Вы тут

Як у Беларусі развіваюць экалагічны турызм?


Захаванне біялагічнай разнастайнасці і развіццё турызму на асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях — пры разумным і творчым падыходзе да справы гэтыя задачы можна паспяхова вырашаць. «Турызм — такі складнік гаспадарчай дзейнасці, які наносіць мінімальную шкоду прыродзе», — лічыць гендырэктар Нацыянальнага парка «Белавежская пушча» Аляксандр Буры.


Начальнік упраўлення біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці Мінпрыроды Мікалай Свідзінскі расказвае, што летась 26 прыродаахоўных тэрыторый Беларусі наведала на 3% больш турыстаў, чым годам раней. Рост даходаў ад турыстычнай дзейнасці ў 2016 годзе склаў 138% у параўнанні з 2015 годам. Што стаіць за гэтымі лічбамі? Як і чым удаецца прыцягваць турыстаў?

Перш за ўсё, новымі напрамкамі экатурызму. Не так даўно нацпаркі пачалі прапаноўваць экскурсіі на балотаходах і балотаступах, вывучэнне слядоў дзікіх жывёл, навучанне дайвінгу, водны і веласіпедны слалам, водныя паходы на плытах. «Экалагічны турызм з'яўляецца важным кірункам развіцця рэгіёнаў, які дазваляе, захоўваючы прыроду, павышаць свой дабрабыт, садзейнічаць прытоку інвестыцый і росту ўзроўню жыцця, перш за ўсё сельскіх жыхароў», — падкрэсліў Мікалай Свідзінскі.

На кані — назіраць за мядзведзем

Бярэзінскі біясферны запаведнік з'яўляецца адзінай у краіне асабліва ахоўнай прыроднай тэрыторыяй найвышэйшага рангу і служыць эталонам захавання некранутай прыроды. У дачыненні да турызму гэта значыць, што ў запаведніку няма рэкрэацыйнай зоны, таму практычна ўся тэрыторыя забаронена для наведвання насельніцтвам. Тым не менш летась у запаведніку прынялі 41,6 тыс. турыстаў.

Дырэктар Бярэзінскага біясфернага запаведніка Андрэй Пракошын растлумачыў, што для турыстаў распрацоўваюцца спецыяльныя маршруты, якія праходзяць узгадненне ў адпаведных інстанцыях.

«Наш запаведнік — гэта вельмі спецыфічная шматгаліновая арганізацыя, якая з'яўляецца адначасова прыродаахоўнай, навукова-даследчай і эколага-асветніцкай установай, — расказвае Андрэй Пракошын. — Усе гэтыя кірункі дзейнасці цесна ўзаемазвязаныя, непарыўныя і падпарадкаваныя дасягненню галоўнай мэты — захаванню біялагічнай і ландшафтнай разнастайнасці».

Менавіта таму турызм тут арганізаваны з ухілам у экалагічную асвету. Бярэзінскі біясферны запаведнік — гэта выключная разнастайнасць і ўнікальнае спалучэнне розных тыпаў лясоў, балот, лугоў, азёр, вялікіх і малых рэк. Амаль 90% запаведніка займаюць лясы, аднак асаблівую значнасць маюць балотныя масівы, якія захаваліся ў першапачатковым выглядзе з уласцівым ім комплексам рэдкіх відаў раслін і жывёл. У запаведніку жывуць 56 відаў звяроў, 234 віды птушак, 10 відаў земнаводных і 5 паўзуноў. У рэках і азёрах водзіцца 34 віды рыб. У запаведных лясах і балотах расце больш за 800 відаў вышэйшых раслін, з іх 62 унесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Строгай ахове таксама падлягаюць 57 відаў птушак, 10 відаў млекакормячых. Тут на адной тэрыторыі сустракаецца так званая вялікая еўрапейская пяцёрка: зубр, лось, мядзведзь, воўк і рысь. Дарэчы, у Бярэзінскім запаведніку жыве амаль трэць усёй беларускай папуляцыі мядзведзя.

Увогуле, турысту тут ёсць што ўбачыць і чым захапіцца. Дырэктар запаведніка выступае за «натуральнасць падарожжаў», і для іх створаны добрыя ўмовы, ёсць уся неабходная інфраструктура для развіцця экалагічнай асветы і турызму. Распрацаваны экалагічныя маршруты для аматараў актыўнага пазнавальнага адпачынку: арганізуюцца пешаходныя, лыжныя, веласіпедныя, водныя і аўтамабільныя экскурсіі пад кіраўніцтвам вопытных гідаў, а таксама ўнікальны ў нашай краіне тур — назіранне за мядзведзем.

Навінкай у Бярэзінскім запаведніку з'яўляецца конны турызм. Пакуль распрацаваны чатырохгадзінны паход, у якім удзельнічаюць да чатырох турыстаў і інструктар. У перспектыве такія паходы будуць аднадзённымі і нават шматдзённымі. Па словах Андрэя Пракошына, турыстам верхавая язда дае магчымасць бліжэй убачыць дзікіх жывёл, бо конь для іх — элемент прыроды, таму яны без боязі ўспрымаюць і вершніка.

У пушчу па асвету

У Белавежскай пушчы ўсе прыродныя сістэмы захоўваюцца ў іх натуральным прыродным стане. Тут ахоўваецца 196 відаў, уключаных у Чырвоную кнігу Беларусі, 120 маюць міжнародны ахоўны статус. Белавежская пушча дзеліцца на тры зоны: запаведная — гэта 58 га апошняга лесу сталага веку нізіннай часткі Еўропы, рэкрэацыйная і гаспадарчая. У Белавежскай пушчы чакаюць турыста, цікавасць якога не ў забаўках, а ў пазнанні прыроды. «На гэтым стаім: пазнавальны і асветніцкі турызм. Пушча была турыстычнай яшчэ пры царах і князях», — гаворыць кіраўнік Нацпарка Аляксандр Буры. І сёння нацыянальны парк — самае наведваемае прыродаахоўнае месца Беларусі. У 2016 годзе тут пабывала 430 тысяч турыстаў, з іх 49 тысяч — замежнікі, сярод якіх 40% — расіяне, затым ідуць украінцы, таксама прыкметныя ў агульным патоку палякі, літоўцы, латышы, немцы, французы і кітайцы. Даходы ад турызму летась выраслі ў 2,2 раза. І гэтая дзейнасць мае рэнтабельнасць да 8,6%. Белавежская пушча забяспечвае звыш 20% даходаў ад экспарту турызму ўсёй Брэсцкай вобласці.

Аднак турыстычны патэнцыял Белавежскай пушчы, як і Бярэзінскага біясфернага запаведніка, у некалькі разоў перавышае сённяшні паток турыстаў.

Велатурызм набірае моц

Адным з экалагічна бясшкодных відаў транспарту з'яўляецца веласіпед. Аляксандр Буры расказаў, што гадоў 5—6 таму на балансе ў Белавежскай пушчы мелася 50 веласіпедаў, якія не заўсёды былі запатрабаваныя, а цяпер часам і 300 не хапае. Пры гэтым, натуральна, растуць даходы ад іх здачы ў арэнду. Напрыклад, калі турыст жадае з'ездзіць на веласіпедзе ў Польшчу праз міжнародны турыстычны пагранпераход «Перароў—Белавежа», размешчаны на тэрыторыі нацпарка, то арандаваць веласіпед трэба не менш чым на пяць-шэсць гадзін, і абыдзецца гэта ў суму каля 20 рублёў. Акрамя таго, распрацавана некалькі веламаршрутаў працягласцю ад 1,5 да 4 гадзін, у якіх прадугледжана ўсё: арэнда падлеткавага веласіпеда, дарослы з дзіцячым сядзеннем. Можна ў Белавежскай пушчы катацца і на ўласным веласіпедзе. Але тут ёсць нюансы: калі турыст жыве ў гатэлі нацпарка, то за падарожжа да вальераў з жывёламі або да сядзібы Дзеда Мароза ён не плаціць, у іншым выпадку аплачваецца кошт, скажам так, уязнога білета.

У ДПУ «Нацыянальны парк «Нарачанскі» для велатурыстаў стварылі спецыяльную вэб-праграму, якая дазволіць выбраць аптымальны маршрут, бо рух на ахоўнай тэрыторыі строга рэгламентуецца.

Аксана ЯНОЎСКАЯ

yanovskaya@zvіаzdа.bу

Загаловак у газеце: Не нашкодзь!

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Як выхаваць даследчыка за школьнай партай?

Чаму ўсе краіны, якія развіваюць інавацыйную эканоміку, робяць сёння стаўку на STЕM? 

Палітыка

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Аляксандр Лукашэнка сустрэўся з прадстаўнікамі СМІ Расіі

Некалькі рэчаў сёлета адбываюцца ўпершыню.

Грамадства

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Ці набудуць у гаспадароў старыя хаты?

Адэльскі сельскі савет, што ў Гродзенскім раёне, можна назваць брамай у Еўрасаюз.