20 Люты, аўторак

Вы тут

Каб не спазнiцца


Сёння 22 чэрвеня, дзень, калi ўспамiнаюць вайну. Як вы думаеце, чаму могуць навучыць экспазiцыi ваенных музеяў? Берагчы мiр, шанаваць памяць герояў i бязвiнных ахвяр? Правiльна, а яшчэ яны здольныя прымусiць разважаць над тым, як мала мы беражом i любiм адно аднаго, як позна разумеем многiя простыя рэчы...


Аднойчы мы стаялi з дачкою ў Музеi абароны Брэсцкай крэпасцi каля стэнда з успамiнамi жанчын, якiя сустрэлi чэрвень 1941-га года ў Брэсце. Сярод iх было пiсьмо жонкi афiцэра-пагранiчнiка Наталлi Кантроўскай. Пра апошнi перадваенны дзень яна расказвала так: «У суботу муж прыйшоў дадому позна, усхваляваны, заклапочаны.
Я купала дачку ў ванне. А калi адчынiў дзверы, гучна прыкрыкнула на яго, што запусцiў скразняк. Ён хуценька закрыў дзверы i выйшаў. Каб ведала, што бачу яго апошнi раз! Каб ведала!»

Дачка горача загаварыла, што калi б яна была рэжысёрам, то абавязкова зняла б фiльм пра гэта.

Мы тады доўга разважалi i прыйшлi да высновы, што асновай сцэнарыя магла б стаць гiсторыя кахання курсанта ваеннага вучылiшча i юнай дзяўчыны. Каханне спраўдзiлася, i яны сталi мужам i жонкай. У шчаслiвых бацькоў нарадзiлася дачушка, i яны адчувалi сябе яшчэ больш шчаслiвымi. Наваспечанага лейтэнанта накiравалi на службу на адну з памежных застаў пад Брэстам. Сям'я атрымала невялiкую кватэрку ў гарнiзоне.

Iшло лета 41-га года. Здавалася, нават у атмасферы патыхала вайной. На мяжы раз-пораз здаралiся правакацыi, даводзiлася затрымлiваць лазутчыкаў. Але быў строгi загад не паддавацца панiцы, канфлiкты вырашаць выключна мiрным спосабам. Малады камандзiр не раз падумваў, што добра было б адправiць жонку з малой да яе бацькоў, але з часам адмовiўся ад намеру. Каля дзясятка афiцэраў з гарнiзона крэпасцi былi выключаны з партыi за панiкёрскi настрой. Iх вiна заключалася ў тым, што адправiлi сем'i ўглыб краiны. Ды i не хацелася яму расставацца з любiмымi «дзяўчаткамi». Усе на заставе адчувалi, што вайна будзе, але спадзявалiся, што не цяпер, самае меншае — праз год.

...У той дзень, у суботу, на мяжы было неспакойна, было вельмі шмат парушальнiкаў. Сувязь з камандаваннем атрада амаль што адсутнiчала, цяжка было ацанiць абстаноўку. Вечарам ён вырашыў ненадоўга заскочыць дадому, каб убачыць жонку i дачушку. Праз калiдор пачуў шчаслiвыя iх галасы, i зашчымела ў сэрцы, камяк падкацiў да горла. Ён ступiў рашуча, шырока адчынiў дзверы i пачуў: «Ты, мусiць, звар'яцеў зусiм, скразняк запусцiш!» Тады ён паспешна, але беражлiва закрыў дзверы i пайшоў.

...Ноччу пачалася вайна. Яна, прайшоўшы некалькi колаў пекла, выбралася з горада, галадала i замярзала з дзiцем, але паступова дабралася да сваiх. Перажыла вайну.

I ўсё жыццё дакарала сябе за тыя словы, бяссоннымi начамi задавала сабе адно i тое ж пытанне: «Чаму не сказала: любы, прычынi дзверы, я зараз». Можа, тады ён затрымаўся б хоць на хвiлiнку, а не пайшоў бы адразу».

У эпiлогу фiльма старая жанчына расказвае дарослай дачцэ пра апошнюю сустрэчу з яе бацькам у той дзень, як ён загiнуў, i просiць яе навучыць сваiх дзяцей нiколi не кiдацца рэзкiмi словамi i не шкадаваць добрых слоў, асаблiва для родных i дарагiх людзей. Рызыкну дапусцiць, што такi фiльм прымусiў бы гледача паразважаць, як слова лечыць i як ранiць.

Калi добра падумаць, то такiя прыклады можна сустрэць ледзь не кожны дзень. У час шалёных iнфармацыйных тэхналогiй мы перамаўляемся па вайберы альбо SMS, у фармат якiх не ўпiсваюцца добрыя пранiкнёныя словы. I пад гэтым уплывам перастаём iх ужываць наогул. Кожны з нас, калi будзе шчырым сам з сабой, згадае, колькi лiшнiх рэзкiх слоў нагаварыў самым блiзкiм людзям, а колькi добрых i патрэбных не сказаў. Не раз i не два мы проста не пагаварылi адно з адным, калi трэба было i пагаварыць, i высветлiць, i расставiць усё па сваiх месцах. Добра, калi ўсё яшчэ можна паправiць. А калi не...

Восем гадоў, як няма мамы. I з кожным годам, здаецца, усё болей адчуваю патрэбу нешта спытаць. Ды грызу сябе за тое, што шмат гадоў таму пра многае важнае не раiлася, можа, тады ўдавалася б пазбегнуць некаторых памылак. Але цяпер не дагонiш. Таму гаварыце з блiзкiмi, пакуль яны побач з вамi. I старайцеся iх пачуць.

Святлана ЯСКЕВIЧ

yackevich@zviazda.by

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Ужо каторы год жыхары змагаюцца супраць агульнай паркоўкі ў двары

Ужо каторы год жыхары змагаюцца супраць агульнай паркоўкі ў двары

Гаспадары двара расказваюць, што раней тры заезды ў двор перакрывалі дэкаратыўныя металічныя вароты, унутр аўтамабілі маглі трапіць толькі праз вялікую арку з боку вуліцы Янкі Купалы.

Спорт

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Пра соты фінал у кар'еры Максіма Мірнага, поспехі беларускіх самбістаў на дамашнім турніры і выступленні нашых гандбольных клубаў у Еўропе.

Культура

Cабраны пераклады верша Янкі Купалы «А хто там ідзе» на 101 мову свету

Cабраны пераклады верша Янкі Купалы «А хто там ідзе» на 101 мову свету

«Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі» адправіла ў друкарню выданне «А хто там ідзе: на мовах свету».

Палітыка

Прэзідэнт паўдзельнічаў у выбарах і адказаў на пытанні журналістаў

Прэзідэнт паўдзельнічаў у выбарах і адказаў на пытанні журналістаў

За каго аддаць свой голас, якога кандыдата лепей абраць у дзень выбараў у мясцовыя Саветы дэпутатаў?