Вы тут

Як сіроты пераходзілі з рук у рукі


Нядаўна давялося прысутнічаць на судовым пасяджэнні, дзе вырашалася пытанне аб пазбаўленні бацькоўскіх правоў. Аказалася, што маці ўжо праходзіла падобную працэдуру, але праз некаторы час змагла адстаяць свае правы і вярнуць сына. Гэтым разам справа датычыла ўжо дваіх дзетак.


З радзільні — на газон

Гледзячы на гэтую жанчыну, назавём яе Галіна*, і не паверыш адразу, што яна здольная адмовіцца ад дзяцей. Невысокая, стройная, добра апранутая. Акуратныя светлыя валасы сабраны ў прывабны «хвост», твар без макіяжу. Позірк спакойны, упэўнены. Не скажаш, што яна слабая жанчына. Хутчэй гэта можна аднесці да яе мужа, Васіля*. Перад пасяджэннем суда даведалася, што ён крыху маладзейшы за жонку, ёй споўнілася 40 гадоў. І на судзе паводзіў сябе як чалавек, які сам патрабуе апекі. Цягаўся за Ганнай з такім выглядам, быццам яму ўсё абыякава. Жанчына вяла сябе стрымана і маўкліва.

Акрамя бацькоў на судзе прысутнічала і родная бабуля дзяцей — маці Васіля, і яе сужыцель. У якасці сведак — прадстаўнікі органаў апекі, суседзі, выхавацелі, члены прафілактычнай камісіі, педагогі, прадстаўнікі мясцовай улады, працоўнага калектыву.

Першае ўражанне — нельга ад такой жанчыны дзяцей забіраць. Эмоцыі былі на яе баку і шукалі нагоды за што-небудзь зачапіцца.

Але ад аднаго да другога сведчання выяўлялася драма сям'і, у аснове якой аказалася банальнае п'янства.

...Пачалася гэтая гісторыя амаль тры гады таму, калі ў сям'і Васіля і Галіны нарадзіўся сын Антон*. Але праз два месяцы хлопчыка знайшлі літаральна на газоне ў цэнтры Гродна. У гэты час яго бацькі пілі-гулялі на кватэры сваёй знаёмай, да якой прыехалі з Гродзенскага раёна. Па іх версіі, дзіця выкралі. Міліцыя адправіла знайдыша спачатку ў бальніцу, адтуль хлопчык трапіў у Дом дзіцяці. Пасля доўгага працэсу суд вынес рашэнне пазбавіць бацькоў права выхоўваць дзіця. Васіль і Галіна вырашылі вярнуць сына...

Зноў у прытулак

— Узнавіцца ў бацькоўскіх правах няпроста, — адзначыла старшы памочнік пракурора Гродзенскага раёна Алена Дайліда. — Мала хто можа такі экзамен вытрымаць. У Гродзенскім раёне за апошнія пяць гадоў толькі двойчы вярталі дзяцей біялагічным бацькам, а штогод такіх спраў разглядаецца каля 30.

Малому Антону пашанцавала. Свой другі дзень нараджэння ён сустрэў не толькі з мамай і татам, але і з маленькім брацікам Паўлам*, які нарадзіўся, пакуль Антон быў у Доме дзіцяці. Здавалася б, усё павінна наладзіцца. У Васіля ёсць работа, жонка, сыны. Аб чым клапаціцца, як не аб дзецях?

Аднак не прайшло і года, як малых зноў прыйшлося адправіць у прытулак. Іх забралі на вуліцы, ад бацькоў, якія былі ў нецвярозым стане ў п'янай кампаніі.

— Чаму вы цягаецеся за мужам, замест таго, каб дзяцей даглядаць? — пацікавілася памочнік пракурора ў Галіны.

Аказалася, што Васіль паехаў у Гродна плаціць крэдыт за вокны, а Галіна перажывала, што ён можа грошы прапіць, вось і паехала за ім з дзецьмі. А чаму іх забралі, не памятае. Васіль сказаў, што быў у шокавым стане і нават хацеў сабе вены ўскрыць. Галіна ратавала мужа і забыла пра дзяцей. Толькі праз тыдзень ад бабулі яны даведаліся, што малыя зноў у прытулку.

— Ці прыходзілі вы да іх? — задае пытанне прадстаўнік пракуратуры.

Галіна ў адказ толькі вочы апусціла.

Дзеці — абуза?

А між іншым, наведваць дзяцей у прытулку не забаронена, паведамілі ў Гродзенскім доме дзіцяці. Наадварот. Калі бацькі будуць прыходзіць, прыносіць падарункі, прадметы гігіены, праяўляць клопат, то праз паўгода могуць падаць заяву на ўзнаўленне бацькоўскіх правоў.

Трэба сказаць, што Галіну і Васіля спачатку падтрымлівалі — і сельскі Савет, і мясцовыя жыхары. Дапамаглі ўладкавацца на работу ў мясцовую гаспадарку. Камісія па прафілактыцы неаднаразова адзначала, што яны наладзілі сямейны быт. Тыя, у сваю чаргу, запэўнілі, што змянілі свае адносіны да дзяцей. Васіль закадзіраваўся ад алкагольнай залежнасці. Яны спяшаліся, бо Антон ужо стаяў у спісах на ўсынаўленне.

— Першы раз іх усе падтрымалі, на судзе выступілі за тое, каб ім вярнулі сына. Мы бачылі, што малодшы іх сын дагледжаны, палічылі, што так будзе і надалей. Лаяльна паставіліся, — расказалі ў сельскім Савеце. — Аднак хутка Васіля зноў сталі бачыць п'яным. Кінуў работу.

Мне гэта сітуацыя нагадвае арэлі. З аднаго боку — бацькі, з другога — прававыя і сацыяльныя службы. Дзеці на іх гойсаюць туды-сюды. Так адбылося з Антонам, які ў свае тры гады некалькі разоў пераходзіў, што называецца, з рук у рукі. І нарэшце, рашэннем суда гэтыя арэлі спынілі. Толькі дзеці аказаліся не з бацькамі, а па іншы бок. Антон зноў атрымаў статус сацыяльнага сіраты. Такі ж лёс напаткаў і яго малодшага браціка, якому няма яшчэ і двух гадкоў.

Шанц на дзяцінства

Падчас судовай справы патэлефанавала ў Дом дзіцяці, дзе знаходзіліся хлапчукі. Але выхавацелі не ўтойваюць, што кожнае дзіця праходзіць перыяд адаптацыі. Многія хаваюцца ў сябе, плачуць, крычаць. Стрэсавая сітуацыя не абышла і нашых малых. Патрэбны не адзін месяц, каб яны «адагрэліся».

У Гродзенскім доме дзіцяці знаходзіцца звыш 80-ці дзяцей да трох гадоў. Усе яны альбо адказнікі, альбо адабраны ў нядбайных бацькоў. Вяртаецца ў біялагічную сям'ю працэнтаў дваццаць. Затое ёсць шанц сустрэць новых бацькоў. Па словах выхавацеля, чым раней забяруць у гора-бацькоў дзяцей, тым лягчэй яны прывыкнуць да новай сям'і. Як сведчыць статыстыка, усынаўляюць 50% дзетак. Зараз у Гродзенскім раённым судзе разглядаецца звыш дзесяці спраў па ўсынаўленні.

Цяпер у Антона і яго браціка іншыя мама і тата. Магчыма, дзеці атрымалі шанц на дзяцінства, якога былі пазбаўлены...

А што з Галінай і Васілём? Каб атрымаць адказ на гэтае пытанне, разам з прадстаўніком сельскага Савета едзем у вёску, дзе яны жывуць. Іх дом бачны здалёк. Гэта двухпавярховы цагляны будынак каля дарогі. Кватэра нядбайных бацькоў на другім паверсе, на першым жыве маці Васіля. Але ні ў першай кватэры, ні ў другой, не адгукнуліся. Кружыла па двары, і мяне не пакідала пачуццё пустаты. Магчыма, ад выгляду дзіцячых цацак, зваленых у кучу каля плота...

*Імёны зменены па этычных меркаваннях.

Маргарыта УШКЕВІЧ

margo@zviazda.by

Загаловак у газеце: Хто спыніць арэлі?

Выбар рэдакцыі

Грамадства

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Сувораўскае вучылішча вачыма яго навучэнцаў

Быць сувораўцам ва ўсе часы было прэстыжна. 

Культура

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Харвацкі кінафестываль ZаgrеbDох даследуе рэгіён вялікім экранам

Балканскія краіны паўсталі перад гледачом з іх надзённым.

Эканоміка

Новыя жыллёвыя ўмовы. Абараніць уласнікаў, спажыўцоў і пастаўшчыкоў паслуг

Новыя жыллёвыя ўмовы. Абараніць уласнікаў, спажыўцоў і пастаўшчыкоў паслуг

Пра новаўвядзенні, якія дэпутаты мусяць разгледзець на вясновай сесіі.