Вы тут

Чым можа здзівіць сельская бібліятэка?


Калі да вас на аўтобусным прыпынку падыдзе невялікае карнавальнае шэсце і прапануе зазірнуць у чамадан — цалкам магчыма, што там вы адшукаеце сабе сябра на ўвесь астатні шлях. Бо здаўна вядома, што самая доўгая дарога становіцца карацейшай, калі яе займае гутарка. А кнігу, прынамсі, лічаць адной з найлепшых суразмоўніц.


Бяры і не плаці!

Упершыню жыхароў Новай Мышы, аграгарадка ў Баранавіцкім раёне, з «Чытаючым прыпынкам» пазнаёмілі яшчэ ў чэрвені вядомыя казачныя персанажы. Карлсан і Фрэкен Бок сустракалі пасажыраў, частавалі плюшкамі і прапаноўвалі прыгледзець сабе кнігу ў дарогу. Ідэя аказалася цікавай для чытачоў, так што гэтым разам работнікі цэнтралізаванай бібліятэчнай сістэмы горада Баранавічы выправіліся ў аграгарадок Сталовічы.

Дзейства пачынаецца са стратэгічна выгаднай пазіцыі — побач адначасова знаходзяцца аўтобусны прыпынак, магазін, царква і асноўная дарога цераз аграгарадок.

На столік пад ранішняе сонца работнікі бібліятэкі выкладваюць кнігі, чамаданчык і кошык з білецікамі бяспройгрышнай латарэі. Большую частку месца займаюць творы Купалы і Коласа — сённяшняя выстава прысвечана класікам. І тут жа побач з імі кніга, якая расказвае пра сакрэты дамашняга кансервавання, а ў чамадане знайшла сабе прытулак прыгодніцкая літаратура.

— Мы стараемся прыцягнуць як мага большае кола нашых чытачоў, — тлумачыць Таццяна Лайша, дырэктар Баранавіцкай ЦБС, — Лета такі перыяд, калі і дзеці, і дарослыя часцей усяго бываюць на вуліцы. А наш прыпынак паказвае магчымасці бібліятэкі, дзе ёсць кнігі на любы густ. У бяспройгрышнай латарэі за паўтара рубля абавязкова будзе выйгрыш — якая-небудзь гаспадарчая дробязь: асвяжальнік паветра, прыхваткі, мыла... Ну, а з чамадана можна ўзяць забаўляльнае чытво, прычым ні грошай, ні абавязацельстваў для гэтага не патрэбна — мы толькі будзем удзячныя, калі на месца аднаго экзэмпляра чытач прынясе іншы — з уласнай бібліятэкі.

З тэатральным ухілам

Пакуль што жыхары Сталовіч на «Чытаючы прыпынак» паглядаюць адначасова і зацікаўлена, і насцярожана: людзі прывыкаюць да новай з'явы. Каля прыпынку іх збірае музыка — дзеці з ліку пастаянных чытачоў зладзілі танцавальны флэшмоб — і яркія касцюмы клоўнаў. Дарэчы, і казачных герояў, і цяперашніх насельнікаў цырка іграюць самі бібліятэкары, а мясцовы Дом культуры дапамагае калегам, як правіла, апаратурай.

Не сакрэт, што бюджэт у культурных устаноў невялікі, таму бібліятэкі супрацоўнічаюць з сельскімі Саветамі. Напрыклад, апошнія дапамагаюць прыбраць смецце, або падтрымліваюць фінансава некаторыя мерапрыемствы. Напэўна, самы цесны кантакт у тых вёсках, дзе бібліятэка і сельскі Савет знаходзяцца ў адным будынку, як гэта арганізавана ў Стаўбцах. Са свайго боку, работнікі скарбніцы мудрасці бываюць ці не першымі актывістамі на суботніках, а яшчэ дапамагаюць распаўсюджваць інфармацыю, паведамленні ад мясцовых уладаў для жыхароў. Калі ідзе перапіс насельніцтва — зноў жа дапамагаюць бібліятэкары.

У Баранавіцкім раёне працуюць два цэнтры прававой інфармацыі — адзін на базе Гарадзішчанскай горада-пасялковай бібліятэкі і адзін на базе цэнтральнай раённай бібліятэкі ў Новай Мышы. Бібліятэкар бярэ на сябе клопат растлумачыць некаторыя пытанні: як перадаць спадчыну, як перапісаць дом на дзяцей...

— Зразумела, што мы не юрысты, але ў нас ёсць прававыя базы, дзе можна знайсці інфармацыю. Калі раптоўна яе там няма — звяртаемся да кампетэнтных спецыялістаў. Такога пытання, у якім зусім не маглі б дапамагчы, пакуль не сустракалі, — распавядае Таццяна Лайша.

Кнігі на колах

У месцы, дзе няма стацыянарных бібліятэк, выпраўляецца бібліёбус. Сёння такіх вёсачак у Баранавіцкім раёне 49, кожную з іх па плане трэба наведаць раз у месяц. У перасоўнай бібліятэцы камп'ютара няма, але работнік бярэ ў дарогу тыя прававыя дакументы, што найбольш цікавяць людзей. Напрыклад, нядаўна быў ажыятаж па павелічэнні пенсійнага ўзросту, і работнікі па прававых базах падрыхтавалі звесткі з новай інфармацыяй, каб потым можна было падрабязна, простай мовай растлумачыць змяненні ў заканадаўстве. Акрамя таго, бібліятэкар пастаянна возіць з сабой спіс, хто і калі з раённых уладаў вядзе прыём грамадзян. Так людзі даведваюцца, да каго можна звярнуцца з зямельным пытаннем, ці, скажам, хто дапаможа ўрэгуляваць спрэчку з суседам.

Для бібліёбуса ёсць асобны бібліятэчны фонд у 2 тысячы кніг. Змясціць іх за адзін раз у машыну немагчыма, так што кіроўца працуе па заказе: людзі ўжо ведаюць час, калі бібліятэкар прыедзе, і збіраюцца, каб абмяняць прачытаныя кнігі на новыя, заказаць літаратуру. Бывае, чытач забудзецца ці пераблытае час, у такім выпадку перасоўная бібліятэка можа нават да самага дома пад'ехаць.

Яшчэ адна асаблівасць навамышскай бібліятэкі — гэта ўсё той жа чароўны чамаданчык, што бывае на аўтобусных прыпынках. Чытач можа ўзяць любую кнігу і пакласці ўзамен сваю. Бібліятэкары сочаць, каб выбар быў рознабаковы: дакладваюць новыя кнігі з запасаў, каб утварылася «разбежка» ў тэмах і жанрах. Часта кнігі проста так дораць бібліятэцы чытачы, але стан іх бывае не самы лепшы. У фондзе падобную літаратуру чакае хуткае спісанне з-за «непрэзентабельнага выгляду», а вось у чамаданчыку жыццё выдання працягнецца.

— Цяпер мы марым распрацаваць сімвал нашай установы, стварыць нешта накшталт брэнда, каб госці маглі прыехаць і атрымаць падарунак — той жа блакноцік, магніцік — з лёгкапазнавальным сімвалам. Мы раздрукоўваем кніжкі-расфарбоўкі, прапануем блакноты з кантактнай інфармацыяй бібліятэкі. Гэта адначасова дзейнічае на папулярызацыю і дазваляе атрымаць невялікі прыбытак, — дзеліцца планамі дырэктар.

Знаёмцеся, гэта аўтар!

Натуральна, што сельская бібліятэка не можа канкурыраваць з гарадской у плане аўтаматызацыі. У раёне спецыфіка іншая — скіраваная на асабісты кантакт. Чытачам падабаецца, што ідзе пастаянная размова, і яны самі прапануюць формы сумеснай работы. Напрыклад, на базе бібліятэк аднавілася традыцыя вячорак — наведвальнікі аднойчы паскардзіліся, што жанчынам, асабліва сталага ўжо ўзросту, па вечарах сумна сядзець дома і нядрэнна было б, як раней, сабрацца разам у адной хаце. Так што цяпер па вечарах для бабуль адкрытыя бібліятэчныя дзверы. Наведвальніцы першым часам гамоняць пра сваё, а потым бяруць часопісы, дзеляцца адна з адной рэцэптамі, абмяркоўваюць, параўноўваюць.

Здавалася б, новыя кнігі ў фонд сельскай бібліятэкі трапляюць павольна, са значнай затрымкай. Але Таццяна Лайша такое меркаванне абвяргае:

— Калі выдаецца нейкая кніга, мы стараемся правесці сустрэчу з пісьменнікам, калі гэта беларускі аўтар. Апошнім часам такія мерапрыемствы ладзім для дарослага насельніцтва, стараемся прыцягнуць да чытання бацькоў, бо ў сям'і, дзе чытаюць мама і тата, больш шанцаў, што і дзіця возьме ў рукі кнігу. Кожны год нашы бібліятэкары адпраўляюцца на курсы павышэння кваліфікацыі. Там выкладчыкі інфармуюць, якія кнігі з'явіліся, падказваюць, як можна звязацца з выдавецтвамі. Напрыклад, нам параілі звязацца з Тамарай Лісіцкай і Ігарам Паляковым. Стэлефанаваліся, і пісьменнікі з задавальненнем прыехалі ў Баранавіцкі раён да чытачоў. Дарэчы, чым больш пісьменнікаў да нас прыязджае, тым больш людзей просяць зладзіць наступную творчую сустрэчу. Не так даўно ў нас гасцілі Віктар Лупасін і Зоя Доля — эфект атрымаўся незвычайны! І дарослыя, і моладзь засталіся пад уражаннем ад перформанса.

Рагнеда ЮРГЕЛЬ

yurgel@zviazda.by

Мінск — Баранавічы — Мінск

Фота з архіва

Загаловак у газеце: Чамадан з кнігамі і плюшкі

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Работа па вяртанні імёнаў ахвяр канцлагера Штутгаф не спыняецца

Работа па вяртанні імёнаў ахвяр канцлагера Штутгаф не спыняецца

Імя адбіралі: калі ў рэгістрацыйны барак уваходзіў чалавек, то ўжо з наступных дзвярэй выходзіў нумар.

Грамадства

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Карэспандэнт «Звязды» высвятляла, чаму так цёмна на асветленых вуліцах Магілёва

Вечарам прайсціся ўздоўж цэнтральнай вуліцы Першамайскай у Магілёве адно задавальненне.

Спорт

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Баскетбаліст Бенджамін-Павел Дуду: У Гане мяне называлі белым

Мама Бена — беларуска, тата — ураджэнец Ганы.