Вы тут

Вертыкаль Галіны Адамовіч


Ненатуральныя героі з галівудскіх фільмаў ужо надакучылі, і сёння свет усё больш цікавіцца рэальнасцю дакументальнага кіно, звяртаецца да стужак, героі якіх у прамым сэнсе жывуць побач. Неігравыя стужкі паціху набліжаюцца і да нас, пакуль геаграфічна: напрыклад, у суседнім Вільнюсе кінатэатры падчас фестывалю дакументальнага кіно заўжды запоўненыя. Чаму мы яшчэ не ў трэндзе, як зняць фільм без падману і стаць сябрам для сваіх герояў, распавяла рэжысёр-дакументаліст Галіна Адамовіч.


Кадр з фільма «Чужое і сваё».

— Сярод вашых герояў шмат людзей веры. Як паўплывалі сустрэчы з імі? Ці лёгка было атрымаць іх давер?

— Лічу, рэжысёру патрэбен давер любога чалавека, а не толькі таго, хто верыць. Кожны, хто пагаджаецца на здымкі кіно пра сябе, павінен давяраць рэжысёру, але, безумоўна, так атрымліваецца не заўсёды. Вядома, што самыя цікавыя людзі тыя, хто знаходзіцца ў нейкім пікавым становішчы. З аднаго боку, мне падабаецца працаваць з такімі героямі, а з іншага — ім часта не да здымак, яны пакрыўджаныя ці ўзрушаныя і ў гэты момант ім не патрэбна кіно. Вядома, я вельмі радуюся, калі хтосьці кажа: «О, Галіна Адамовіч будзе здымаць пра нас кіно!», але гэта адбываецца вельмі рэдка: людзей, якія сочаць за цітрамі, мала, але з імі можна трапіць на адказ, на нейкае супрацоўніцтва. Часцей пытаюцца: «Навошта гэта патрэбна»? А часам нават: «Колькі заплаціце?». Словам, шмат сітуацый, у якія трапляеш, шукаючы герояў. А вось што тычыцца людзей веры, мяркую, любы чалавек, які займаецца мастацтвам, павінен мець веру. Пытанне ў тым, якую рэлігію ён абярэ. Але без гэтага немагчыма, і гэта, дарэчы, адразу заўважна пра работах. Для любога мастака вельмі важная сістэма каардынат — у нас няма іншага інструмента: толькі мы і наша жыццёвая пазіцыя, разуменне межаў. Хтосьці адзначаў, што чалавек без веры мне нецікавы. Напэўна, я магу пагадзіцца з гэтай думкай. Таму што мне з імі проста і зразумела — у іх вельмі ясная сістэма каардынат.

— Вы неяк адзначалі, што ў многіх маладых рэжысёраў сістэмы каардынат няма. Чаму вы так лічыце?

— Мяркую, каша ў галаве з узростам не звязаная. Ёсць рэжысёры ва ўзросце з такой праблемай, а ёсць маладыя рэжысёры, якія, наадварот, цудоўныя. Я аглядала стужкі з фестывалю праваслаўнага кіно «Пакроў» у Кіеве і заўважыла, што шматлікія фільмы зробленыя без разумення таго, навошта гэта створана. Большасць з іх здымалася аматарамі, на тэлефоны, без задумы. Мне гэта не вельмі цікава, бо для мяне кіно — сур’ёзная прафесія. Хочацца бачыць добрыя фільмы, абмяркоўваць мантаж і цікавыя дэталі, асабліва ў стужках на такую тэму. Яны павінны быць зроблены вельмі якасна, прафесійна і адказна, бо інакш стаўленне да гэтай тэмы зменіцца ў горшы бок. Што тычыцца маладых рэжысёраў, не магу сказаць, што я строгі крытык у дачыненні да іх. Але мяне раздражняе, калі хтосьці атрымае прыз на нейкім фестывалі і піша, што гэта адбылося ўпершыню ў гісторыі беларускага кіно. У такія моманты мне крыўдна: і Дашук, і Аслюк, і Лук’янчыкаў, і іншыя атрымлівалі вельмі сур’ёзныя прызы. Ёсць яшчэ Жданоўскі, Алай, Гарулёў, і ў іх вельмі добрыя фільмы! Я разумею, што хочацца распавесці пра асабісты поспех, але традыцыі нашай дакументалістыкі былі закладзеныя нашмат раней.

— Пра што не варта здымаць дакументальнае кіно?

— Ёсць вядомы расійскі рэжысёр Марына Разбежкіна. Яна кажа сваім студэнтам, што трэба здымаць гарызантальнае кіно. То-бок, не трэба быць ганарлівым, фанабэрыстым, а проста здымаць жыццё, напрыклад, сацыяльных нізоў. І я ніколі не разумела: а навошта? Так, гэтае жыццё таксама існуе, бамжы жывуць побач, але мяне вучылі, што трэба станавіцца лепш. А як жывуць нізы, я і так ведаю. Навошта? Мне цікава, каб чалавек выходзіў з гэтага гарызантальнага жыцця, але меркаванні ёсць розныя — камусьці і такія фільмы падабаюцца. Пры ўсёй маёй любові да Разбежкінай я не магу быць салідарнай з яе меркаваннем. Крыж мае дзве асновы: гарызантальную і вертыкальную!

— Вашыя стужкі вельмі інтымныя і распавядаюць пра моманты, не разлічаныя на кінематограф…

— Напрыклад, кіно пра роды атрымалася жыццёвым — у мяне не было іншых варыянтаў. Прырода абараняе маці, і ў момант цяжарнасці складана думаць пра штосьці іншае. У той момант мне хацелася разбірацца ў гэтай тэме, паглядзець на працэс з іншага гледжання. Цяпер мне ўжо нецікава, таму што ёсць іншыя пытанні. Гэта нармальна — здымаць пра тое, што табе цікавае цяпер, і шукаць адказы! Іншая справа, што я нават пасля фільма нічога так і не зразумела: напэўна, у з’яўленні на свет дзіцяці сапраўды ёсць нейкая таямніца. Здымаць было нескладана, пускалі без праблем, але тое, што адбывалася падчас здымак, было важнейшым за кіно, і тут я не магла паўплываць на працэс, бо на гэтай пляцоўцы рэжысёр не галоўны. І гэта тое, што я люблю ў дакументальным кіно: калі жыццё важней за ўсялякія здымкі.

— Дакументальнае кіно — гэта ў першую чаргу фіксацыя. А як ставіцеся да пастаноўкі?

 — Вельмі нейтральна. Калі гэта арганічна і таленавіта зроблена — чаму б і не? Рэжысёр Сяргей Мірашнічэнка зараз працуе над фільмам пра 1917 год, дзе распавядае пра здраду народа цару. Гэтых людзей ужо няма, але яны пакінулі дзённікі, і рэжысёр робіць інсцэніроўку: акцёрам трэба чытаць гэтыя запісы. Але, тым не менш, гэта будзе дакументальнае кіно! Я не супраць пастановак, але гэтага я рабіць не ўмею, нават баюся акцёраў і акцёрства.

 — Стужка «Інакіня» — вельмі асабістае кіно. Ці лёгка было працаваць з гераіняй?

 — З Ірынай Дзянісавай мы былі знаёмыя да работы над стужкай. Да таго ж пра мужа інакіні, музыканта Ігара Мацюхова, Жданоўскі зняў выдатнае кіно «Con anima». Думаю, «Інакіня» стала нашым з Дзянісавай своеасаблівым адказам на стужку пра яе мужа — ёй хацелася, каб наш фільм атрымаўся. Больш за тое, рабіць гэта кіно была ідэя манастыра, дзе жыве гераіня. Скажу нават больш: у мяне не было звышідэі стварыць духаўздымнае кіно, але атрымалася стужка, якая патрэбная не тысячам, а сотням тысяч людзей. Я ведаю тых, хто прыйшоў у манастыр, паглядзеўшы «Інакіню». Фільм сапраўды атрымаўся важным і патрэбным, я крыху адчула сябе ў гэтай сітуацыі інструментам: мне сказалі рабіць, і я рабіла. Я стараюся ісці ад чалавека і заўсёды кажу героям, каб яны ставіліся да здымак як да прыемнай прыгоды, авантуры, і пасля таго, як усё скончыцца, без здымачнай групы ім будзе ўжо сумна.

 — Фільм «Чужое і сваё» вельмі складаны ў плане перажыванняў. Як атрымліваецца пражываць гісторыі герояў?

 — Зараз я працую над фільмам пра дзяцей-аўтыстаў, і гэта вельмі складана. Складаныя маці, яшчэ больш складаныя дзеці — зразумела, што ім не да здымак. Так, ёсць кіно «Антон тут побач» Любові Аркус, але гэта фільм-выказванне, фільм-учынак... Вельмі цяжка пражываць усе гісторыі з маіх фільмаў. Мне было складана з хоспісам, зараз — з аўтыстамі. Я шмат плачу, мне гэта не падабаецца, але немагчыма маўчаць пра такія праблемы. З кожным годам аўтыстаў становіцца ўсё больш, я не думала пра гэта да здымак: калі чалавек у тэме неглыбока, то падаецца, што такой праблемы наогул не існуе!

— «Беларусь. Дакументальная гісторыя» — гэта штосьці абсалютна іншае, не падобнае да астатніх вашых работ…

 — Так, гэта заказное кіно, таму і непадобнае. Усё проста: такія праекты звычайна ствараюцца вялікай камандай журналістаў, якія шукаюць і адсейваюць інфармацыю. Я была ў сябе адна, таму работы было зашмат. І многія мне казалі пра гэтае кіно, што я прадалася, але мне за яго не сорамна: я не называла чорнае белым і наадварот. Я казала пра тое, што ёсць добрага ў нашай краіне, і ўсе мае героі жывуць у такіх жа абставінах, як мы, але яны запускаюць спутнікі, робяць складаныя аперацыі і выхоўваюць будучых чэмпіёнаў у Мазыры без мільённых бюджэтаў, словам, працуюць на знос. Не шкадую, што гэтае кіно было ў маім жыцці: я ўбачыла шмат таленавітых людзей, пераважна мужчын, якія робяць сваю справу добра. Можна па-рознаму ставіцца да фільма, але гэта адзіная стужка, якая была запушчана ў той год. І тэма вельмі цікавая, на яе трэба здымаць, толькі не варта ставіць рэжысёра ў цэйтнот.

— Рэжысёр здымае кіно для сябе?

— Зразумела, я вырашаю свае пытанні. Шмат таго, на што няма адказаў. І гэта самыя цікавыя пытанні, на якія цяжка ці немагчыма знайсці адказы! Мне хочацца паспрабаваць зразумець, чаму штосьці адбываецца і як з гэтым жыць. У мяне няма іншага камертона, акрамя сябе, тэма павінна быць цікавай менавіта мне. Калі я буду рэагаваць на нешта эмацыянальна, то і глядач — таксама, я перакананая. У актрысы Ганны Хітрык дзіцяаўтыст. У Ганны ёсць песня «Усмешка» пра сон, у якім яна нібыта згубіла дзіця. Калі я яе пачула, то заплакала, зразумела, што яна выдатна і слушна будзе гучаць у фільме. Праз некаторы час уключыла песню яшчэ раз, каб праверыць, — эмоцыі былі тыя ж. І я падумала, што хтосьці з гледачоў таксама павінен адчуць тое ж самае!..

— Вы атрымліваеце шмат узнагарод за мяжой. А ці дапамагаюць яны на радзіме?

— У нас узнагароды ні на што не ўплываюць… Але нядаўна я з дачкой была ў Самары на фестывалі, і там арганізатары прыдумалі адвезці ўдзельнікаў у гарадок Хвалынск на вялікім цеплаходзе. Мне прапанавалі сустрэцца з гледачамі, таму ўсю насычаную праграму фестывалю я прапускала. І арганізатары пакінулі нас з дачкой на адпачынак яшчэ на дзень. Дачка спытала, чаму мы ні за што не плацім і маем асаблівыя ўмовы. Я растлумачыла, што мяне ведаюць і добра ставяцца… Вось такія бываюць бонусы...

 — Вы часта кажаце пра папулярызацыю беларускай дакументалістыкі. Як гэта зрабіць?

 — Асабіста я не магу: няма сіл. Нават дасылаць стужкі на фестывалі сіл не засталося: мне больш цікава іх здымаць. Трэба ствараць фільмы, глядзець стужкі для фестываляў (калі я працую ў журы), таму папулярызаваць дакументалістыку часу не застаецца. Здавалася б, дакументалістыку ніхто не глядзіць, але фільмаў вельмі шмат! Не магу сказаць, што ўсе яны добрыя, тое ж і з іншымі відамі мастацтва. Але важна знаёміць людзей з сапраўды добрым! Трэба аўдыторыю зацікавіць у дакументалістыцы: у мяне ёсць 2 сястрыінжынеры. Яны палюбілі дакументальнае кіно, калі я пра яго распавяла, і калі ў Мінску працуе «Лістапад», то абавязкова ідуць на паказы неігравых фільмаў. Трэба проста зрабіць дакументалістыку добрай звычкай. Я ўжо стамілася пра гэта казаць, але рашэнне бачу ў тэлебачанні. У нас няма ніводнай праграмы пра дакументальнае кіно: яго мала паказваць — трэба размаўляць з гледачом, тлумачыць штосьці. У той жа час на расійскім тэлеканале «Культура» такіх праграм некалькі. Упэўнена, што магла б зрабіць рэйтынгавую праграму пра дакументальнае кіно, нават была гатовая гэтым заняцца, але плынь жыцця туды мяне не вядзе.

— Прафесія рэжысёра ніколі не лічылася жаночай. Вы з гэтай думкай згодныя?

— Сёння вельмі шмат рэжысёраў-жанчын. І чым далей, тым больш! Нядаўна мы гаварылі з актрысай Ганнай Хітрык… Яна выдатная артыстка, але калі паўстае пытанне, што выбраць: работу ці сваё дзіцё, яна, безумоўна, выбірае другое. Калі ўзнікае выбар паміж прафесіяй і сям’ёй, то выбар жанчыны, часцей за ўсё, відавочны. Менавіта таму гэта мужчынская прафесія: яна патрабуе часу, здароўя, адданасці. А ў жанчыны ёсць абавязкі, якія ніхто не адмяняў. Мужчына можа абстрагавацца ад усяго дзеля работы. Але ў жанчыны тут ёсць некаторыя перавагі: калі жанчына-рэжысёр не будзе ў сваёй прафесіі першай, яна перажыве і знойдзе нешта пазітыўнае ў негатыўным. Мужчына так не зможа, я бачыла рэжысёраў-мужчын, якія вельмі цяжка перажываюць непаспяховасць. Калі я не атрымаю першы прыз, вельмі лёгка гэта перажыву: я ўжо даўно сабе штосьці даказала і здымаю кіно дзеля кіно, а не для ўзнагарод. Мне больш важна пражыць гэта правільна і прыгожа, і калі хацела б трапіць у Каны, я б гэта зрабіла, але цяпер не хачу прафесійнага поспеху коштам асабістага жыцця. Мяркую, гэта па-чалавечы.

Маргарыта ДЗЯХЦЯР

Дадаць каментар

Выбар рэдакцыі

Калейдаскоп

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Вясёлыя гісторыі нашых чытачоў

Некалі ў нашых вёсках людзі былі маладзейшыя. Ва ўсякім разе амаль усе яны трымалі кароў. 

Грамадства

Чаму амаладжэнне навуковых кадраў прынцыпова важнае?

Чаму амаладжэнне навуковых кадраў прынцыпова важнае?

На якім этапе трэба распачынаць выхаванне будучага даследчыка: у аспірантуры, магістратуры або яшчэ ў школе? 

Грамадства

Малых пацыентаў з арытміяй аперыруюць на базе РНПЦ дзіцячай хірургіі

Малых пацыентаў з арытміяй аперыруюць на базе РНПЦ дзіцячай хірургіі

Праведзеныя аператыўныя ўмяшанні — гэта надзея на радыкальнае вылечванне для тых, хто зараз з прычыны свайго захворвання прымае сур'ёзныя лекавыя прэпараты.

Грамадства

Як на школьных уроках вучаць арыентавацца ў медыясвеце?

Як на школьных уроках вучаць арыентавацца ў медыясвеце?

Сваім вопытам дзеляцца чэшскія спецыялісты.