Вы тут

Карысная “цэгла”


У старадаўніх рукапісных падручніках адзначалася, што “воск змякчае ўсе болькі і на цяжар грудзей пасабляе з маслам фіялкавым прыкладаючы, скулы і месца зводзіць, жылы і раны размякчае”. Сярэдневяковы лекар Авіцэна рэкамендаваў ужываць воск у якасці сродку, які павышае лактацыю малака ў кормячых жанчын, змякчае кашаль, аказвае адхарквальнае дзеянне. Сучасная навука пацвярджае, што воск пчаліных сотаў валодае выдатнымі лекавымі ўласцівасцямі. І сёння ён шырока ўжываецца ў фармацэўтычнай і парфумернай прамысловасці.

Усе колеры золата

Гэты прадукт пчалярства – асноўны, амаль адзіны будаўнічы матэрыял пчалінага гнязда. Ён выдзяляецца асаблівымі васковымі залозамі пчол. З яго насякомыя будуюць соты, куды складваюцца прадукты – мёд, пярга, пылок, дзе выводзіцца будучае пакаленне пчол – расплод.

Хімічны састаў воску значна вагаецца і залежыць ад пароды і харчавання пчол, умоў здабывання воску і інш. У яго склад уваходзяць каля 300 розных рэчываў, і ў першую чаргу гэта складаныя эфіры (іх аб’ём дасягае 75%), вуглевадароды, свабодныя тлустыя кіслоты, араматычныя рэчывы, вада, мінеральныя і іншыя рэчывы.

Колер воску (ад белага да жоўта-бурага) залежыць ад фарбуючых рэчываў, якія пераходзяць у яго з пропалісу і пылку, а афарбоўка – ад якасці васковай сыравіны. Цікава, што, калі кветка дае мёд светлага колеру, воск абавязкова будзе цёмны, і наадварот. Араматычныя рэчывы пераходзяць у воск у асноўным з мёду, гэта значыць з тых раслін, з якіх пчолы збіралі нектар.

Воск – вельмі ўстойлівае рэчыва і можа захоўвацца на працягу сотняў гадоў, не губляючы сваіх уласцівасцяў. Так, у старажытных егіпецкіх пірамідах знаходзілі кавалкі воску, якія захавалі свае якасці і па сённяшні дзень.

Змякчае і сагравае

Вядома, што пчаліны воск адносіцца да складаных рэчываў, склад якіх нават у нашы дні не цалкам высветлены, валодае высокімі бактэрыцыднымі ўласцівасцямі. Такія яго якасці, як мяккасць, пругкасць, нізкая тэмпература плаўлення, пластычнасць, нерастваральнасць у вадзе выкарыстоўваюцца ў многіх касметычных і фармацэўтычных прэпаратах. У трактаце “Фармакапея Іспана” (1817) воск рэкамендавалі для вырабу 17 мазяў і 25 прэпаратаў. Знакаміты рымскі прыродазнавец Пліній пісаў, што “ўсе сарты воску валодаюць уласцівасцямі змякчаць і саграваць, а таксама спрыяюць абнаўленню цела; свежы воск лічыцца самым карысным”. Гален прапанаваў ахаладжальную мазь, якая дайшла да нашых дзён пад назвай “кольдкрэм” – яе асновай таксама з’яўляецца воск.

Фота Анатоля Клешчука

Воск, ды не той?

З-за шырокага ўжывання воску ў медыцыне, прамысловасці, пчалярстве і адначасова яго вялікага кошту некаторыя прадаўцы гэтага цудоўнага прадукту фальсіфікуюць яго. Дзеля гэтага выкарыстоўваюцца парафін, цэразін, тэхнічны воск з нафты, стэарын. Якія ж асаблівасці мае натуральны пчаліны воск?

Вось гэты спіс:

● колер можа быць белым, светлажоўтым, карычневым і нават чорным, часам з ружовым адценнем;

● водар мядовы альбо нагадвае пах пропалісу;

● зліт воску не мае ўвагнутасці (упадзіны) па цэнтру;

● кавалак лёгка расколваецца пры ўдары малатком;

● паверхня на месцы разлому кавалка матавая і зярністая;

● пры награванні не змяняе колер;

● пры разжоўванні не прыліпае да зубоў;

● пры размінанні ў руках робіцца пластычным і не пакідае тлустых слядоў;

● тоне пры тэмпературы 20°С у спірце;

● тэмпература плаўлення рэчыва – ад 60 да 70°С.

Веданне пералічаных прыкмет натуральнага воску значна знізіць верагоднасць набыцця няякаснага фальсіфікату.

Васіль КАВАЛЕЦ, старшыня салігорскага міжраённага аб’яднання “Бортнік”

 

Рэцэпты здароўя

Гаймарыт. Падагрэць 20 г воску на вадзяной лазні, дадаць 2 ст. лыжкі парашку травы крываўніка, змяшаць, астудзіць да тэмпературы 38-40°С, нанесці пластамі на вобласць праекцыі гаймаравых пазух і на корань носа, накрыць махрыстай сурвэткай і паляжаць 15-20 хвілін. Акуратна зняць воск. Скуру, дзе знаходзілася лячэбная маска, расцерці тонкім слоем в’етнамскага бальзаму “Зорачка”. Працэдуру паўтараць 1-2 разы на дзень 3-5 дзён.

Юнацкія вугры. Узяць 10 г белага воску, 1 ст. лыжку парашку травы падтынніку, 2 cт. лыжкі персікавага алею і 1 ч. лыжку гліцэрыны. Усё падпаліць на невялікім агні, памешваючы драўлянай палачкай, астудзіць і выкарыстоўваць як ачышчальны крэм.

Парадантоз. У воск дадаць 10-працэнтны спіртавы (аптэчны) экстракт пропалісу з разліку 1 ч. лыжка экстракту на 50 г воску. Жаваць па 10-12 хвілін пасля яды 3 разы на дзень. Курс – два тыдні.

Мазалі і падэшвенныя бародаўкі. Узяць 30 г пчалінага воску і 50 г пропалісу, падагрэць на вадзяной лазні, дадаць 2 cт. лыжкі бруснічнага соку, 1 ст. лыжку соку цытрыны і 3 cт. лыжкі парашку травы мелісы. Змяшаць і змясціць у шкляны або фарфоравы посуд, захоўваць пры хатняй тэмпературы. Наносіць на мазалі, натоптышы і падэшвенныя бародаўкі на 20-30 хвілін, умацоўваючы лячэбную масу павязкамі з сеткаватым бінтам або лейкапластырам. Не забывайцеся перад кожнай працэдурай добра распарыць ногі ў содавай вадзе.

Бранхіт курыльшчыкаў. Узяць 30 г белага воску, дадаць 1 ст. лыжку гарэлкі, 3 ст. лыжкі адвару цыбулі рэпчатай (цыбуліну сярэдніх памераў памыць, заліць вадой у невялікай ёмістасці, дадаць сталовую лыжку цукру і варыць на павольным агні 30-40 хвілін, астудзіць). Усё падагрэць, старанна размяшаць, прымаць па дэсертнай лыжцы 3 разы на дзень і на ноч на працягу месяца.

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.