Вы тут

Рэпартаж з калоніі, дзе сядзяць асуджаныя за наркотыкі


«Дапамажыце нашым дзецям выйсці адсюль», — з адчаем звяртаюцца да нас жанчыны, калі падыходзім да мужчынскай папраўчай калоніі №22. У «Воўчых Норах» (Івацэвіцкі раён) адбываюць пакаранне асуджаныя за спажыванне, збыт і захоўванне наркотыкаў. У асноўным гэта маладыя хлопцы: 7 з 10 зняволеных няма і 30 гадоў. Таму пад сценамі калоніі заўсёды шмат мам.


Працуюць усе, вучацца — па жаданні

У «Воўчых Норах» знаходзяцца тыя, хто асуджаны ўпершыню. Спачатку мужчыны трапляюць на каранцін — у асобны блок. Тут яны жывуць да двух тыдняў: рыхтуюцца да адбывання пакарання, прывыкаюць да распарадку дня.

Цяпер на каранціне чалавек пятнаццаць. У шэра-чорнай аднолькавай форме, усе выстраіліся ў прагулачным дворыку.

— Ёсць тыя, каму яшчэ 18?

Дзве рукі.

Пра тое, як шмат тут маладых, не думаць немагчыма. У кладоўцы, дзе захоўваюцца асабістыя рэчы зняволеных, чытаеш ярлыкі, наклееныя на сумках: 1992 год нараджэння, 1995-ы...

— Цяпер у калоніі пад тысячу асуджаных. Прыкладна 60 з іх — да 20 гадоў, 660 — ад 20 да 30, — прыводзіць статыстыку начальнік папраўчай калоніі №22 Андрэй КВАШЭВІЧ.

Усе асуджаныя працуюць — на тэрыторыі змяшчаецца філіял дзяржаўнага прадпрыемства, якое вырабляе мэблю з масіву. Заробкі розныя. У кагосьці 15 рублёў у месяц (столькі каштуе некваліфікаваная праца), у кагосьці — 100. Дзесяць працэнтаў гэтай сумы зняволеным пакідаюць на паход у краму (яна знаходзіцца тут жа), з астатніх можа вылічвацца матэрыяльная і маральная кампенсацыя пацярпелым, выдаткі на ўтрыманне ў калоніі. Месяц утрымання абыходзіцца прыкладна ў 100 рублёў.

— Але ж заробку асуджанага не хапае на гэта. Хто тады кампенсуе, сям'я?

— Не, ніякіх грошай з родных не спаганяецца. Утрыманне аплачваецца дзяржавай, — тлумачыць Андрэй Квашэвіч.

Некаторыя ў калоніі атрымліваюць адукацыю. Так, 20 чалавек дыстанцыйна вучацца ва ўніверсітэце (даступны такія профілі, як менеджмент, маркетынг, эканоміка і кіраванне на прадпрыемстве, транспартная лагістыка). Тры групы асвойваюць рабочыя спецыяльнасці — сталяр-станочнік, кравец, газаэлектразваршчык.

Краты ў кабінетах і найлепшая сталовая

Ідзём глядзець медыцынскую часць на тэрыторыі калоніі. Тут ёсць стаматалагічны кабінет, кабінет псіхіятра-нарколага, невялікі стацыянар. — Фінансаванне на лекавыя прэпараты ў нас дастатковае, —  расказвае начальнік медчасці Дзмітрый ЦЯСЛЮК. — З якімі хваробамі часцей звяртаюцца? Цяпер у 60 працэнтаў пацыентаў звычайныя ВРВІ, нават не грып.

У медчасці, дарэчы, працуюць не толькі мужчыны. Ёсць сярод урачоў і некалькі жанчын. Дзеля бяспекі ў кабінетах, дзе яны вядуць прыём пацыентаў сам-насам, усталяваны краты.

У сталовай тым часам гатуюць абед. На першае — суп, на другое — бульбяная бабка з фаршам. Хлеб «цаглінка» — з пякарні пятай калоніі.

— Сярод арыштантаў кажуць, што ў 22-й калоніі самая лепшая сталовая, — заўважае кухар Юрый.

Юрый і яшчэ некалькі асуджаных дапамагаюць на кухні з гатаваннем. Пра сябе юнак расказвае няшмат. Прафесію кухара атрымаў яшчэ на волі. Чаму апынуўся тут? «Памылка маладосці», — тлумачыць сцісла. За гэтую памылку хлопцу далі восем гадоў. Кажа, ужо крыху адсядзець засталося.

— Тут бібліятэка ёсць, чытаем. На волі столькі часу на гэта не было, — шукае Юрый суцяшальныя плюсы ў новым жыцці.

Некалькі лічбаў. З тысячы асуджаных, што знаходзяцца ў калоніі, каля 600 атрымалі тэрмін ад пяці да дзесяці гадоў, 290 — ад 10 да 15, 17 чалавек — ад 15 да 20. Выйсці раней можна.

— Асуджаны павінен адбыць палову тэрміну, каб яму замянілі пакаранне на больш мяккае, ці тры чвэрці, каб мець права на ўмоўна датэрміновае вызваленне, — адзначае Андрэй Квашэвіч і апісвае, як вырашаецца гэта пытанне ў кожным канкрэтным выпадку:

— Збіраецца камісія, чытае характарыстыку асуджанага, глядзіць, якія ў яго сацыяльныя сувязі, ці гатовы ён весці на волі нармальны лад жыцця. Важна, каб чалавек прызнаў віну і пагасіў іск.

З пачатку года толькі двум зняволеным «Воўчых Нор» замянілі пакаранне на больш мяккае.

Не вінаваты я...

«Мне 35 гадоў, і тут я лічуся старым», — сумна ўсміхаецца Сяргей. «На зоне» ён амаль чатыры гады. Сядзіць за спайсы. Як і 75 працэнтаў асуджаных.

— Калі сцісла, то дапамог прыяцелю купіць наркотыкі. Прыяцель не папаўся, гуляе... Я дасканала памятаю, да секунды, як трапіў сюды. Самыя цяжкія ўспаміны — калі ты яшчэ дома: дзіця ў цёшчы на руках, жонка плача...

Дзяцей у Сяргея двое — 5 і 10 гадоў. «Учора ў іх дзень нараджэння быў: сын і дачка з'явіліся ў адзін дзень з розніцаю ў пяць гадоў. Жонка прывозіць іх да мяне раз на год, каб не траўмаваць: калонія не тое месца, дзе дзецям варта бываць. А з жонкай я бачуся кожныя тры месяцы. Лісты ёй пішу, лічу, колькі дзён засталося да сустрэчы: толькі гэтым і жыву... Я яшчэ спяваю тут, іграю ролі ў тэатры».

Свой тэрмін Сяргей не агучвае, але лічыць, што пакаранне вельмі строгае. На яго думку, двух гадоў на зоне цалкам дастаткова, каб усё зразумець.

— А ёсць сярод асуджаных тыя, хто лічыць сябе вінаватым?

— Такіх мала.

Але мужчына не адмаўляе: на здароўі моладзі, якая гоніцца за модай і ўжывае спайсы, многія зарабляюць.

Мінчаніну Максіму 23. У калонію яго адправілі разам з братам.

— Нам патрэбны былі грошы, дзесяць тысяч долараў, — пачынае сваю гісторыю юнак. — Мне — на аперацыю, выдаліць дабраякасную пухліну, брату — на лячэнне жонкі. Яе ўкусіў энцэфалітны клешч. Пакуль зразумелі, што здарылася, яе стан сур'ёзна пагоршыўся.

Праз інтэрнэт хлопцы знайшлі «работу» — рабіць «закладкі». Хто пастаўляў той спайс, не ведаюць, іх задачай было перакладваць фасаваныя дозы ў іншыя месцы. Займаліся гэтым пару месяцаў. Калі пытаемся, ці шмат зарабілі, Максім пазбягае адказу.

— У 2015 годзе я паступіў сюды. Мы з братам выходзілі з пад'езда дома, і нас затрымалі, — успамінае хлопец.

Братам далі па 14 гадоў пазбаўлення волі. Цікавімся ў Максіма, як ён ставіцца да таго, што асуджаныя за наркотыкі сядзяць у адной калоніі. «З аднаго боку, гэта добра. Мы ізаляваны ад гвалтаўнікоў, — разважае юнак. — З іншага, пастаянна чуць размовы пра наркотыкі ўжо немагчыма».

Сам хлопец, да таго як трапіць у «Воўчыя Норы», вёў нармальны лад жыцця. Займаўся спортам, вучыўся ў двух універсітэтах — на дзённым і завочным аддзяленнях. У БНТУ Максім атрымліваў спецыяльнасць інжынера, у БДУ асвойваў знешнеэканамічную дзейнасць. Менш за год заставалася, каб атрымаць дыпломы. Цяпер дыстанцыйна вучыцца ў калоніі.

— Думаю, цяпер зрабіў бы інакш, — вяртаецца юнак да сітуацыі, якая прывяла яго на зону. — Узяў бы крэдыт, прадаў бы што-небудзь. Але чамусьці ў той момант мы з братам вырашылі, што так дастаць грошы будзе хутчэй.

— Чаго ў калоніі не хапае больш за ўсё?

— Родных і блізкіх...

— Ведаеце, я ўжо 15 гадоў працую з асуджанымі, — дзеліцца начальнік калоніі, калі накіроўваемся да выхаду. — Чую іх гісторыі, стараюся зразумець. А потым гляджу прысуд — і там усё зусім у іншым колеры...

Наталля ЛУБНЕЎСКАЯ

lubnеuskауа@zvіаzdа.bу

Фота Вячаслава ЦУРАНАВА

Былых зняволеных — у калгас

Падчас прэс-тура, прысвечанага 97-й гадавіне з Дня ўтварэння крымінальна-папраўчай сістэмы МУС, пра дасягненні і планы сістэмы расказаў начальнік дэпартамента выканання пакаранняў МУС, генерал-маёр міліцыі Сяргей ДАРОШКА.

— Мне здаецца, мы многае зрабілі ў плане стварэння належных бытавых умоў для асуджаных. Адрамантавалі памяшканні. За 2018 год прывядзём у парадак яшчэ Брэсцкі следчы ізалятар, а да канца гэтага года — Бабруйскі. Так, ёсць праблема з перанаселенасцю папраўчай калоніі №22, у некаторых пакоях пражывае па 20 чалавек. Але хутка гэта вырашым. Прынята рашэнне аб перапрафіляванні аднаго лячэбна-працоўнага прафілакторыя ў Наваполацку ў калонію. Да верасня ўсё будзе гатова, і нормы па плошчах будуць выкананы.

Пры гэтым, па словах начальніка дэпартамента, размова не ідзе пра тое, што ў нас расце колькасць наркаманаў.

— Практыка па ўтрыманні асуджаных за наркотыкі асобна існуе два гады. Мы лічым, што дасягнулі належнага эфекту. Асноўнай мэтай было — абмежаваць паступленне наркатычных рэчываў. Але вынікі яшчэ вывучым, трэба паглядзець, што будзе з рэцыдывамі.

Дарэчы, пра рэцыдывы. Калі аналізаваць агульную колькасць злачынстваў, то за першае паўгоддзе правапарушэнняў, здзейсненых раней судзімымі, на 7,7 працэнта менш, чым у аналагічны перыяд летась.

Закрануў Сяргей Дарошка і праблему атрымання медыцынскай інфармацыі аб зняволеных і адпаведна іх своечасовага лячэння. «Гэта наша бяда, — прызнаўся ён. — Пакуль атрымаем медыцынскую картку, даведкі асуджанага, праходзіць адзін—два тыдні. Гэта доўга. Каб гэты час мінімізаваць, укараняемся ў адзіную электронную сістэму аховы здароўя. Думаю, за 2018 год усё зробім».

Важны момант — сацыяльная адаптацыя асуджаных.

— Псіхолагі кажуць, што ў закрытай установе чалавек не павінен знаходзіцца больш за пяць гадоў. Існуюць «сацыяльныя ліфты», якія дазваляюць праз пэўны час прэтэндаваць на змякчэнне пакарання. За першае паўгоддзе, напрыклад, у Беларусі 457 чалавек выйшлі па ўмоўна датэрміновым вызваленні. Практычна ва ўсіх месцах пазбаўлення волі ёсць магчымасць атрымаць адукацыю. Многія асуджаныя імкнуцца да гэтага.

У планах МУС — стварыць спецыялізаванае сельскагаспадарчае прадпрыемства, куды будуць уладкоўваць былых зняволеных. Базай выбралі гаспадарку «Хутар-Агра» пад Светлагорскам. Мяркуецца, што там пабудуюць камбікормавы завод, лінію па пастэрызацыі малака, пашыраць каўбасны цэх, павялічаць пагалоўе свінней і рагатай жывёлы.

— Мы дадзім працоўнае месца чалавеку, дапаможам з дакументамі, жыллём. Чым дрэнна? Такія прадпрыемствы ёсць у Венгрыі, Германіі. Ніхто не кажа аб прымусовай працы.

Калі эксперымент акажацца ўдалым, падобныя калгасы будуць створаны і ў іншых рэгіёнах. Акрамя сацыяльнай адаптацыі асуджаных прадпрыемствы дапамогуць вырашыць і яшчэ адно пытанне — вывесці крымінальна-папраўчую сістэму на самаакупнасць.

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Прэзідэнт сустрэўся з Рамзанам Кадыравым

Прэзідэнт сустрэўся з Рамзанам Кадыравым

Кадыраў наведвае нашу дзяржаву ўпершыню.

Грамадства

Чым здзівіць турыстаў?

Чым здзівіць турыстаў?

Зялёнае кола, «дарожныя гісторыі» і сакрэты ваколіц.

Спорт

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Пра выступленне беларускіх дзяўчат на чэмпіянаце Еўропы па валейболе і вынікі чарговага тура чэмпіянату краіны па футболе.

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.