Вы тут

З павагай да сябе ці закона?


Час ад часу чытаю ў розных СМІ дыскусію наконт будучага заканадаўства пра абмежаванне курэння, ды міжволі ўсміхаюся. Не, усё правільна там гаворыцца, і меры вельмі нават слушныя прапаноўваюцца. Толькі ёсць загваздка... Пастараюся растлумачыць.


Адны радуюцца, што будзе нарэшце забаронена дыміць у рэстаранах і кавярнях. Другія пярэчаць: у названых установах сярэднестатыстычны чалавек бывае гады ў рады, а вось ад нахабнага суседа-курца ён церпіць штодня. Забараніць курэнне на балконах раз і назаўсёды! — патрабуюць найбольш рашучыя ўдзельнікі дыспуту.

Але і тут знаходзяцца апаненты, на іх погляд, забарона палення на балконе азначае ўмяшанне ў прастору прыватнай уласнасці (чамусьці гэтыя апаненты не бяруць пад увагу, што едкія прадукты курэння пранікаюць у прастору прыватнай уласнасці другога чалавека).

А цяперашнія шклопакеты сканструяваныя так, што калі адкрываеш на праветрыванне, паветра трапляе ў пакой разам з дымам ад суседа зверху, калі такі ёсць. Вось вам і вымушанае пасіўнае курэнне. Сябе і сваю сям'ю ён такім чынам адгароджвае ад шкоднага канцэрагену, а з намі ім дзеліцца шчодра. Усё зразумела. Але загваздка ў тым, што калі прыняць нават самы строгі закон на гэты конт, яго ўсё роўна ніхто выконваць не будзе.

Мой сусед зверху, які ўсю зіму дыміць на лесвічнай пляцоўцы, а лета — на балконе, памяняе прывычкі? Не смяшыце мяне. Кожны ранак а шостай гадзіне да мяне ў акно зацягвае цыгарэтны дым. І тут два варыянты: альбо спаць у духаце, альбо глытаць гэты дым. Часцей за ўсё ноччу акно пакідаю адчыненым, а як толькі пацягне смуродам, усхопліваюся і закрываю. Ну а калі будзе закон, што, а палове шостай раніцы ў міліцыю званіць? Таму і гавару, што эфект ад такіх нарматываў будзе блізкі да нуля.

Бо ў справе выканання законаў усё залежыць ад нас з вамі ўсіх разам, іншымі словамі, якія мы — такія і законы па сваёй сіле і дзейснасці.

У тым і фішка прававой дэмакратычнай дзяржавы, каб спачатку напісаць законы, а потым дружна іх пачаць выконваць. Тады і механізм агульны працуе. А калі ён дае збой, то адбываецца, як у Еўропе. Я не маю на ўвазе зараз тэрарыстычныя акты, гэта наогул чалавечы нонсенс, а іншае, спрадвечны еўрапейскі парадак, які дасягаўся менавіта ўсеагульнай павагай да законаў і правілаў. Сама назірала ў гарадскім аўтобусе Берліна, як пуставала месца для маці з дзецьмі і інвалідаў. Месца для ўказанай катэгорыі, значыць, яго ніхто не займае... А прыехалі бежанцы, якія законы не выконваюць, вось і парушыўся ўклад. Бруд, смецце, беспарадкі на святы ў вялікіх дозах прымушаюць еўрапейцаў губляцца, яны не прывыклі так, і не ведаюць, як змагацца з падобнай навалай.

У іх усе плацяць за праезд у грамадскім транспарце. У нас нядаўна ў інтэрнэце пракацілася хваля інфармацыі пра «вынаходніцтва» брэсцкіх студэнтаў, якія стварылі ў сетках групу, дзе папярэджваюць пра дыслакацыю кантралёраў. Там не толькі студэнты, але ж у асноўным моладзь. Транспартнікі ўжо да кіраўнікоў ВНУ звярталіся, каб паўплывалі на нядобрасумленных пасажыраў. Але што ім прад'явіш? Яны ж не пішуць словамі з прамым сэнсам. Іх стасункі нагадваюць падпольную перапіску: «Кавалёўка чыстая, на Партызанскім яшчэ сядзяць». Хто сядзіць, невядома, альбо не будзеш пярэчыць, што мікрараён Кавалёва, асабліва ў раёне Вяслярнага канала, чысты. Пытаю ў сына-студэнта, ці належыць ён да гэтай групы. І атрымаўшы станоўчы адказ, здзіўляюся: «Навошта, ты ж з праязным ездзіш?» «Для прыколу», — адказвае. Так што ў групе колькасцю пад 25 тысяч інтэрнэт-карыстальнікаў не ўсе «зайцы», ёсць немалы працэнт «прыкалістаў». Не думаю, што ў сённяшніх студэнтаў няма рубля на праезд. Азарт, прыкормлены магчымасцямі сучасных высокіх тэхналогій, спакушае абысці законы і правілы. І не лепшым чынам спрыяе выхаванню будучага дарослага чалавека.

Можа, і невялікія парушальнікі гэтыя юныя «зайцы», але сёння — дармавы праезд, заўтра — спроба абысці закон у нейкім іншым месцы. Так нараджаецца прывычка. На жаль.

Чым, калі не прывычкай можна растлумачыць ледзь не маніякальнае імкненне членаў садаводчых таварыстваў вывальваць смецце побач з дачнымі масівамі? Што, яны законаў не ведаюць, альбо сродкаў не маюць, каб як след утылізаваць адходы? Літаральна ўчора валанцёры грамадскай арганізацыі «Час Зямлі» паказалі адразу за межамі горада ў прыродным заказніку і вельмі маляўнічай мясціне курган смецця, звалены ў яр. Адтуль вельмі цяжка прыбраць адходы, тэхнікай не падступішся. Яр, былы абарончы роў з дзотамі часоў пабудовы Брэсцкай крэпасці, прымыкае да садаводчага таварыства «Пагранічнік». Некалі ўчасткі атрымлівалі вартавыя мяжы, цяпер там усё перамяшана, перакуплена, адным словам, гаспадараць звычайныя гараджане памежнага з Еўропай горада.

Вось і выходзіць, што законы парушаюць адны ад сквапнасці і жадання сэканоміць, другія для прыколу, іншыя ад ляноты і недахопу культуры, а вынік падобны. У аднаго блогера прачытала: «Мы пераходзім на зялёнае святло не з павагі да закона, а найперш з павагі да сябе». Во і праўда, пакуль не навучымся ўсведамляць сябе часткай грамадства, складнікам якога з'яўляюцца законы, не пачнём паважаць сябе як частку соцыуму, так і будзем таптацца на месцы.

Святлана ЯСКЕВІЧ

уасkеvісh@zvіаzdа.bу

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Топ беларускіх дыялектызмаў, якія вы маглі не ведаць

Топ беларускіх дыялектызмаў, якія вы маглі не ведаць

Нязвыклая форма — заўсёды штуршок для пошуку.

Культура

Як мог выглядаць Мінск? Ведае беларускі архіў

Як мог выглядаць Мінск? Ведае беларускі архіў

Дзе замежнікі вывучаюць савецкую архітэктуру.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра бунт малога, выпадак на ферме і цікавае выступленне на вяселлі.