Вы тут

Рэнесанс беларускага кіно ўсё яшчэ не наступіў


Конкурсная праграма кінафестывалю Bulbamovie пакінула пачуццё расчаравання.

Яшчэ нядаўна ў нас былі падставы з эйфарыяй прадказваць доўгачаканае адраджэнне беларускага кіно. Вось, маўляў, што ствараюць нашы маладыя і дзёрзкія аўтары за ўласныя сродкі і энтузіязм – за імі будучыня, ім ёсць што сказаць, у іх хапае смеласці гэта рабіць. Шосты фестываль беларускага кіно Bulbamovie, адзіны накіраваны на айчынны кантэнт, 21 і 22 кастрычніка ў арт-кінатэатры “Тытан” паказаў праграмы ігравога, дакументальнага і анімацыйнага беларускага кіно – і рэнесансам пахнуць перастала.


Калі лічыць, што Bulbamovie прадстаўляе вобраз створанага за год беларускага кіно, то ацэньваючы па гамбургскім рахунку гэтае аблічча падаецца непрэзентабельным і несур’ёзным. Відавочна, пэўная частка работ ствараецца не як мастацтва, а як пацеха для сябе і сяброў – нават дакладней назваць іх не фільмамі, а відэа.

Ацэньваць беларускае кіно іншым чынам, напэўна, шкодна: кінематаграфія павінна разглядацца ў тым ліку ў кантэксце міжнароднай індустрыі кіно, у якой мы пакуль што, на жаль, застаёмся “рэччу ў сабе”. Размаўляючы пра айчынныя карціны, мы прызвычаілся рабіць зніжкі і паслабленні ў адзнаках за тое, што тыя ствараліся ўласнымі высілкамі, што гэта толькі старт, што ўсе вялікія рэжысёры з нечага пачынаюць. Мы здольныя нават “прыцягваць” сэнсы і казаць “вы не разумееце, гэта пра гвалт над жанчынамі”, “гэта пра раўнапраўе”, “гэта пра пошук сябе”, хоць часцей нічога новага і па-новаму ў тым, што чарговы нязграбны фільм хоча сказаць, не аказваецца.

Гэтыя карціны маюць значэнне як прыступка да прафесійнай, дарослай, спелай творчасці. Аўтарам на руку благаславенне сённяшняга часу: працэс “дэмакратызацыі” сферы кіно няспынны; у эпоху, калі фільмы здымаюцца нават на мабільны тэлефон, ім прасцей спрабаваць свае сілы. У сваю чаргу гэта выгадна і айчыннай кінематаграфіі: каб больш рэжысёраў пачыналі здымаць.

Кінафестываль Bulbamovie жа змяшаў у сабе мастацтва з “пробай пяра”, чым паказаў, як адначасова з дэмакратызацыяй сфера кіно страчвае нейкую “сакральнасць”, сур’ёзнае да сябе стаўленне, якое сярод конкурсных ігравых і дакументальных фільмаў бачнае толькі ў чатырох-пяці карцінах. Вядома ж, на бязрыб'і і рак — рыба, але паўстае пытанне да фармату кінафестывалю і планкі, якой кіруюцца адборшчыкі. Ці не варта было пакінуць у праграме пустыя старонкі і паказаць толькі кіно?

Фота са здымак фільма “Душы мёртвыя” Віктара Красоўскага.

Карціна “Душы мёртвыя” Віктара Красоўскага, якая атрымала Залатую бульбу (узнагароду ў выглядзе жэста Вікторыя на тарцы для бульбы, створаную мастаком Русланам Вашкевічам), відавочна з праграмы Bulbamovie выбівалася за кошт таго, што гэта скрупулёзны, дакладны, пралічаны, сур’ёзны мастацкі твор, перамога якога была прадказальнай.

Журы вырашыла не вызначаць пераможцу сярод дакументальных работ, а раздзяліла гэтую Залатую бульбу на два “дранікі”, якія дасталіся ігравой кароткаметражцы “Дваццацьшаснаццаць” Андрэя Крывіцкага і Зміцера Рахоўскага і анімацыйнай карціне “Ламберсек і даярка” Анатоля Тадорскага. Залатая бульба сярод анімацыйных работ і ўзнагарода за найлепшы гук адышлі карціне “Дзеці будучыні спяць” Івана Гапіенкі. Прыз глядацкіх сімпатый дастаўся “Вянку” Павала Недзведзя.

Атрымліваецца, фестываль беларускага кіно існуе, а фільмы для яго амаль адсутнічаюць. Здавалася б, яны павінны быць – у нас ёсць творчасць таленавітых папярэднікаў, спецыяльная адукацыя, у дзяржавы – грошы на кіно, у маладых аўтараў – жаданне здымаць, сучаснасць прадастаўляе рэцэпты кшталту малабюджэтных фільмаў і капрадукцыі. Але пры ўсім гэтым вартае ўвагі кіно – выключэнне. Частка з яго, вядома ж, трапіла ў праграму Bulbamovie.

“Вянок” Павала Недзведзя.

Пасля кінафестывалю можна зрабіць некалькі высноў. Па-першае, мы спадзяемся на адраджэнне беларускага кіно ў той час, як у сферы кінематографа нічога не мяняецца. Па-другое, аўтары татальна не здольныя ацаніць, ці вартыя іх творы часу гледача. Па-трэцяе, кінастудыя “Беларусьфільм” можа прадаставіць на кінафестываль толькі анімацыю (яшчэ некалькі дакументальных работ будуць у Нацыянальным конкурсе “Лістапада”). Па-чацвёртае, грамадства спынілася ў сваёй інфантыльнасці, што бачна па стаўленні да кіно як да ўласнага квэсту.

На кінафестывалі “Лістапад” пройдуць паказы Нацыянальнага конкурсу. Да таго ж існуе пласт беларускага кіно, якое не падае заяўкі на беларускія кінафестывалі. Магчыма, пах адраджэння – там.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Вясёлыя гісторыі чытачоў

Класiкаў трэба ведаць…, Быў бы араты, будзе й прыганяты, Па малiну…

Эканоміка

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

«Мы выказалi прапановы, i нас пачулi». Як дзяржаўныя прэферэнцыi дапамагаюць падтрымаць суб'ектаў гаспадарання

У бiзнес-колах Гродзеншчыны лiчаць, што меры па падтрымцы эканомiкi з'явiлiся своечасова.