Вы тут

Бабулін скарб


З гадамі ўсё часцей прыходжу да высновы, што самая большая ўзнагарода, якую можа падараваць чалавеку жыццё, гэта магчымасць сустрэць даволі сталыя гады на сваіх нагах і ў сваім розуме. Уганараваных такой адзнакай не вельмі многа сярод нас. Асабліва тое адчуваеш, калі даводзіцца хаваць калег, знаёмых, сяброў у маладым яшчэ ўзросце. На гэтым фоне сустрэць 90-гадовага чалавека, які не страціў іскрынку жыццёвага аптымізму, ужо — радасць, пэўнае азарэнне.


З Марыяй Ісакаўнай Федасюк пазнаёміцца прыйшлося ў адной з апошніх камандзіровак. Калі я дастала фотаапарат, яна адразу ж паправіла хустку, села зручней і сказала: «От якая барышня! Але ж добра здымай, каб не выйшла якая карыкатура!» — і засмяялася. Стала зразумела, што спадарыня Марыя, як і любая нармальная жанчына, турбуецца пра сваю знешнасць, але ставіцца да сябе даволі іранічна і валодае пачуццём гумару. Днямі ёй спаўняецца 94 гады. Без залішняй сціпласці яна пра сябе заўважыла, што падрабязнага апісання яе жыцця хапіла б на цэлую кніжку.

Нарадзілася Марыя ў 1922 годзе ў вёсцы Азяты, дзе жыве і цяпер. Дзяцінства згадвае як галодны час. Бацькі былі вельмі бедныя, у школу не хадзіла, бо не было чаго апранаць. З 12-13 гадоў наймалася да заможных аднавяскоўцаў і гаспадароў з суседніх вёсак жаць жыта. Аднойчы, зарабіўшы колькі рублёў на жніве, са старэйшай сваячкай пайшлі пехатою ў Кобрын купляць сабе абновы. Набыла тады шалёўку (хустка з кашаміру) і адрэз тоненькай шарсцяной тканіны на спадніцу. Як яна заўважыла, усё дзявоцтва тую спадніцу за «выхадную» насіла, і дадала: «Вось тады былі тавары, якасныя, зносу ім не было, а цяпер усяго многа, а прыгожага і трывалага не знойдзеш».

Замуж выходзіла ў 20 гадоў. Ніхто не пытаўся ў нявесты пра яе пачуцці і жаданне. Ішла вайна, моладзь актыўна забіралі ў Германію. Бацька вырашыў адгарадзіць сям'ю ад магчымай бяды такім чынам. Замужняя маладзіца не падлягала адпраўцы, і сына малодшага пакінулі ў спакоі, бо ён заставаўся апошнім дзіцем у сям'і. Марыю аддалі за 42-гадовага мужчыну. Ён пакутаваў ад язвы страўніка, пражыў нядоўга. Яна засталася з малым дзіцем. А пасля вайны да яе пасватаўся сусед, малады хлопец. За гэтага пайшла па каханні, і пражылі ў згодзе муж і жонка больш за 50 гадоў. Адзінае, што засмучала, што і другі муж быў не вельмі моцны здароўем. Даводзілася ёй асабліва на пачатку калгаснага жыцця працаваць за дваіх. Інакш не далі б сена на карову, каня, каб пасадзіць агарод і соткі — такія былі правілы.

Трыццаць гадоў адпрацавала даяркай. Марыя Ісакаўна кажа: «Працавала, як добры вол». У даярак тады не было выхадных, а выхады на работу называлі працаднямі. Дык вось пры падвядзенні вынікаў у канцы года ў яе выходзіла 450, а то і болей дзён. Дзіва? Не, проста падаіўшы кароў, яна паспявала працаваць у брыгадзе на паляводстве. Так і набягалі дні.

— Усё паспявала. А даілі тады ведаеш як? — успамінае былая калгасніца. — Сонца заходзіць, каровы яшчэ за пяць кіламетраў ад фермы, а мы ўжо на веласіпедах прыехалі, сядзім, чакаем. А цяпер сонца яшчэ высока, а даярку ўжо вязуць на машыне на дойку, і яна ў туфліках едзе. Мы, бывала, круглы год у ботах гумовых, бо на подсціл каровам сыпалі торфакрошку. Мыеш-мыеш тую карову, рукі адвальваюцца, а першыя гады рукамі даілі... Здаралася, карова захварэе, дома бульбы ёй навару ці нешта іншае гатую, што фельчар раіць. Нясу гэта на ферму ў торбе. Кароў паболей брала, каб быць у перадавіках, я ніколі ў адстаючых не хадзіла. Скажы, гэта розум быў? — і зноў па-маладому смяецца.

— Але ж я любіла, калі поўныя залы, калі ўсе святочна апранутыя, мне граматы даюць, а потым і ордэн далі, сам Аржанікідзэ пасведчанне падпісаў. Маладыя сілы былі, стомы не адчувалася. Колькі сябе помню, мне нешта рабіць хацелася. Вось і цяпер рукі-ногі баляць, а мне ўсё роўна рабіць хочацца. Ну хоць шкарпэткі дзецям і ўнукам вяжу, сабе вось жакетку звязала... Нікога з маіх сябровак, хто са мной працаваў, няма, а я вось жывучая.
Бог мяне чамусьці трымае. Як прачнуся, вады свянцонай у рот вазьму, а потым прашу Бога, каб даў мне сілы, даў мне цярпення нікому нічога дрэннага не жадаць, а думаць пра добрае, жыць без граху. Так вось і жыву. Доўга. Іншы раз здаецца, што я ўжо ўсім надакучыла на гэтым свеце. А другі раз падумаю, можа, Бог мяне датрымае да майго стагоддзя, — зноў усміхаецца бабулька, і гэтыя вясёлыя іскрынкі ёй надта да твару.

***

У адным вучэбным дапаможніку для настаўнікаў прачытала пра эксперымент, які праводзілі з вучнямі ў розных гарадах краіны. Навучэнцам прапанавалі правесці ўмоўны «Сняданак з героем». Пыталіся, з кім хацелі б сустрэцца хлопчык ці дзяўчынка на 10—15 хвілін, каб нешта спытаць, аб нечым пагаварыць. Для герояў не было абмежаванняў ў часе і прасторы, можна было запрасіць любога персанажа з мінулага, сучаснага, будучыні.

Дзеці «запрашалі» каго заўгодна, пераважалі вядомыя акцёры і музыканты, хапала спартсменаў і палітыкаў, зрэдку трапляліся паэты і пісьменнікі. І ніхто не сказаў, што хацеў бы пра нешта распытаць у сваёй прапрабабулі альбо прадзеда. На жаль.

Святлана ЯСКЕВІЧ

yackevіch@zvіazda.by

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

Галiна Левіна: Помнiк — не канструктар i не чарцёж, яго трэба перажыць, выпакутаваць

У архiтэктара Галiны Левiнай — Хатынь, творчая спадчына яе бацькi.

Грамадства

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Прэмiя прыгажосцi. Дзеля чаго людзi кладуцца пад нож пластычнага хiрурга?

Як сведчаць шматлiкiя даследаваннi, прывабным людзям прасцей прабiцца ў жыццi i яны дасягаюць у кар'еры большага поспеху. 

У свеце

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Як Еўропа аднаўляецца ад кавiднага ўдару?

Сёлета еўрапейская эканомiка будзе перажываць глыбокую рэцэсiю з-за ўспышкi каранавiруса, нягледзячы на хуткiя i ўсёабдымныя антыкрызiсныя меры як на саюзным, так i на нацыянальным узроўнi.

Эканоміка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

Тонкае мастацтва дабрабыту. Складаем сямейны бюджэт разам са спецыялістам Нацбанка

2020 год паставіў усіх нас перад неабходнасцю дакладна планаваць свае выдаткі.