Вы тут

Пажылыя ў дзеянні


У чатырох абласцях краіны пажылыя аб'ядноўваюцца, становяцца валанцёрамі і дапамагаюць адно аднаму ў паўсядзённых справах.

Ініцыятыўныя групы сама- і ўзаемадапамогі ствараюцца ў межах сумеснай работы Швейцарскага Чырвонага Крыжа і Беларускага таварыства Чырвонага Крыжа. Вось ужо дзесяць гадоў Швейцарскі Чырвоны Крыж падтрымлівае пажылых, у тым ліку фінансава, у межах сваіх праграм па доглядзе дома і актыўным старэнні.


А летась было праведзена даследаванне ў Беларусі, Босніі і Герцагавіне, Балгарыі для ацэнкі вопыту работы з актыўным удзелам пажылых. Даследчыкі наведалі ўсе чатыры вобласці, дзе працуюць ініцыятыўныя групы, і высветлілі, што пажылыя пашырылі колькасць сваіх знаёмых, пачалі адчуваць сваю значнасць праз дапамогу тым, каму неабходна вырашыць самыя простыя пытанні, напрыклад выйсці з дому або проста абмяняцца навінамі, урэшце з'явілася месца, дзе можна сустракацца і абмяркоўваць, каму і як дапамагаць. У аграгарадку Ноўка Віцебскага раёна, напрыклад, ініцыятыўная група атрымала дазвол на продаж сувеніраў ручной работы і атрыманне даходаў ад продажу гародніны і фруктаў, вырашчаных на ўласным падворку, а ў Сянне з'явілася спартыўная пляцоўка ў мясцовым парку. У Ваўкавыску на Гродзеншчыне знізілі цэны на паслугі рамонту адзення і абутку для ўразлівых катэгорый кліентаў, а ў Лідзе пачало стварацца безбар'ернае асяроддзе каля ўстаноў, якія аказваюць сацыяльныя паслугі...

— Пажылыя людзі — гэта велізарны рэсурс ведаў і вопыту, і радуе тое, што яны атрымалі магчымасць выкарыстоўваць свой патэнцыял для ўласнага развіцця і дапамогі іншым, — падкрэслівае краінавы каардынатар Швейцарскага Чырвонага Крыжа для Беларусі Таццяна ГАПЛІЧНІК. — Пажылыя лічацца асабліва ўразлівымі да беднасці і сацыяльнага «выключэння». Ім неабходна падтрымка, але якая? Работа з удзелам пажылых у згуртаваннях дазваляе змяніць характар дзейнасці з «рабіць штосьці для пажылых» на «даць магчымасць пажылым дзейнічаць самім». Гэта эфектыўна вырашае праблему сацыяльнай ізаляцыі, з якой часта сутыкаюцца людзі сталага веку.

53 ініцыятыўныя групы працуюць у Брэсцкай, Віцебскай, Гродзенскай і Мінскай абласцях. Звычайна кожная з іх пачынала з таго, што вызначала агульныя інтарэсы, далей — дапамагала таму, хто не ўваходзіць у групу, і паступова прасоўвала інтарэсы сваёй групы для паляпшэння ўмоў жыцця ў сваёй мясцовасці.

— Удзел у ініцыятыўных групах вяртае пажылым сэнс жыцця, — кажа эксперт, аўтар даследавання Раіса СІНЕЛЬНІКАВА. — Яны дапамагаюць падапечным з прыборкай, дастаўляюць прадукты, дровы, апрацоўваюць прысядзібныя ўчасткі, суправаджаюць у паліклініку дый проста падтрымліваюць добрыя стасункі. Як толькі людзі навучаюцца дапамагаць самім сабе, многія пачынаюць займацца з дзецьмі-інвалідамі, дапамагаць у бальніцах і аддзяленнях сястрынскага догляду. Нехта ў сваім аграгарадку дабіўся рамонту калодзежа, а ў Дуброўне некаторыя магазіны павялічылі шрыфт на цэнніках, каб цэны лягчэй было разгледзець. Перанос прыпынку, перапланіроўка міні-рынку, афармленне зніжак на рамонт абутку і паслугі цырульні, адкрыццё спартыўных і камп'ютарных класаў для сталых людзей — усё гэта адбывалася па ініцыятыве пажылых. У ідэале практычны вопыт павінен дапамагчы ператварыцца з валанцёраў у сацыяльных арганізатараў, якія ўзаемадзейнічаюць з мясцовай уладай і ўплываюць на прыняцце рашэнняў. На жаль, у нас пакуль такіх арганізатараў фактычна няма. Апытанні ў межах даследавання паказалі, што яны не адчуваюць «актыўнага прыслухоўвання ўлады» да патрэб пажылых.

Хуткае пасталенне насельніцтва — пытанне нумар адзін для сацыяльна-эканамічнай палітыкі ХХІ стагоддзя. Ёсць праблема ў тым, што ніякіх сродкаў не хопіць, каб забяспечыць патрэбы кожнага сталага чалавека. Велізарную нагрузку не вытрымае ніводная сістэма сацыяльнай абароны. Непамерна вырастуць у найбліжэйшы час і расходы на ахову здароўя. Таму на міжнародным узроўні (ААН, СААЗ, Сусветны банк) стаўка робіцца на новыя магчымасці. Пажылыя ўжо не разглядаюцца ў якасці пацыентаў, якім трэба толькі штосьці даваць, сёння гэта рэсурс і для сям'і, і для грамадства — тыя, хто можа многае зрабіць, трэба толькі крыху падштурхнуць, падтрымаць. З пасіўных атрымальнікаў дапамогі сталыя людзі павінны стаць актыўнымі дзеячамі! Усе, хто сумуе на пенсіі, могуць далучацца да ўжо адкрытых ініцыятыўных груп або ствараць новыя. Кірунак гэта правільны і перспектыўны. Бо не сакрэт, што Беларусь адносіцца да краін з насельніцтвам, якое хутка старэе. 25 працэнтаў беларусаў — старэйшыя за працаздольны ўзрост (у 2010-м было 22,5 працэнта, у 2005-м — 21,4). Каля 15 працэнтаў нашых грамадзян — старэйшыя за 65 гадоў. Фактычна кожны трэці пажылы — адзінокі або пражывае адзін.

Святлана БАРЫСЕНКА

protas@zviazda.by

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.