Вы тут

Як злачынцаў вызначаюць па голасе?


«Школа замiнiравана!»: так раней вучнi зрывалi кантрольныя работы. Праўда, пасля iм даводзiлася шкадаваць аб сваiм учынку: бацькоў прымушалi плацiць велiзарны штраф, а непаўналетняга жартаўнiка маглi i на прафiлактычны ўлiк паставiць. Нябачны фронт работ па падобных справах тут прыпадае на экспертаў-фонаскапiстаў, якiм i трэба высветлiць iсцiну.

Якiм чынам? Аб гэтым «Звяздзе» расказаў галоўны эксперт аддзела тэхнiчных экспертыз упраўлення спецыяльных i тэхнiчных экспертыз Упраўлення Дзяржаўнага камiтэта судовых экспертыз па горадзе Мiнску, маёр юстыцыi Аляксандр Давiдовiч.


— Даводзiлася чуць, што гэты вiд экспертызы праводзiцца з удзелам некалькiх спецыялiстаў. Цi насамрэч гэта так?

— Фонаскапiчная экспертыза складаецца з двух вiдаў даследавання — лiнгвiстычнай i iнжынернай экспертыз. Iнжынер даследуе тэхнiчныя характарыстыкi гуку, высвятляе наяўнасць цi адсутнасць прыкмет мантажу i наўмысных змен у запiсе. Злачынцы ў нас цяпер хiтрыя i добра падкаваныя ў тэхнiчным плане. Але i мы да гэтага заўжды гатовы. Лiнгвiсты ж займаюцца аўдытыўнымi асаблiвасцямi голасу i вымаўлення асобных гукаў i фраз у цэлым. I на аснове гэтага мы даём заключэнне, цi належыць гаворка ўдзельнiка размовы пэўнай асобе.

Голас можа паведамiць аб сваiм уладальнiку вельмi шмат: пол, узрост, псiхiчны стан, эмацыйны стан. Асаблiва гэта важна для раскрыцця так званага тэлефоннага тэрарызму, калi людзi, не вельмi здаровыя псiхiчна, школьнiкi, п'яныя i неўраўнаважаныя асобы паведамляюць пра тое, што нейкi аб'ект замiнiраваны.

— Гадоў 10—15 таму некаторыя вучнi вельмi любiлi зрываць такiм чынам урокi ў школах. А як з гэтым справы цяпер?

— У тыя часы «тэлефонны тэрарызм» быў вельмi вялiкай праблемай для нас i праваахоўных органаў. Але цяпер экспертыз па гэтых справах мы робiм значна менш. У нас створаны базы галасоў, мы пастаянна праводзiм прафiлактычныя гутаркi з вучнямi. I тлумачым, што нiчога добрага ад iлжывых званкоў для iх не будзе.

— А з якiмi справамi звязана цяпер большасць фонаскапiчных экспертыз?

— Як правiла, гэта расследаванне злачынстваў, звязаных з карупцыяй i незаконным абарачэннем наркотыкаў. Што да працягласцi запiсаў, то тут нейкай сярэдняй лiчбы не iснуе. Напрыклад, паведамленнi «тэлефонных тэрарыстаў», як правiла, непрацяглыя па часе. А вось калi расследуецца справа аб дачы буйнога хабару, то тут ужо iх даўжыня можа вымярацца i дзясяткамi гадзiн. I вось усё гэта нам трэба адслухаць разам з лiнгвiстамi i дасканальна перанесцi на паперу ў максiмальна кароткi тэрмiн.

— А цi робяцца экспертызы для фiзiчных асоб?

— Так, але на платнай аснове. Вось за мiнулы год у нас назбiралася каля 10 такiх матэрыялаў. Як правiла, гэта сямейна-бытавыя справы. Напрыклад, муж i жонка не могуць падзялiць дзяцей падчас разводу цi спрачаюцца наконт маёмасцi.

— Колькi без перапынку можа працаваць эксперт з запiсам?

— Па рэгламенце гэты тэрмiн не можа перавышаць 4 гадзiн. Пасля гэтага часу наступае эфект «замыленасцi» вуха. Але гэта не азначае, што астатнюю палову працоўнага дня мы сядзiм i адпачываем. Бо экспертыза — гэта не толькi праслухоўванне запiсу, але i складанне шырокага заключэння, каб пасля падчас судовага пасяджэння ў бакоў не было магчымасцi прычапiцца да нашай работы.

— Як праводзiцца iдэнтыфiкацыя чалавека, чый голас гучыць на запiсе?

— Ад iнiцыятара, што прызначае экспертызу, паступаюць узоры голасу асобы, якая параўноўваецца. Гэта фанетычна збалансаваны тэкст. Затым мы робiм «нарэзку» асобных фраз, адтуль выдаляюцца ўсе шумы i застаецца толькi чысты голас. Лiнгвiсты даследуюць асаблiвасцi гаворкi, я ж займаюся тэхнiчным бокам. Апаратна-праграмны комплекс вылiчвае пэўныя тэхнiчныя параметры гаворкi. I на аснове гэтага робiцца экспертнае заключэнне.

— Колькi часу працягвалася самая доўгая экспертыза?

— Згодна з нарматыўнымi прававымi актамi Дзяржаўнага камiтэта судовых экспертыз Рэспублiкi Беларусь, яна не можа доўжыцца больш за трыццаць дзён. Мы ўкладваемся ў гэты тэрмiн, але бывала так, што даводзiлася выконваць экспертызы амаль упрытык — за 22—27 дзён. Самi разумеем, што зацягваць работу нельга, бо экспертыз трэба праводзiць шмат. Самая доўгая праца датычылася расшыфроўкi i апрацоўкi запiсаў, звязаных з адной справай аб фiнансавых махiнацыях. Было створана прыкладна каля двух дзясяткаў фiрмаў-аднадзёнак, праз якiя пракручвалiся вялiкiя грошы для таго, каб сысцi ад выплаты падаткаў. Следства нам выдала больш за дзве сотнi запiсаў, многiя з iх — працягласцю больш за адну гадзiну. I вось каб вынесцi экспертнае заключэнне, нам спатрэбiлася роўна 30 сутак.

— Мабыць, вы станавiлiся сведкам таго, што падазраваныя iмкнулiся падрабiць свой голас...

— Нядаўна ў нас была такая экспертыза. Мужчына патрабаваў грошы за вырашэнне аднаго пытання, якое нiбыта ўваходзiла ў яго кампетэнцыю. Натуральна, што з яго боку гэта быў падман. Была заведзена крымiнальная справа, а ў матэрыялы справы лягла фанаграма. Падазраваны пры ўзяццi ўзораў голасу i гаворкi пачаў размаўляць не сваiм натуральным голасам. Але квалiфiкаваных экспертаў, якiя сутыкалiся з гэтымi хiтрыкамi не адзiн дзясятак разоў, не падманеш. I камп'ютарныя праграмы таксама паказвалi, што голас ненатуральны. Факт падроблiвання голасу быў тут жа вылiчаны. З чалавекам пагутарылi, растлумачыўшы, што падманваць — не выхад. I ён загаварыў сваiм звычайным голасам...

А неяк мы праводзiлi экспертызу па справах так званага тэлефоннага тэрарызму: чалавек званiў i паведамляў пра нiбыта замiнiраваныя аб'екты, якiя знаходзяцца... на тэрыторыi Расii. Гэта былi дзяржаўныя ўстановы, цягнiкi i аэрапорты.

Валяр'ян ШКЛЕННIК

schklennik@zviazda.by

Загаловак у газеце: Калi справа вiсiць... на галаску

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Культура

Топ беларускіх дыялектызмаў, якія вы маглі не ведаць

Топ беларускіх дыялектызмаў, якія вы маглі не ведаць

Нязвыклая форма — заўсёды штуршок для пошуку.

Культура

Як мог выглядаць Мінск? Ведае беларускі архіў

Як мог выглядаць Мінск? Ведае беларускі архіў

Дзе замежнікі вывучаюць савецкую архітэктуру.

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Пра бунт малога, выпадак на ферме і цікавае выступленне на вяселлі.