Вы тут

Георгій Ліхтаровіч: Вячаслаў Дубінка быў вельмі добрым празаікам


Яны пазнаёміліся ў 1968 годзе ў фоталабараторыі пры рэдакцыі “Звязды”. Зусім яшчэ малады і нявопытны фатограф зазірнуў павітацца з творцам, чыімі работамі на старонках перыёдыкі захапляўся, і быў здзіўлены прыязнасцю і цеплынёй стаўлення старэйшага калегі. Так пачалося доўгае і плённае сяброўства двух выдатных майстроў – фотамастака Георгія Ліхтаровіча і майстра выцінанкі, таленавітага фатографа, пісьменніка Вячаслава Дубінкі. Сёлета адзін з іх мог бы святкаваць 75-годдзе, але лёс склаўся так, што яго постаць застаецца толькі светлай зоркай ва ўспамінах сяброў, калег, вучняў. Разам з Георгіем Ліхтаровічам мы згадваем майстра, мастака, чалавека Вячаслава Дубінку.


 

Прытоены, хатні рамантызм

- Прозвішча Вячаслава Дубінкі я часта бачыў у газетах. Прыцягвала перадусім незвычайнасць яго фотаздымкаў. Яны вылучаліся нейкім прытоеным, хатнім рамантызмам, беларускасцю. Дубінка часта здымаў архітэктурныя помнікі, цікавых людзей. Я ж толькі пачынаў фатаграфаваць, рыхтаваўся працаваць у гэтай галіне. Калі я вярнуўся з войска, пачаў сам друкавацца ў газетах і неяк проста прыйшоў у рэдакцыю “Звязды”, каб пазнаёміцца. Завітаў у фоталабараторыю, дзе на той час Дубінка працаваў разам з Юрыем Івановым. Мяне вельмі здзівіла добразычлівае, простае стаўленне Вячаслава Дубінкі да мяне, яшчэ зусім маладога і нявоптынага. Ён не надзьмуваў шчокі, не рабіў выгляду, быў сам сабою. А ў вачах – лёгкая ўсмешка, вясёлыя агеньчыкі. Гэта і спрыяла добрым кантактам, гутаркам. Ён падказваў, як трэба працаваць, што здымаць для газеты. Накіраваў мяне на працу ў “Чырвоную змену”, бо пабачыў, што маладзёжная тэматыка мне больш цікавая.

Майстэрня – гэта цэлы свет

- Доўгі час нашы шляхі ішлі побач, мы амаль не мелі агульных спраў, хіба што толькі падчас працы сустракаліся на мерапрыемствах, рабілі фотаздымкі для розных выданняў. Ён працаваў у “Звяздзе”, а я – у Акадэміі навук, газеце “Голас Радзімы”, выдавецтве “Беларусь”. Але з канца 1990-х мы сапраўды пасябравалі, пачалі ладзіць сумесныя праекты. Слава адчуваў, што як фатограф я у нечым майнейшы, чым ён сам, таму запрашаў мяне да супрацоўніцтва. Адсутнасць прафесійнай рэўнасці, нейкай канкурэнцыі талентаў і амбіцый – вялікая рэдкасць у нашай прафесіі. Я часта бываў у яго майстэрні. Гэта, безумоўна, быў цэлы свет, таму і маю мноства фотаздымкаў адтуль. Ездзілі разам па вёсках, здымалі храмы. У Дубінкі была задумка зрабіць серыю фотаздымкаў праваслаўных храмаў Міншчыны. У кіраўніцтва праваслаўнай царквы мы не знайшлі падтрымкі і дапамогі, таму, я думаю, што на вандроўкі, якія ўсё ж здзейснілі, Слава траціў уласныя грошы, хоць пра гэта ніколі не казаў.

Сур’ёзныя справы. З усмешкай

- Ён быў таленавітым у многіх справах. Нават стварыў жартоўную фірму “Не спі ў шапку”, час ішоў такі, калі нельга было губляць любую магчымасць зарабіць. Рабіў шмат рэчаў рукамі, напрыклад, вокладкі са скуры, афармляў выданні. Неяк нават маю паэтычную кнігу “Агульны сшытак” апрануў у скуру, ператварыў у фаліянт. А шчыраванне на ніве выцінанкі – сапраўднае дзіва беларускай культуры. Ён пачаў працаваць у гэтым відзе мастацтва ў канцы 1960-х і фактычна стаў першым, хто адрадзіў беларускае майстэрства выразання з паперы. Даказаў, што гэта не гульня, а цэлы від мастацтва, вёў праграму на тэлебачанні, ладзіў шыкоўныя выстаўкі. Сёння я з удзячнасцю захоўваю некалькі выцінанак, якія Слава мне падарыў. Яны вісяць на ганаровым месцы. Раз-пораз глянеш – і згадаеш сябра.

Герой фотаздымка – хатні бусел

- Часта яго ўспамінаю. Здараюцца жыццёвыя сітуацыі, сустракаюцца людзі, агульныя знаёмыя. Ён рана пайшоў з жыцця. Шкада… Столькі планаў было, столькі імпэту, жыццёвай моцы. І дабрыні. Мне здаецца, па жыцці ён не мог усур’ёз злавацца. Канечне, здаралася, што прыкрыкне і прытопне, але праз колькі хвілін ужо быў зноў спакойны і вясёлы. Ён месцамі ставіўся да нейкіх рэчаў не вельмі ўважліва і здзіўляўся, калі атрымлівалася не так, як ён думаў, уяўляў. Жыў з лёгкай усмешкай на твары, але займаўся сур’ёзнымі справамі, значнымі праектамі. Умеў здзіўляцца жыццю. Напрыклад, калі ў мяне зімою бусел жыў у кватэры, ён адзіны пра гэта напісаў, сфатаграфаваў. Ды і ў цэлым гісторыя пра бусла цікавая. У вёсцы на Случчыне была ў нас хатка, дзе з сям’ёй праводзілі лета. І неяк да суседскіх гусей прыйшоў бусел, якога мацнейшыя птушкі пакінулі зімаваць. Відаць, быў слабы ці хворы. Бусла гусі пабілі, таму суседзі прынеслі птушку нам. Мы яго выхадзілі пры хаце, а калі насталі халады, не знайшлі куды ўладкаваць, таму забралі з сабою ў кватэру, дзе ён у нас і перазімаваў у асобным пакоі. А ўвесну зноў вярнуўся ў вёску, відаць, знайшоў пару і праз некалькі месяцаў перастаў прылятаць да хаты.

Не чужы

- Усіх людзей, каго хацеў пакінуць побач на сваіх фотаздымках, Слава прыводзіў да знакавай таполі і здымаў побач з ёй. Вялікае старое дрэва расце паміж карпусамі хімічнага і юрыдычнага факультэтаў БДУ. Дубінка недалёка меў майстэрню, на вуліцы Ленінградскай. Мяне таксама хацеў там сфатаграфаваць, развесіць на дрэве мае работы, але нешта не атрымлівалася, таму памятны кадр зрабілі ў парку Горкага каля хвоі. Кепскіх людзей на тых здымках не было. Слава імкнуўся больш фатаграфаваць простых людзей, але партрэтаў знакамітасцей патрабавалі час і праца. Вядома, ганарыўся здымкамі вядомых людзей, але, шчыра кажучы, яны былі менш удалыя, чым фота звычайных вяскоўцаў. Ён сам лепш іх адчуваў, і яны прымалі фатографа як свайго. А для Славы ўсе дзверы былі адчыненыя. Таму і на фотаздымках – шчырыя эмоцыі, добрыя прыязныя пагляды, адкрытыя ўсмешкі. Для фатографа вельмі важна не быць чужаком.

Эмоцыі – у словы

- Дубінка быў вельмі добрым празаікам, пісаў цікавыя апавяданні, нават прыдумаў свой жанр – “карацелькі”. Я трошкі дапамагаў яму працаваць. Месцамі са словам ён выплёскваў эмоцыі, пісаў вельмі імпульсіўна, а на рэдагаванне і працу па ўдасканаленні тэкстаў, відаць, не сталавала цярплівасці. Не магу сказаць, што я быў рэдактарам твораў сябра, проста не меў на гэта права, але мы гадзінамі абмяркоўвалі тэксты, разам вырашалі, як яны будуць выглядаць у выніку. Гэта былі прыемныя моманты абмену думкамі, меркаваннямі. Я заўжды Славе быў удзячны за тое, што мог даведвацца з яго “карацелек” новыя словы.

Марына ВЕСЯЛУХА

vesialuha@zviazda.by

Фота Георгія ЛІХТАРОВІЧА  і Вячаслава ДУБІНКІ.

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Як задаволіць кадравы голад у сферы ІТ?

Работадаўцы кажуць, што быць добрым праграмістам і ўмець пісаць код для эфектыўнай работы ўжо недастаткова.

Культура

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

Балельшчыкі II Еўрапейскіх гульняў ужо рэзервуюць вясковыя гатэлі

«Адышоў час, калі гасцям патрэбныя былі толькі «чарка і скварка», ім ужо цікавыя музеі, культурная праграма».

Грамадства

Як працуюць сапёры?

Як працуюць сапёры?

Больш за ўсё «сюрпрызаў» з часоў Вялікай Айчыннай вайны было знойдзена ў Докшыцкім, Талачынскім, Асіповіцкім і Лагойскім раёнах.