23 студзеня, аўторак

Вы тут

Патэнцыяльны дробны злодзей сядзіць амаль у кожным?


Жыў у горадзе Магілёве прыстойны законапаслухмяны чалавек. Ніколі не прыцягваўся да адказнасці, хіба да адміністрацыйнай — штраф за перавышэнне хуткасці або за няправільную стаянку плаціў. Працаваў таксістам, на жыццё асабліва не скардзіўся. І ўсё б у яго добра было і сёння, калі б не сеў да яго ў машыну разгублены кліент. Настолькі разгублены, што пакінуў у таксі пластыкавую картку з напісаным на ёй пін-кодам.


Канешне, таксіст мог паведаміць аб знаходцы ў банкаўскую службу па тэлефонах, якія на картцы выбітыя, збыць з рук чужую рэч і спакойна, ды яшчэ і з пачуццём выкананага маральнага абавязку жыць сабе далей. Але ж, пагадзіцеся, якая спакуса: картка з грашыма і з пін-кодам! А чалавек супраць спакусы, у якой галоўнае або грошы, або задавальненне, — істота вельмі слабая. Карацей, наш герой тую картку панёс не ў банк вяртаць, а ў банкамат. Пасля яшчэ ў адзін, і яшчэ. Зняў чужых грошай тры з паловай тысячы долараў і тысячу беларускіх рублёў. Ператварыўся ўмомант з законапаслухмянага грамадзяніна ў злодзея.

Бо яго хутка вылічылі — цяпер у міліцыі ёсць свае спецыялісты па раскрыцці злачынстваў у сферы высокіх тэхналогій. Цяпер дзеянні небаракі, які паддаўся спакусе, кваліфікуюцца як крадзеж у буйным памеры з выкарыстаннем камп'ютарнай тэхнікі і цягнуць за сабой тэрмін зняволення ад трох да дзесяці гадоў. Праўда, злодзей паняволі грошы ў поўным памеры вярнуў і раскаяўся ў здзейсненым. Цалкам магчыма, да крымінальнай адказнасці не дойдзе. Але перад уласным сумленнем гэты трыццацічатырохгадовы чалавек наўрад ці будзе адчуваць сябе невінаватым.

Зрэшты, хай першы кіне камень той... І тут я не кажу пра ўчынкі аж да крымінальнай адказнасці — проста пра непрыгожыя ўчынкі. Спакуса сцягнуць тое, што дрэнна ляжыць, або тое, што агульнае, а значыць, нічыйнае — з тых, што на ўсё жыццё, што не залежыць ад узросту і выхавання. Вельмі добра памятаю сваю суседку па пакоі ў студэнцкім інтэрнаце, дачку прарэктара адной з рэгіянальных ВНУ. Яна з такой віртуознай выкшталцонасцю цягала булачкі з вітрыны хлебнага аддзела ў краме, што можна было залюбавацца. І ні разу не папалася! (Можа таму, што ніхто не мог западозрыць у дробным крадзяжы добра апранутую інтэлігентнага выгляду дзяўчыну.)

Амаль у кожнай вёсцы ёсць свой дробны злодзей ці сваяк дробнага злодзея (нярэдка не ў адзінкавым экзэмпляры). Паспрабуй забыцца на вуліцы каля плота граблі ці новы венік — праз паўгадзіны не знойдзеш (калі, канешне, не дадумаешся на гэтым рыштунку што-небудзь напісаць ці выразаць: на адметнае ніхто не паквапіцца). Павесь на плоце цэлы гаршчок — яго чакае той жа лёс (дзіравы не возьмуць). Варыянтаў увогуле шмат: у некага хата свеціцца сярод больш сціплых чырвоным колерам адцення «вырві вока» — гэта гаспадарам сваяк з аўтапрадпрыемства, дзе рамантуюць пажарныя машыны, вядро «бясплатнай» фарбы падагнаў. У некага ў плоце не штыкеты, а кавалкі напалову распілаваных удоўж пластыкавых труб — гаспадар гэтыя трубы на працы з аб'екта на аб'ект перавозіў, «пазычыў» некалькі.

У кагосьці на ўчастку стаяць, на зайздрасць суседзям, вялікія прамысловыя бочкі, у якія вельмі добра збіраць і награваць ваду для паліву, таксама яўна не купленыя, а недзе «прыхопленыя». (Пра падобныя бочкі асобная размова: некалькі гадоў таму іх паставілі ў нас каля могілак, каб было зручна збіраць і вывозіць смецце. Бочкі і тыдня не прастаялі, хоць у іх спецыяльна папрабівалі дзіркі. Але ж у іх можна не толькі ваду збіраць, але і ссыпаць што-небудзь, напрыклад, збожжа, ці камбікорм...)

Прычым, што характэрна, заганным, а ўжо тым больш правапарушэннем ці злачынствам, у агульнай свядомасці гэта не лічыцца. Хутчэй у гэтай самай свядомасці людзі дзеляцца на тых, хто ўмее круціцца і на недарэк, якія разважаюць пра сумленне і нейкія іншыя высокія матэрыі (калі вы такія сумленныя, чаму ж вы такія бедныя?)...

Мы аднойчы вырашылі з недарэк у людзей удалых і спрытных «перакваліфікавацца». Дзялянкі буракоў, якія палолі і выбіралі для саўгаса за пэўныя «працэнты» гэтых самых буракоў, знаходзіліся якраз за вялізным полем саўгаснай капусты. Тую капусту, якая добра ўрадзіла, цягала па галоўцы — па дзве ўся вёска. («Вунь яе колькі, ад таго, што я вазьму пару галовак, саўгас не збяднее».) Мы з мамай і бабуляй трымаліся да апошняга. Але сваёй капусты ў той год у нас не было, а спакуса... самі ведаеце... Карацей, ідучы аднойчы ўвечары з буракоў, мы прыхапілі па дзве галоўкі. І раптам — проста да нас — брыгадзір на кані і дырэктар саўгаса на «ўазіку». А мы — у чыстым полі, дзе ні куста, ні лагчынкі. І не ведаеш, ці то бегчы (куды?), ці то кідаць тую няшчасную капусту... Такога сораму, як перажыла тады, у сёмым класе, я не адчувала больш ніколі за ўсё астатняе жыццё...

У вялікіх крамах магнітныя прыстасаванні, якія не дадуць вынесці неаплачаны тавар далей за касу, раней мацавалі толькі на дарагі алкаголь або брэндавыя рэчы. Цяпер лепяць на ўсё, што можна схаваць і пранесці, — ад ніжняй бялізны да вэнджанай каўбасы, тлумачачы гэта проста: крадуць. Крызіс, скажаце, народ галодны?.. У сталовай, куды штодня хаджу абедаць, вісіць просьба-зварот: «Шаноўныя наведвальнікі! Калі ласка, не зносьце сталовыя прыборы з сабой. Яны вельмі патрэбныя нам для далейшай работы!» Зносіць, калі шчыра, там асабліва няма чаго: відэльцы алюмініевыя, самыя танныя, а ручкі стальных лыжак папрабіваныя наскрозь нейкім адмысловым дзіркаколам. «Што, усё роўна нясуць?»— спыталася ў дзяўчат са сталовай, калі з'явілася такая арыгінальная аб'ява. «Яшчэ як! Можа, хоць хто пачытае, ды сорамна стане...»

... Калі не можам утрымацца ад спакусы сперці алюмініевы і пагнуты відэлец, хто асудзіць таго хлопца, што зняў грошы з забытай у яго машыне чужой карткі?

Гадоў дваццаць назад хтосьці з нашых чытачоў прыслаў на конкурс прыпеўку, для тых неўладкаваных часоў вельмі актуальную: «Цягне, хто адкуль прывык, // ці то дошку, ці то цвік. // І занятак трывіяльны // Свербам стаў нацыянальным»...

Дыягназ пацвердзіўся?..

Алена ЛЯЎКОВІЧ

alena@zviazda.by

Загаловак у газеце: Сверб ручны звычайны

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Знайсці працу дапаможа служба занятасці насельніцтва

Знайсці працу дапаможа служба занятасці насельніцтва

Хойніцкі, Брагінскі і Жлобінскі раёны афіцыйна адносяцца да тых, дзе адзначаецца самы высокі ўзровень беспрацоўя — 0,8 %.

Грамадства

Звычайная настаўніца фізікі трапіла на адронны калайдар

Звычайная настаўніца фізікі трапіла на адронны калайдар

Што насамрэч адбываецца на мяжы Швейцарыі і Францыі, дзе на глыбіні каля ста метраў размяшчаецца Вялікі адронны калайдар?

Грамадства

Як мы наведалі курсы перападрыхтоўкі для беспрацоўных

Як мы наведалі курсы перападрыхтоўкі для беспрацоўных

Не так даўно навукоўцы выявілі, што стрэс ад страты або змены месца працы ўваходзіць у топ-3 самых моцных негатыўных перажыванняў сучасных людзей. 

Грамадства

Як беларускія дзяўчаты частавалі ліванцаў стравамі з бульбы

Як беларускія дзяўчаты частавалі ліванцаў стравамі з бульбы

Ваенныя медыкі Вера Паўлянковіч і Вольга Яхнавец  былі ў Ліване з міратворчай місіяй.