22 Верасень, субота

Вы тут

Найвышэйшая канстытуцыйная каштоўнасць — чалавек


Канстытуцыяй Рэспублікі Беларусь устаноўлена, што чалавек, яго правы, свабоды і гарантыі іх рэалізацыі з'яўляюцца найвышэйшай каштоўнасцю і мэтай грамадства і дзяржавы; дзяржава гарантуе правы і свабоды грамадзян Беларусі, замацаваныя ў Канстытуцыі і законах і прадугледжаныя міжнароднымі абавязацельствамі дзяржавы.


Накіраванасць дзяржаўнай дзейнасці на забеспячэнне і абарону правоў і свабод чалавека і грамадзяніна з'яўляецца адным з важных прынцыпаў прававой дзяржавы. Абавязак дзяржавы забяспечваць і абараняць правы і свабоды чалавека замацаваны ў многіх артыкулах Асноўнага Закона і адрасаваны ўсім галінам дзяржаўнай улады. Пры гэтым адным з найбольш дзейсных сродкаў абароны правоў і свабод асобы з'яўляецца судовая абарона, якая гарантуецца артыкулам 60 Канстытуцыі кожнаму. У Рэспубліцы Беларусь судовая абарона правоў і свабод грамадзян забяспечваецца судамі агульнай юрысдыкцыі і Канстытуцыйным Судом, які згодна з Канстытуцыяй ажыццяўляе кантроль за канстытуцыйнасцю нарматыўных прававых актаў у дзяржаве.

З палажэнняў Канстытуцыі вынікае, што судовая абарона правоў і свабод гарантуецца кожнаму, а гэта азначае адсутнасць якіх-небудзь абмежаванняў кола асоб, якія прэтэндуюць на такую абарону. Канстытуцыйныя нормы не змяшчаюць таксама абмежаванняў у правах і свабодах, якія падлягаюць судовай абароне, у сувязі з чым судовай абароне падлягаюць правы і свабоды асобы незалежна ад таго, замацаваны яны ў Канстытуцыі, законах або прадугледжаны міжнароднымі абавязацельствамі краіны. Такім чынам, права на судовую абарону можа быць выкарыстана грамадзянінам ва ўсіх выпадках, калі парушаюцца ці аспрэчваюцца яго правы.

Выкладзенае сведчыць аб прававой і фактычнай каштоўнасці права на судовую абарону, паколькі дазваляе грамадзянам рэалізаваць іншыя канстытуцыйныя правы, а ў выпадку неабходнасці атрымаць абарону парушаных правоў, свабод і ахоўваемых законам інтарэсаў.

Адным з найважнейшых складнікаў права на судовую абарону з'яўляецца даступнасць правасуддзя, сутнасць якой заключаецца ў адсутнасці неабгрунтаваных прававых і практычных перашкод для звароту ў суд, разгляду і вырашэння спраў. У выпадку, калі нормы закона перашкаджаюць рэалізацыі права на судовую абарону ў поўным аб'ёме, спрацоўваюць механізмы канстытуцыйнага кантролю, якія забяспечваюць законнасць як у праватворчасці, так і ў правапрымяненні.

Так, у прынятым Канстытуцыйным Судом рашэнні «Аб праве на абскарджанне рашэнняў падатковых органаў, дзеянняў (бяздзейнасці) іх службовых асоб» звернута ўвага на тое, што асоба, указаная ў акце праверкі падатковага органа як асоба, якая дапусціла сваімі дзеяннямі (бяздзейнасцю) парушэнне падатковага заканадаўства, але спыніла працоўныя адносіны з арганізацыяй-даўжніком, у адпаведнасці з Падатковым кодэксам права на абскарджанне такога рашэння не мае.

Разам з тым згодна з Канстытуцыяй дзяржава абавязана забяспечыць рэалізацыю канстытуцыйнага права на зварот у дзяржаўныя органы (артыкул 40) і доступ да правасуддзя кожнай асобе (артыкул 60), чые правы і законныя інтарэсы якой закранаюцца рашэннямі падатковых органаў, дзеяннямі (бяздзейнасцю) іх службовых асоб.

Канстытуцыйны Суд прыйшоў да вываду, што дзеючае прававое рэгуляванне не можа быць прызнана дастатковым для забеспячэння поўнай і эфектыўнай судовай абароны правоў і свабод як неабходнага элемента канстытуцыйна-прававога рэжыму, заснаванага на прынцыпах вяршэнства права і прававой дзяржавы. У сувязі з гэтым было прызнана неабходным устараненне заканадаўцам указанага прабелу ў рэгуляванні права на абскарджанне рашэнняў падатковых органаў, дзеянняў (бяздзейнасці) іх службовых асоб шляхам унясення ў Падатковы кодэкс змяненняў, якія прадугледжваюць права кожнай асобы на абскарджанне рашэнняў падатковых органаў, дзеянняў (бяздзейнасці) іх службовых асоб, калі, па меркаванні асобы, такія рашэнні, дзеянні або бяздзейнасць парушаюць яе правы і законныя інтарэсы.

Гэтае рашэнне Канстытуцыйнага Суда выканана заканадаўцам шляхам выкладання артыкула 85 Падатковага кодэкса ў новай рэдакцыі, што ўлічвае прававую пазіцыю Канстытуцыйнага Суда.

У заключэнне важна адзначыць, што Канстытуцыя — Асноўны Закон, які не толькі замацоўвае нормы, па якіх дзяржава і грамадства жывуць у цяперашні час, але і вызначае шляхі развіцця Рэспублікі Беларусь на доўгатэрміновую перспектыву як дэмакратычнай сацыяльнай прававой дзяржавы, у якой чалавек — найвышэйшая каштоўнасць грамадства і дзяржавы.

Тадэуш ВАРАНОВІЧ, суддзя Канстытуцыйнага Суда Рэспублікі Беларусь

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

75 год таму пачалося вызваленне Беларусі

23 верасня 1943 года, савецкімі войскамі быў вызвалены ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў першы населены пункт Беларусі — раённы цэнтр Камарын.

Грамадства

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Каму і чым дапаможа ТЦСАН

Ад дапамогі дома пажылым і да стварэння крызісных пакояў для ахвяр хатняга гвалту.

Грамадства

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Маштабныя вучэнні прайшлі ў краіне

Актыўная фаза камандна-штабнога вучэння Узброеных Сіл прайшла ў Беларусі ў верасні.