Вы тут

Магічныя ноты беларускай гісторыі


Гісторыя і сучаснасць, фольк і рок аб’яднаюцца на сцэне Вялікай залы Беларускай дзяржаўнай філармоніі 14 верасня. Прафесійныя музыкі прадставяць фолькрок-оперу «Чарадзей», створаную па матывах летапісных крыніц. Ідэя, музыка і лібрэта належаць беларускаму музыку Раману Арлову.


З пастаноўкі «Чарадзей».

Доўгі час ён быў гітарыстам і аўтарам некаторых песень гурта J:Mors. Затым сабраў гурт «У нескладовае», з якім выдаў некалькі альбомаў беларускай рок-музыкі, а таксама граў перад выступленнем Deep Purple на «Мінск-Арэне». Гурт «У нескладовае» стаў асноўнай музычнай сілай «Чарадзея». Ідэя стварыць фолькрок-оперу прыйшла праз іншы праект. У 2013 годзе беларускі тэлеканал прапанаваў Раману Арлову зрабіць музычнае афармленне Дня Незалежнасці, што трансляваўся ў прамым эфіры. Праект складаўся з музыкі чатырох розных эпох: старадаўняй Беларусі, перыяду Вялікага Княства Літоўскага, музыкі XVIII — XIX стагоддзяў і XX стагоддзяў. Разам з Генадзем Сыраквашам Раман напісаў тэкст і музыку. Атрымаўся 15-хвілінны міні-мюзікл.

 — Пасля гэтага я пачуў меркаванні, што добра было б зрабіць паўнавартасны мюзікл ці рок-оперу, — расказвае Раман Арлоў.

З гэтага моманту ён стаў збіраць матэрыял для больш маштабнага твора. Так з’явіўся цэнтральны персанаж, вакол якога пачаў фарміравацца сюжэт. Героем твора стаў полацкі князь Усяслаў Чарадзей. Дзеянне пачынаецца ў 1068 годзе. Галоўны герой знаходзіцца ў кіеўскай вязніцы, куды яго падманам захапіў родны дзядзька Ізяслаў. З Чарадзеем яны непрымірымыя сапернікі, таму што Ізяслаў жадае ўзяць Полацкую зямлю пад уладу Кіева. Галоўны герой — у небяспецы і ўцячы магчымасці няма. Але не быў бы Чарадзей Чарадзеем, калі б не меў магічных здольнасцяў. Дзякуючы ім ён выклікае з сучаснай Беларусі дзяўчыну Касю. Яна дапамагае Усяславу выбрацца з вязніцы, зноў паверыць у сябе і адстаяць беларускую зямлю.

— На мой погляд, фольк-рок-опера — гэта выдатны спосаб зацікавіць аўдыторыю беларускай гісторыяй і беларускай рок-музыкай. Многія музыкі, якія задзейнічаны ў «Чарадзеі», якраз былыя ці цяперашнія ўдзельнікі беларускіх рокгуртоў.

Фольк-рок-опера «Чарадзей» цікавая тым, што згуртавала вялікую каманду прафесійных музыкаў і артыстаў. У ролі Мары, якая ладзіць падарожжы герояў у часе і прасторы, — салістка фальклорнага гурта «Купалінка» Вольга Касцючэнка. У ролі Касі — Кацярына Поцюс, салістка гурта «У нескладовае». Музыканты гэтай каманды забяспечылі музычнае суправаджэнне ўсёй пастаноўкі. Наталля Чайко, Кацярына Гладкова, Яна Чарнышэвіч вядуць харавую партыю. Ёсць некалькі роляў, выканаўцы якіх змяняюцца ў залежнасці ад складу. На прэм’еры ў лістападзе мінулага года ў ролі Чарадзея быў Уладзімір Сцепанкоў, саліст фальклорнага гурта «Купалінка», а падчас гастроляў у Польшчы гэтую ролю выканаў аўтар твора Раман Арлоў. Часам у паказах бярэ ўдзел тэатр танца «Альтана» пад кіраўніцтвам Ганны Корзік.

Прэм’ера «Чарадзея» адбылася ў лістападзе мінулага года на сцэне Беларускай дзяржаўнай філармоніі. Але паміж першым паказам фольк-рок-оперы ў Беларусі і другім, які адбыўся 13 чэрвеня ізноў на той жа сцэне, ёсць розніца. Гэтым разам над праектам працаваў рэжысёр тэатра «Рэха» Андрэй Жураўскі. Ён мае намер пераўвасобіць фольк-рок-оперу. Водгукі пра прэм’еру далі ўпэўненасць, што такая музыка запатрабавана і можа мець сапраўдны поспех.

Да гістарычнай тэмы скіравалі карані. Бацька Рамана — Уладзімір Арлоў — вядомы пісьменнік і гісторык. Яму падабаецца Полацк і ўсё, што з горадам звязана. Часта героі твораў Уладзіміра Арлова знаходзяцца менавіта ў Полацку. Гэты край падараваў нам не толькі Усяслава Чарадзея, але і Ефрасінню Полацкую, Рагнеду, Рагвалода, Сімяона Полацкага і іншых значных асоб, якія паўплывалі на гісторыю Беларусі. Некаторы час Раман Арлоў працаваў і жыў у Маскве.

 — Менавіта там я востра адчуў, што павінен вярнуцца і зрабіць фольк-рокоперу. Многія часткі твора былі напісаныя ў Маскве. Калі параўнаць музыку з іншымі відамі мастацтва, то рок-опера — гэта манументалізм, а песня — пейзаж. Пейзажамі я займаўся доўгі час.

Раман Арлоў пісаў песні не толькі для гуртоў J:Mors і «У нескладовае». Нават расійскіх спевакоў упэўніў спяваць на беларускай мове: падчас сумеснай працы з «Братамі Грым» запісаў песню «Станцыя». Кліп на гэтую кампазіцыю атрымаў Беларускую нацыянальную музычную прэмію ў 2013 годзе.

«Чарадзей» з’яўляўся паступова. Асоба галоўнага героя шматгранная, цікавая, аб’ёмная. Таму матэрыялу — тэксту і музыкі — атрымалася значна больш, чым патрэбна для сцэнічнай формы. Адсячы другаснае і пакінуць самае цікавае і важнае — задача нялёгкая. Асабліва для аўтара. Таму рэдагаванне ўзяла на сябе Кацярына Поцюс, якая выконвае адну з галоўных роляў і ў пастаноўцы. У выніку гледачы не заўважаюць, як пралятаюць 90 хвілін фольк-рок-оперы.

— Цяпер важна прыйсці да фармату працы па прынцыпе тэатра. Напрыклад, рабіць адзін паказ у месяц, — лічыць Раман Арлоў. — Акрамя гістарычнага ў фольк-рок-оперы ёсць яшчэ адзін падтэкст, які нам хацелася б данесці да гледачоў: уважліва паглядзіце вакол: магчыма, Чарадзей прытаіўся дзесьці побач і назірае, як мы жывём, ці любім і шануем свае культуру і мову, ці ганарымся гэтым скарбам.

Юлія КАРДАШ

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Палітыка

Прэзідэнт сустрэўся з Рамзанам Кадыравым

Прэзідэнт сустрэўся з Рамзанам Кадыравым

Кадыраў наведвае нашу дзяржаву ўпершыню.

Грамадства

Чым здзівіць турыстаў?

Чым здзівіць турыстаў?

Зялёнае кола, «дарожныя гісторыі» і сакрэты ваколіц.

Спорт

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Штотыднёвы спартыўны агляд «Звязды»

Пра выступленне беларускіх дзяўчат на чэмпіянаце Еўропы па валейболе і вынікі чарговага тура чэмпіянату краіны па футболе.

Грамадства

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

На працягу стагоддзя «Звязда» застаецца зоркай беларускай перыёдыкі

Пра гэта ўчора казалі высокія госці на ўрачыстым мерапрыемстве, прымеркаваным да юбілею газеты.