Вы тут

500-годдзе беларускага кнігадрукавання адзначана і кінематографам


Апроч рознага кшталту мерапрыемстваў, выданняў, абмеркаванняў, прысвечаных 500-годдзю беларускага кнігадрукавання, у нас з'явіўся цэлы дакументальны фільм пра Францыска Скарыну, дзе пра першадрукара расказваецца як пра «феномен усходнееўрапейскай цывілізацыі». Аўтары прайшлі, можна сказаць, шляхам Скарыны і пабывалі ў Полацку, Кракаве, Празе, Вільні ў іх сучасным абліччы, бо ў шаснаццатае стагоддзе, калі дзейнасць асветніка ў нейкім сэнсе фарміравала будучую культуру, лепш глядзець менавіта з пункту гледжання чалавека ХХІ стагоддзя. Таму выдатна, што карціна «Першадрук», аўтарам сцэнарыя якой стаў Уладзімір Мароз і рэжысёрам — Ігар Чышчэня, будуецца не на штучнай гістарычнай рэканструкцыі, а на падкрэсліванні нейкай пераемнасці і сувязі мінуўшчыны з сённяшнім днём.


Тэма будучай карціны была агучана на адным з адкрытых рэспубліканскіх конкурсаў кінапраектаў — Міністэрства культуры клапацілася пра тое, каб 500-годдзе беларускага кнігадрукавання было адзначана таксама ў кінематографе. За ажыццяўленне праекта ўзялася студыя дакументальнага кіно «Летапіс» кінастудыі «Беларусьфільм» і, у прыватнасці, рэжысёр Ігар Чышчэня, аўтар дакументальных карцін «Андрэй Такінданг. Спынюся ў сярэдзіне», «Страчаная песня», «Подых балот», ігравой кароткаметражкі «Лічыльнік шчасця», што закранае тэму аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

У выпадку з тэмай 500-годдзя беларускага кнігадрукавання мы ў выніку маем вытрыманы, інфарматыўны, зроблены без лішніх «рухаў цела» фільм, з прыемнай аператараскай працай, прыгожымі выявамі гарадоў, адлюстраваннем звязаных са Скарынам артэфактаў. Для работы такога кшталту гэты праект студыі «Летапіс» выглядае годна. Нават у агульным коле кінакарцін, створаных у выніку перамогі на рэспубліканскіх конкурсах кінапраектаў, «Першадрук» — у пэўным сэнсе прэзентацыйная, апрыёры без прэтэнзій, работа — выглядае больш удалым, паслядоўным і натуральным праектам. А з гэтага, калі дакументальная карціна тэлефармату перасягае па наладжанасці ігравыя праекты кінастудыі «Беларусьфільм», атрымліваецца сумная рэалія.

Галоўная якасць і мэта «Першадруку» — вядома, здольнасць за кароткі тэрмін расказаць пра адну з найгалоўнейшых беларускіх нагод ганарыцца сабой (уяўляю, як карціна накіроўваецца да публікі ў гарады і вёскі). Сцісла, інфарматыўна, з адлюстраваннем месцаў і рэчаў, з якіх выбудоўваецца лінія жыцця і дзейнасці Скарыны. Аўтары запрасілі ў якасці «экспертаў» мітрафорнага протаіерэя Мінскага Свята-Духавава кафедральнага сабора і кандыдата багаслоўя айца Сергія Гардуна, кандыдата культуралогіі і намесніка дырэктара Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі Алеся Сушу, загадчыка аддзела рэдкіх кніг Расійскай нацыянальнай бібліятэкі Мікалая Нікалаева, паказалі работу на ўзноўленым друкарскім станку, створаным Уладзімірам Ліхадзедавым.

У фільме ёсць першадрукар — і ёсць разгорнуты кантэкст яго жыцця і дзейнасці. Тут расказана, як Скарына адчуў патрэбнасць нацыі ў Бібліі на зразумелай мове і як увогуле стварыліся ўмовы для незваротнай думкі перакласці яе і надрукаваць; як аўтар прадмоў і пасляслоўяў заўсёды ўспамінаў малую радзіму, называючы сябе доктарам са слаўнага горада Полацка; чаму Прага стала месцам друкавання кніг; як Скарына за тры гады ў гэтым горадзе адціснуў дваццаць тры кнігі Старога Запавету; як ён паклапаціўся пра стварэнне кнігі для ўжывання не толькі царкоўнага, але і свецкага; пра выключнае змяшчэнне свайго партрэта ў выданнях Святога Пісання; пра прыклады вершаскладання па-беларуску і пра шмат што яшчэ.

Пра Скарыну тут апавядаецца без лішніх эмоцый, пафасу, сантыментаў — «Першадрук» атрымаўся ўзважаным, зразумелым, дакладным дакументальным фільмам пра славутую персону беларускай гісторыі. Такі сабе якасны «лікбез», у якім можна ўбачыць скарынаўскія кнігі, магчыма нават, адзіны раз у жыцці. Вось мы бачым яшчэ адзін вынік бюджэтнага фінансавання кінематографа — з заведама меркаваным фарматам, які атрымалася добра ажыццявіць і якім, можна сказаць, павінен зацікавіцца кожны беларус.

Ірэна КАЦЯЛОВІЧ

katsyalovich@zviazda.by

Загаловак у газеце: Скарына стаў героем фільма

Выбар рэдакцыі

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.

Калейдаскоп

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Каля 150 спартсменаў-аматараў хочуць выступіць у «даеўрапейскіх гульнях»

Трэніроўкі і здымкі ўдзельнікаў пачнуцца ў красавіку.

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна.