Еўропа" аказаўся студэнтам універсітэта "МІТСО". "Ён нічым не прыкметны юнак, ні з кім не сябраваў, вучыўся па спецыяльнасці "міжнароднае права". "Улад не быў сярод тых, каго цкуюць у школе. Хутчэй, сярод тых, хто цкуе". "Ён быў не вельмі таварыскім, але нічога дзіўнага ў ім не было. Вучыўся ён добра, ні з кім не канфліктаваў, быў звычайным хлопцам". "Падобна, ён адзіночка". "Казаў, што яму не падабаецца беларуская мова і ён не разумее, навошта яму вучыцца ў беларускамоўнай гімназіі". Усё гэта штрыхі да партрэта 17-гадовага падлетка, які не сыходзіць з галоўных старонак газет і ўзначальвае ТОП-навін на ўсіх сайтах і інтэрнэт-парталах ужо тры дні запар. Вось толькі стаць "зоркай" СМІ яму ўдалося па прычыне жудаснай трагедыі, якая разыгралася ў звычайны суботні вечар, у цэнтры Мінска, і паверыць у якую адразу было немагчыма. Бензапіла, сякера,  забітая жанчына, яшчэ дзве параненыя і…17-гадовы падлетак, якога спрабавалі спыніць з дзясятак мужчын.  

Але асабіста я, шчыра кажучы, гэтай трагічнай навіне не здзівілася. І патлумачу чаму. Калі вясной стала вядома пра напад школьніка з нажом на сваю настаўніцу і калегі-журналісты кінуліся "смакаваць" падрабязнасці, хадзіць вакол гімназіі і збіраць чуткі, бо афіцыйнай інфармацыі не было, я не была ў іх ліку.

Таму што лічу, што "смакаванне"  падрабязнасцей абавязкова пацягне працяг. Праз пэўны час зноў знойдзецца новы "герой", які або захоча такім жа чынам вырашыць свой канфлікт з педагогам, або пажадае звярнуць на сябе ўвагу, няхай і дзікунскім спосабам.

Я ні ў якім разе не хачу сказаць, што паспяховы гімназіст імкнуўся аказацца ў цэнтры ўсеагульнай увагі. Дапускаю, што для яго гэта быў адзіна магчымы, на яго думку, спосаб аднавіць справядлівасць. Гэта быў яго крык, каб, нарэшце, усе пачулі!

"А вось і працяг", першае, што я падумала, калі даведалася, што 17-гадовы падлетак вырашыў пасекчы людзей, бо яго раздражнялі натоўпы. Прабачце, але дарагі гандлёвы цэнтр не тое месца, дзе ходзяць натоўпы пакупнікоў, але прайсці туды са "зброяй" значна прасцей, чым у метро.  Ёсць дзе разгарнуцца, што разбурыць, каб выплюхнуць сваю злосць на чалавецтва. Ці на сваіх бацькоў? Я не псіхолаг і не педагог. Але, на мой погляд, тут мае месца дэфіцыт увагі.

Як сталася так, што 17-гадовы падлетак, які ўсяго некалькі месяцаў таму закончыў школу, жыў асобна ад сваіх бацькоў? Няўжо ён такі дарослы і самастойны? Ці гэта найвышэйшая ступень абыякавасці ў сям’і, дзе кожны клапоціцца толькі сам пра сябе?

Але ж грошы, прычым вялікія, у падлетка былі, інакш як ён мог набыць бензапілу , якую можа дазволіць сабе не кожны дарослы? Можа, бацькі такім чынам кампенсавалі сваю адсутнасць?

Ці ёсць у падазраванага сур’ёзныя праблемы з псіхікай, мы пакуль не ведаем. Прабачце, але факт атрымання дапамогі ў медыцынскай установе псіхіятрычнага профілю яшчэ нічога не азначае. Перыядычна з псіхічнымі праблемамі сутыкаецца ці не кожны з нас. Але ж гэта не азначае, што ўсіх, хто пакутуе ад дэпрэсіі ці суіцыдальных думак, трэба ізаляваць ад грамадства. Відавочна, што падлетак усё дакладна прадумаў. І я не веру ў тое, што забойца спадзяваўся сысці адтуль беспакараным. Не сумняваюся, што ён ведаў, што яго персона будзе ў цэнтры ўвагі, нават калі яго і заб’юць. Такую магчымасць 17-гадовы падлетак таксама не выключаў, пра што грамадскасці паведамілі следчыя. Ён нават хацеў быць забітым пры затрыманні.  

Так ці была шчаслівая яго сям’я? Якія ўвогуле ў нас прад’яўляюцца крытэрыі да нешчаслівых сем’яў?

Не сакрэт, што на школьных педагогаў даўно пераклалі кантроль за сем’ямі, якія знаходзяцца ў небяспечным становішчы, і тыя павінны іх пастаянна наведваць, сачыць, ці злоўжываюць алкаголем бацькі, ці ёсць у халадзільніку ежа, каб накарміць дзяцей. А тут быццам бы і дзіця накормленае, ні ў чым не мае патрэбы, хіба што акрамя душэўнага цяпла… Шчыра  кажу  не разумею, якая нам усім карысць з той інфармацыі, што падлетак, які напаў на жанчын з сякерай і бензапілой, набраў 255 балаў пры паступленні? Але ў пагоні за рэйтынгамі журналісты спрабуюць хоць штосьці даведацца ад аднакурснікаў, якія за месяц сумеснай вучобы яшчэ нават не паспелі паміж сабой раззнаёміцца, ад аднакласнікаў. Між іншым, тое, што пішуць першакурснікі ў сацыяльных сетках, выклікае не меншае здзіўленне і абурэнне. Спрачаюцца на шакаладку, колькі гадоў турмы дадуць Уладу? Нават каментаваць гэты факт не хочацца.

Сёння ў ін­тэр­нэ­це мож­на па­чуць шмат га­ла­соў… Ця­пер ці не кож­ны лі­чыць ся­бе жур­на­ліс­там. У аса­біс­тых бло­гах, са­цы­яль­ных сет­ках, у ча­тах і на фо­ру­мах мно­гія лі­чаць па­трэб­ным па­дзя­ліц­ца з усім све­там сва­і­мі дум­ка­мі або не­пра­ве­ра­най ін­фар­ма­цы­яй. Падчас стажыроўкі ў Швецыі мяне асабіста моцна ўразілі іх падыходы да асвятлення падобных трагедый.

У 2000-х гадах у Швецыі адбыўся гучны выпадак з замахам на забойства. 20-гадовы хлопец паспрабаваў забіць сваю дзяўчыну, ударыўшы яе каменем па галаве, але тая па шчаслівай выпадковасці выжыла. За некалькі дзён ёй было зроблена сем аперацый. 19-гадовая дзяўчына доўга знаходзілася паміж жыццём і смерцю. Пра яе паведамлялі тэлебачанне і радыё, пісалі газеты. Усе з хваляваннем сачылі за яе лёсам. Але ў прэсе не згадваліся ні імя дзяўчыны, ні імя маладога чалавека, які падазраваўся ў замаху на забойства. У першым выпадку не ведалі, ці дала б яна сама згоду на тое, каб усім стала вядомае яе імя (дзяўчына знаходзілася ў непрытомнасці). А ў другім — абаранялі сям'ю забойцы, якая ў гэтым выпадку была таксама пацярпелай. Калі дзяўчына ўстала на ногі, яна сама расказала журналістам сваю гісторыю, і з таго часу пра Эму вельмі шмат пісалі ў Швецыі. Але гэта было яе рашэнне. 

У нашым выпадку фота падазраванага з’явілася ў СМІ даволі хутка. Праўда, на расійскім тэлеканале. І спіраль пачала раскручвацца: сітуацыю каментуюць аднакурснікі, аднакласнікі, а вось ужо і бацька падлетка дае інтэрв’ю журналістам, называючы свайго сына "залатым дзіцём". Колькі яшчэ будзе доўжыцца інфармацыйны ажыятаж? Ці не лепш падумаць пра тое, як папярэдзіць падобныя трагедыі ў будучыні, а не рабіць "героем" СМІ забойцу, спрабуючы даведацца яшчэ нейкія нюансы з яго жыцця? Упэўнена ў адным  школа ніколі не зможа замяніць сям’ю, але ў сілах адміністрацыі навучальных устаноў не дапускаць зацяжных канфліктаў вучняў з настаўнікамі (а пра такіх "прынцыповых" педагогаў кіраўніцтва звычайна ведае), як і ў іх сілах разгледзець, што з падлеткам штосьці адбываецца. Проста так сякеру ў рукі не бяруць. Як і не высвятляюць адносіны з настаўнікам з дапамогай нажа.

Галоўнае, каб не запусцілася ланцуговая рэакцыя, і каб мы ў хуткім часе не сталі сведкамі ці, яшчэ горш, ахвярамі новай трагедыі. Зноў з удзелам падлеткаў…

Надзея НІКАЛАЕВА

nikalaeva@zviazda.by

Каментары

Нарэшце ўзважанае абгрунтаванае меркаванне пра адказнасць журналістаў за змест напісанага. Бацькоў і настаўнікаў за сваіх дзяцей і вучняў. Пра дэфіцыт увагі, адсутнасць разумнага і ўсёразумеючага дарослага побач з падлеткам у складаны момант... Галоўныя словы артыкула, як мне падаецца, "Гэта быў яго крык, каб, нарэшце, усе пачулі!" Пакуль гэты крык будзе чуць і разносіць толькі прэса у пагоні за рэйтынгам, людзі будуць крычаць ратунку. Любым коштам. Нават коштам свайго і чужога жыцця.
Добры медыяадукацыйны фокус у гэтым артыкуле па актуальнай навіне, якую абмяркоўвае ўся краіна. Дзякуй, што актуалізавалі такую важную для нашага грамадства праблему. На жаль, некаторыя журналісты робяць з такіх падлеткаў антыгерояў, а гэта яшчэ больш прывабна для няўпэўненых у сабе людзей. Добры артыкул!

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Успаміны былой вязніцы пра Саласпілскі лагер смерці

Яна добра памятае той летні дзень. За акном сталі чутныя роў матацыклаў і нямецкая гаворка.

Грамадства

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Першыя беларускія Соdе Сlub далучыліся да сусветнага руху

Як з дапамогай кода стварыць уласную анімацыю і «ажывіць» касмічны карабель? 

Грамадства

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Як Віцебшчына развівае стасункі з Кітаем

Наш карэспандэнт пастараўся згадаць самыя цікавыя прыклады сумеснай рэалізацыі праектаў.

Спорт

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

Анастасія Мірончык-Іванова: «Веру ў сябе і ў свае сілы»

У спорце ёй двойчы прыходзілася пачынаць усё спачатку.