Вы тут

Як сучасныя тэхналогіі ратуюць ад знікнення рэдкія віды раслін


У сусветнай флоры да архідных адносяцца каля 20 тысяч відаў. У Беларусі яны таксама ёсць — іх 37 відаў, але сустракаюцца архідэі вельмі рэдка. Гэта, з аднаго боку, натуральна — чым далей ад тропікаў, тым меншая іх разнастайнасць. Але з іншага, большасць беларускіх дзікіх архідэй знаходзяцца пад пагрозай поўнага знікнення ці маюць тэндэнцыю да скарачэння колькасці і таму занесены ў Чырвоную кнігу.

Убачыць броўнік аднаклубневы, надбароднік бязлісты, ладдзян трохнадрэзаны, ласняк Лёзеля і іншых у прыродзе могуць толькі вялікія аматары расліннага свету, тыя, хто не баіцца шматгадзіннай «прагулкі» па балоце, бураломе, лясным гушчары. Лясныя прыгажуні хаваюцца ў высокім травастоі, быццам ведаюць, якія яны рэдкія і прывабныя для чалавека.


Беларускія навукоўцы не засталіся ўбаку ад праблемы знікнення архідэй у нашай краіне. Расліны актыўна вырошчваюць у Цэнтральным батанічным садзе НАН Беларусі. Вольга Казлова, навуковы супрацоўнік лабараторыі клетачнай біятэхналогіі ЦБС, расказала пра тэхналогіі і шчырую працу біёлагаў у справе захавання дзікіх раслін.

— Правільней казаць не «дзікія архідэі», а архідэі прыроднай флоры Беларусі. Многія трапічныя архідэі, якія прадаюцца часам у кветкавых крамах разам са штучнымі гібрыдамі і сартамі, таксама, па сутнасці, з'яўляюцца «дзікімі», толькі для іншай кліматычнай зоны.

Захаванне рэдкіх відаў прыроднай флоры — важны этап па выкананні Рэспублікай Беларусь абавязацельстваў згодна з падпісанай Канвенцыяй аб біялагічнай разнастайнасці і яе асобнай часткай — Глабальнай стратэгіяй захавання раслін. Ствараючы калекцыі падобных раслін у батанічных садах, навукоўцы захоўваюць невялікі рэзерв, які пасля можна будзе выкарыстаць, у тым ліку і для аднаўлення страчаных папуляцый.

Вядома, цалкам узнавіць прыродныя ўмовы на калекцыйных участках не заўсёды магчыма. Ёсць сярод беларускіх архідэй балотныя віды, ёсць лугавыя і ўзлескавыя. Кожнай расліне трэба падабраць прыдатныя ўмовы. Але гэта вучоным удаецца — пальчатакарэннікі, ятрышнік шлеманосны, венерын чаравічак сапраўдны, ласняк Лёзеля, усе віды роду гайнік і пылкагалоўнік растуць у ЦБС шмат гадоў.

Пры вырошчванні архідэй у культуры іn vіtrо неабходна выкарыстоўваць спецыяльныя асяроддзі, у якіх ёсць усе неабходныя для развіцця праростка рэчывы (у першую чаргу мінеральныя солі і цукар). Усе этапы работы праводзяцца ў асептычных умовах. Спецыфіка работы з беларускімі відамі заключаецца ў наяўнасці ў іх добра выяўленага перыяду спакою, які ў прыродзе супадае з надыходам халадоў. Таму прарошчванне насення некаторых відаў архідэй патрабуе падбору аптымальных тэрмінаў сяўбы, розных варыянтаў пажыўных асяроддзяў для кожнага віду і ўмоў культывавання і адаптацыі. Пасля таго як расліны ў культуры дасягаюць неабходнага памеру, іх дастаюць з прабірак і высаджваюць у глебу. У прыродзе нашы архідэі квітнеюць з канца красавіка па жнівень. Тэрміны цвіцення залежаць ад віду.

Архідэі з батанічнага саду, на жаль, не трапляюць зноў у дзікую прыроду. Пытанне аб рэінтрадукцыі раслін, якія знікаюць, асабліва архідэй, досыць складанае і патрабуе сур'ёзнай падрыхтоўкі. Прыклады падобных работ існуюць у нашых калег з Еўропы, ЗША і Расіі. Аднак станоўчы вынік прысутнічае далёка не заўсёды.

Ёсць віды, якія не знаходзяць на Беларусі больш за 100 гадоў — напрыклад, венерын чаравічак плямісты і ядрушка духмяная. Здаецца, знайсці гэтыя расліны ўжо немагчыма, але факты гавораць, што надзея ёсць: ятрышнік абпалены ўпершыню знайшлі ў 1853 годзе, другі раз — толькі праз 130 гадоў!

Вольга ПРАЛЮК

рrаlуіuk@zvіаzdа.bу

Фота Анатоля КЛЕШЧУКА

Загаловак у газеце: Архідэі з... прабіркі!

Выбар рэдакцыі

Культура

Як  мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Як мастак Май Данцыг ствараў свае карціны

Наватар, «шасцідзясятнік», ваяўнічы аптыміст — гэта ўсё пра яго.

Грамадства

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Як ператварыць звычайны ўрок беларускай літаратуры у творчую майстэрню?

Настаўнікі ўпэўнены: ці будуць вучні чытаць, у многім залежыць ад іх саміх. 

Эканоміка

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Петришенко: Называть ЕАЭС экономическим союзом сегодня можно только авансом

Однако наша страна надеется, что это временные трудности.

Грамадства

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Апублікаваны поўны тэкст Канцэпцыі інфармацыйнай бяспекі Беларусі

Дзяржаўным органам і іншым арганізацыям даручана кіравацца палажэннямі канцэпцыі ў практычнай дзейнасці.