Вы тут

Усе колеры планеты Маленькага прынца


Як іх успрымае мастачка Ірына Лобан.


«Тэрыторыя нябачнага», 2011 г.

Нарэшце пачалася сапраўдная доўгачаканая вясна, калі складана сядзець на адным месцы, хочацца гуляць, адчуваць свежы водар паветра і пачаць рэалізоўваць мары. Менавіта ў такія цёплыя дні цяжка прайсці міма музея альбо галерэі, дзе пануе вясенні настрой. Так, у Мастацкай галерэі імя Міхаіла Савіцкага прадстаўлены выставачны праект «Гукі колеру» таленавітай мастачкі, дацэнта кафедры мастацтваў Дзяржаўнага інстытута кіравання і сацыяльных тэхналогій БДУ Ірыны Лобан.

Ірына Лобан, дэманструючы ўласнае разуменне свету, не навязвае стэрэатыпаў, не даказвае, што менавіта яе погляд на існаванне сучаснага чалавека і ладу жыцця найбольш правільны. Яна запрашае гледача ў прастору, дзе з лёгкасцю разам з ёй можна разважаць на актуальныя тэмы, адлюстраваныя ў творчых кампазіцыях.

Доктар філасофскіх навук Ігар Духан адзначае, што акварэлі Ірыны Лобан — гэта мастацтва радасці. Нават у самых яе драматычных і трагічных акварэльных работах прасочваецца ззянне радасці — у прасветах бялізны аркуша чытаецца асаблівы жыццярадасны настрой.

— Выстаўка «Гукі колеру» — гэта збор маіх твораў, што прадугледжвае асабістую сустрэчу з гледачом, які спрабуе зразумець свет, дзе ўсё ўзаемазвязана, пераплецена, састасавана, — расказвае Ірына Лобан. — Навуковыя пошукі кажуць пра тое, што чалавечы мозг успрымае рэальнасць і фантазію цалкам аднолькава — лагічна або інтуітыўна, але ў маёй творчасці гэтыя дзве галіны свядомасці пераплятаюцца пастаянна. Я, быццам не заўважаючы межаў, жыву на дзвюх планетах, адбіраю для творчасці толькі тое, чаго не хапае мне ў рэальнасці, і наадварот. Што яшчэ мяне хвалюе? Колер і святло. Вядома, я выкарыстоўваю іх не зусім традыцыйна. І колер, і святло існуюць у маіх работах у падначаленні двум сусветам — рэальнасці і фантазіі. Таму цень можа быць зусім не там, дзе яму належыць быць, а святло — сыходзіць як ад крыніцы, так і ад самога прадмета, які свеціцца знутры, і ўсе выдатныя магчымасці акварэлі дапамагаюць у гэтым. Надаю вялікую ўвагу кампазіцыі аб’екта, а не яго сапраўднаму маштабу ў рэальным свеце.

Колеравыя рашэнні мастачкі сапраўды ўражваюць. Яна стварае не проста яркія творы, а хутчэй грае на кантрасце, быццам шукае новыя адценні. Вынік абсалютна нечаканы: побач са спакойнымі, гарманічнымі тонамі можа пралягаць яркая хваля, якая скіроўвае ўвагу на сябе. Тут выяўлена метафара жыцця: немагчыма заўсёды захоўваць спакой у душы, літаральна адна маленькая дробязь — і эмоцыі пачынаюць пераважаць.

Многія творы мастачкі складаюцца са шматлікіх маленькіх карцін. Іх мастачка стварае па прынцыпе калажу. Прыдумляе ідэю і пачынае выбудоўваць цэлую гісторыю. Гэта своеасаблівая гульня, дзе ёсць прастора для разваг і дыялогу. Напрыклад, праз карціну «Рыгалета» мастачка імкнецца перадаць нам не сэнс оперы альбо яе мастацкага дзеяння, а знаёміць практычна з усімі героямі сюжэта.

— У адным мастацкім творы я магу сумяшчаць некалькі карцін: атрымліваецца своеасаблівы калажны эфект, — адзначае аўтар. — Напрыклад, серыя «Сіндбад-мараход» складаецца са ста работ. Гэта здаецца, што ўсяго чатыры карціны, насамрэч іх значна больш, яны прыдумляліся ў розныя часы. Такім чынам, я ствараю шматсэнсоўныя творы. Зараз мне дзіўна, што я выступаю ў ролі акварэліста, бо пачынала творчы шлях з кніжнай графікі. Практычна не звярталася да станковай акварэлі, бывала, толькі летам, калі натхняла сонейка, я хапалася за пэндзаль.

Творы Ірыны Лобан — своеасаблівае падарожжа па казках, спектаклях, краінах. З зялёнай Беларусі ты нечакана апынаешся ў сонечнай Грэцыі, пасля трапляеш у свет Антуана дэ Сент-Экзюперы, дзе Маленькі прынц больш не чорна-белы: мастачка зрабіла акцэнт не на персанажы, а на эмоцыі. Ёй падабаецца адыходзіць ад двухколеравага ўяўлення свету. Тут нават асабісты прынцып: няма толькі чорнага альбо белага, ёсць блакітны, чырвоны, зялёны. Нават шахматную серыю твораў яна адлюстравала без стэрэатыпаў.

— Мне вельмі падабаецца мая шахматная серыя. У ёй я пазбягаю штампаў, — прызнаецца Ірына Лобан. — Калісьці Экзюперы намаляваў Маленькага прынца чорна-белым, а я ўявіла яго каляровым, нават разгулялася з колерам. Пасля па такім жа прынцыпе вырашыла папрацаваць з шахматамі. Чаму б не? Бо шахматы, таксама як і мы, жывуць у каляровым свеце, яны не ізаляваныя ад грамадства. Канечне, чорнае і белае я захавала, але не абышлося без кантрастаў: у сярэдзіну твора дадала фіялетавых адценняў, а самі шахматы — з устаўкамі золата, бо там ёсць каралі і каралевы. У маёй калекцыі мне вельмі падабаюцца творы, прысвечаныя порам года. Захацелася іх зрабіць больш эпічнымі — без пачатку і канца, бо вясна, зіма, лета і восень непастаянныя. Аднак кожная пара года мае свой каларыт, таму гэтая серыя работ больш абстрактная па пластыцы і вобразнасці, чым шахматная.

У сямідзесяці прадстаўленых творах экспазіцыі мастачка спрабавала захаваць асабістую гісторыю. І зусім няважна, наколькі яна рэальна перажытая альбо выдуманая. У любым выпадку, ствараючы карціны, аўтар арыентавалася на асабістае ўспрыняцце герояў альбо сітуацый. У творах Ірыны Лобан прасочваюцца асаблівая культура, інтэлектуальнасць і інтэлігентнасць. Гэтыя складнікі, дарэчы, і сфарміравалі індывідуальны аўтарскі почырк: адзін раз пабываўшы на выстаўцы гэтага аўтара, пасля зможаце пазнаць яе работу сярод тысячы іншых.

Ірына Лобан не толькі таленавітая мастачка, але і настаўнік. Яна вучыць студэнтаў перш за ўсе думаць, адчуваць сэрцам і толькі пасля пераносіць эмоцыі на паперу. Мастачка кажа, што чалавек павінны пісаць карціны, кнігі, песні толькі пра тое, што насамрэч ведае, інакш не атрымаецца быць зразумелым, ацэненым.

Вікторыя АСКЕРА

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Ці можна адрадзіць неперспектыўныя вёскі і ці быць ордэну Сям'і

Ці можна адрадзіць неперспектыўныя вёскі і ці быць ордэну Сям'і

Пра гэта пацікавіліся парламентарыі ў кіраўніка дзяржавы.

Грамадства

Што адчуваюць вадалазы-сапёры, калі спускаюцца пад ваду

Што адчуваюць вадалазы-сапёры, калі спускаюцца пад ваду

У беларускай арміі гэтых спецыялістаў называюць штучнымі кадрамі. 

Культура

Зорка Скарыны: недатыкальна фантастычная ці нерэальна блізкая?

Зорка Скарыны: недатыкальна фантастычная ці нерэальна блізкая?

Каб пераканаць у сваёй задуме, ён мог бы зладзіць прэзентацыю на восем з паловай хвілін з відэапраекцыяй на экран і лазернай указкай.

Эканоміка

Ці такія прывабныя зніжкі, як іх малююць?

Ці такія прывабныя зніжкі, як іх малююць?

Што насамрэч нам прапануюць шматлікія акцыі гандлёвых сетак?