Вы тут

«Чужынцы» не пройдуць!


Пранікаючы за тэрыторыю свайго натуральнага арэала, чужародныя віды раслін і жывёл могуць нанесці значную шкоду прыродзе і яе жыхарам.

З-за свайго геаграфічнага становішча, трансгранічнага характару рачных басейнаў, размяшчэння на межах фізіка-геаграфічных падзон Беларусь выступае як рэгіён-акцэптар («прыёмшчык») чужародных відаў.


Па словах кіраўніка міжведамаснага цэнтра па інвазіўных відах пры Акадэміі навук Беларусі, доктара біялагічных навук, члена-карэспандэнта НАН Беларусі Віталя Сяменчанкі, у цяперашні час у краіне зарэгістравана 25 чужародных відаў водных беспазваночных, 13 відаў рыб, 120 відаў наземных беспазваночных, у асноўным насякомых. Сярод раслін чужароднымі з'яўляюцца каля 800 відаў, з іх 350 відаў ужо наносяць і могуць нанесці шкоду прыродзе і чалавеку.

На думку большасці навукоўцаў, асноўныя прычыны інвазіі чужародных відаў — гэта гаспадарчая дзейнасць чалавека, антрапагенная трансфармацыя тэрыторый і глабальнае змяненне клімату. Прадстаўнікі замежнай флоры і фаўны трапляюць да нас з дапамогай наземнага і воднага транспарта, інтрадукцыйнай работы, у выніку якой віды наўмысна ці ненаўмысна заносяцца ў прыродныя экасістэмы, а таксама праз гандаль раслінамі і жывёламі без папярэдняга каранціннага абследавання. Пад уплывам змянення клімату многія расліны і жывёлы з паўднёвых рэгіёнаў пачынаюць рухаюцца на поўнач.

— З цягам часу гэтыя працэсы будуць толькі ўзмацняцца, таму стрымаць нашэсце інвазіўных відаў не ўяўляецца магчымым, бо нельга спыніць гаспадарчую дзейнасць чалавека, — упэўнены Віталь Сяменчанка. — Аднак варта ацэньваць наступствы ад укаранення чужародных відаў для мінімізацыі будучай шкоды, у тым ліку і распрацоўкі адпаведных мер.

Па словах навукоўца, у Беларусі пакуль не падлічана эканамічная шкода ад інвазіўных відаў. Галоўным чынам шкода носіць экалагічны характар (драпежніцтва, перанос розных інфекцый, прамое выцясненне абарыгенных відаў). У той жа час шэраг відаў наносіць эканамічную і сацыяльную шкоду. Сярод іх — баршчэўнік Сасноўскага (выдзяляе атрутны сок), амброзія палыналістая і цыклахена дурнічнікалістая (выклікаюць алергію і запаленне дыхальных шляхоў чалавека), эладэя канадская (прыводзіць да зарастання азёр і вадасховішчаў), амерыканскі паласаты рак (пераносчык захворвання «рачыная чума», у выніку якога гінуць нашы абарыгенныя віды ракаў), малюскі дрэйсена і літогліф (першы з іх абрастае гідратэхнічныя збудаванні, перашкаджаючы іх рабоце, другі — пераносчык небяспечных паразітаў), янотападобны сабака (пераносчык шаленства).

З-за нізкай колькасці ці абмежаванага распаўсюджання па тэрыторыі краіны не ўсе чужародныя для беларускай прыроды віды з'яўляюцца яе ворагамі. Але ў будучым, пад уздзеяннем розных умоў, сітуацыя можа змяніцца. Таму ў Канвенцыі ААН аб біялагічнай разнастайнасці адзначаецца: з'яўленне чужародных відаў — заўсёды негатыўны фактар.

«Агрэсары» ў лічбах

Па інфармацыі Мінпрыроды, за апошні год плошча, якую займае баршчэўнік Сасноўскага, у асноўным па краіне скарацілася з 2083,87 га да 2038,1 га. А вось колькасць месцаў знаходак сумніку канадскага з 2014 па 2016 год узрасла. Найбольш часта гэта расліна сустракаецца ў Мінскай вобласці — 1331 знаходка, найбольш рэдка — на Гомельшчыне (56). Апошняя ж з'яўляецца лідарам у краіне па плошчы распаўсюджання эхінацысцісу лопасцевага («шалёнага агурка») — 49,7 га. У апошнія гады гэта расліна таксама паступова распаўсюджваецца па краіне. Расце і колькасць месцаў, і плошча клёна ясенялістага (па звестках 2016 года ён расце на 4039 месцах і 322,9 га), а таксама рабініі лжэакацыі (з 43,3 га ў 2014 годзе ў 2016-м яе плошча павялічылася да 154,2 га).

У кастрычніку 2016 года ў Магілёўскай вобласці адбылося пасяджэнне, на якім была адобрана стратэгія барацьбы з інвазіўнымі відамі дзікарослых раслін на 2017—2025 гады. Асноўная мэта стратэгіі — поўная ліквідацыя месцаў росту баршчэўніка ў Брэсцкай, Гомельскай, Гродзенскай, Магілёўскай абласцях, г. Мінску і значнае скарачэнне месцаў росту ў Віцебскай (на 30%) і Мінскай (на 50%) абласцях.

Як расказаў начальнік аддзела біялагічнай разнастайнасці Мінпрыроды Аляксандр Гіраеў,
работа па выўленні і знішчэнні інвазіўных відаў дзікарослых раслін у Беларусі вядзецца з 2008 года. Распаўсюджванне і рэгуляванне такіх відаў, як баршчэўнік Сасноўскага і сумнік канадскі, рэгулюецца згодна з пастановай Савета Міністраў, а таксама Планамі мерапрыемстваў, распрацаванымі органамі мясцовай улады ва ўсіх раёнах краіны.

У адпаведнасці з 2 ч. арт. 21.14 КоАП Рэспублікі Беларусь парушэнне іншых правілаў добраўпарадкавання і ўтрымання населеных пунктаў цягне за сабой накладанне штрафу ў памеры да 25 БВ, на ІП — ад 10 да 50 БВ, на юрыдычную асобу — ад 20 да 100 БВ.

Вераніка КОЛАСАВА

kolasava@zviazda.by

Фота Валерыя КАВАЛЁНКА

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

Асноўная задача — захаваць біялагічную сям'ю

«Звязда» звярнулася па каментарыі аб рэалізацыі Дэкрэта Прэзідэнта № 18 да старшынь профільных камісій абедзвюх палат Нацыянальнага сходу Беларусі.

Грамадства

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Аповед жанчыны, якая здолела вярнуць дачку з сацыяльнага прытулку

Жанчыну, якая здолела не толькі вярнуць дзіця з прытулку, але і далей выхоўвае яго, знайсці аказалася не проста. 

Грамадства

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Чаму зараз варта далей трымацца ад вадаёмаў?

Люты больш нагадвае пазачарговы вясновы месяц.

Грамадства

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Якую літаратуру здаюць у букіністычныя крамы?

Калі звычайныя кнігарні працуюць па формуле «кніга — чалавек», то букіністычныя трымаюцца на прынцыпе «людзі — кнігі — людзі».