Вы тут

Мой прапрадзед — велікан


У дні летніх канікул не сціхаюць звонкія дзіцячыя галасы на двары і ў класах барысаўскай сярэдняй школы №18. Тут дзейнічае летні аздараўленчы лагер. Адпачынак дапаўняюць цікавыя заняткі, спартыўныя гульні, сустрэчы. Адна з такіх сустрэч была прысвечаная сусветна вядомаму велікану Фёдару Махнову, а вяла рэй у разглядзе свайго радаводу прапраўнучка гіганта трэцякласніца Паліна Махнова.


Пра­пра­дзед Паліны (яна трымае ў руках сваю даследчую работу) у школь­ным класе «да­стае» га­ла­вою да сто­лі.

«...боты з халявамі, якія яму ледзь дастаюць да кален, простаму смертнаму дастаюць да пояса, а 12-гадовы хлопчык можа памясціцца ў іх з галавой. Скрозь пярсцёнак, які велікан носіць на ўказальным пальцы, праходзіць сярэбраны рубель».

(Пра Фёдара Махнова са старонкі адрыўнога календара 1905 года.)

Клас, у якім адзінаццацігадовая Паліна прэзентавала сваю вучнёўскую даследчую работу «Мой род, мая сям'я», упрыгожыў вялізны (да самай столі!) фотапартрэт у поўны рост яе вядомага продка.

— Стары фотаздымак беларускага волата, чый рост дасягаў 2 метраў 85 сантыметраў, мы павялічылі да сапраўдных памераў волата, — растлумачыла намеснік дырэктара па выхаваўчай рабоце Вольга ВАВІЛАВА. — Раму для партрэта дапамаглі зрабіць шэфы з мясцовага мясакамбіната — выканалі яе так, каб можна было складаць і зручна перавозіць. Знаёміць сучаснікаў з беларусам-веліканам ХІХ стагоддзя цяпер можна будзе паўсюды.

Фёдар Махноў нарадзіўся ў 1878 годзе недалёка ад Віцебска ў вясковай сям'і. Яго бацькі былі высокага росту, але да гігантаў ім было вельмі далёка. Да васьмі гадоў Фёдар рос звычайным хлопчыкам, але затым яго нібы падмянілі: хутка стаў дужым і надзвычайна высокім. Мясцовы памешчык забраў юнака працаваць на млын.

У 14-гадовым узросце рост Фёдара перавысіў два метры. Бацька заказаў кавалю новы вялізны ложак для сына. Усё лета майстар вырабляў заказ, а хлапец тым часам працягваў падрастаць. Неўзабаве абноўка была гатовая, але і яна на той час аказалася занадта маленькай.

На ар­хіў­ным фо­та­здым­ку Фё­дар по­бач з людзь­мі звы­чай­на­га рос­ту.

Незвычайнага падлетка заўважыў замежны гаспадар перасоўнага цырка. Два гады Фёдар вывучаў цыркавое майстэрства, замежную мову. У 16 гадоў ён падпісаў кантракт і стаў сапраўдным артыстам цырка. Дзевяць гадоў працаваў ён на арэне, здзіўляючы публіку ростам і фізічнай сілай. Вельмі папулярным быў нумар, у якім Фёдар лежачы падымаў над сабою драўляную платформу з маленькім аркестрам.

У пачатку ХХ стагоддзя Махноў пакінуў цырк і вярнуўся на радзіму. На заробленыя грошы выкупіў у памешчыка зямлю і хату, пабраўся шлюбам з вясковай настаўніцай. Жонка гіганта таксама была не маленькага росту, але не вышэйшая за яго локаць.

Фёдар любіў падарожнічаць разам з жонкаю і дзецьмі. У сям'і захаваліся ўспаміны пра адну з такіх далёкіх вандровак. Беларускі гігант у Парыжы паспрачаўся з некалькімі гараджанамі. Паліцэйскія затрымалі Фёдара, але за краты пасадзіць не атрымалася: ні ў адну камеру ён не ўмяшчаўся.

Афі­ша цыр­ка, дзе пра­ца­ваў Фё­дар Мах­ноў, апа­вя­шча­ла пра вы­ступ­лен­ні бе­ла­рус­ка­га гі­ган­та.

Памёр Фёдар Махноў на радзіме ў выніку хранічных хвароб. Помнік на яго магіле блізу вёскі Касцюкі захаваўся па сёння, але прах гіганта знік — гэта заўважылі пасля Другой сусветнай вайны.

Такую цікавую прэзентацыю радаводу пачуў я ў барысаўскай школе. Унікальнасць гэтага матэрыялу не толькі ў біяграфічных звестках пра незвычайнага продка. Паліна Махнова разам з бацькамі і сваёй настаўніцай пачатковых класаў Наталляй Янковай прасачыла далейшы лёс усіх членаў сям'і. Разам яны сабралі цікавую статыстыку росту дарослых і дзяцей. Вучнёўская даследчая работа «Мой род, мая сям'я» атрымала высокую ацэнку на конкурсах у Беларусі і Расіі.

Яўген ПЯСЕЦКІ,

фота аўтара

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Надзея для Вары

Надзея для Вары

Калi хварэюць блiзкiя, гэта заўсёды гора, але няма гора большага, чым калi хварэюць дзецi. 

Грамадства

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Андрэй Раўкоў: Я не марыў быць генералам

Мiнiстр абароны — пра складаны шлях да генеральскiх пагонаў, перспектывы развiцця беларускай армii i мiрнае неба над галавой.